Architektura MuratorRealizacjePawilony wejściowe do Tatrzańskiego Parku Narodowego

Pawilony wejściowe do Tatrzańskiego Parku Narodowego

Architekci inspirowali się naturą i budownictwem góralskim sprzed stylu zakopiańskiego. Nowa forma swą surowością nawiązuje do dawnych szałasów i spichlerzy sytuowanych na skraju lasu, a barwą i kształtem prowadzi dialog z przyrodą – pisze Urszula Forczek-Brataniec.

Pawilony wejściowe do Tatrzańskiego Parku Narodowego
Brama usytuowana na granicy prezentuje dwa oblicza. Przy wejściu do parku wyróżnia się swą prostotą i stonowaniem, natomiast wracając z górskiej wycieczki widzimy ją jako ramę tego, co na zewnątrz; Fot. Marcin Czechowicz
Obiekty obsługi ruchu turystycznego w Tatrzańskim Parku NarodowymZakopane, Dolina Strążyska
Autorzy2pm architekci, architekci Michał Adamczyk, Piotr Bylka, Piotr Musiałowski, Krzysztof Nowotka
Współpraca autorskaarchitekt Tomasz Jakubowski
KonstrukcjaKonsystem Konstrukcje budowlane, Radosław Lorens
Generalny wykonawcaBudarka 1, Marek Kamiński
InwestorTatrzański Park Narodowy
Powierzchnia zabudowy31.0 m²
Powierzchnia użytkowa15.0 m²
Powierzchnia całkowita24.0 m²
Kubatura97.0 m³
Projekt2015 (proj. konkuroswy)
Data realizacji (początek)2018
Data realizacji (koniec)2018
Koszt inwestycji276 750 PLN

Wjazd do Zakopanego przez zaśmiecony reklamami, chaotyczny krajobraz przedmieść wywołuje skrajne doznania. Kontrastują one z celem podróży, którym dla większości turystów jest majestatyczny, nieskażony pejzaż górski. Uwielbienie, jakim darzymy Tatry spotyka się z odczuciem zawodu estetycznego wywołanego przestrzenią ich podnóża. Na szczęście istnieją granice. W tym przypadku ukojenie przynoszą te, wyznaczające obszar Tatrzańskiego Parku Narodowego. Oddzielają one sacrum przyrody od profanum wytworów człowieka. W przejściach między tymi światami stoją bramy. Pełnią one ważną rolę i podejmują trudne wyzwanie, z jednej strony muszą odpowiedzieć na potrzeby funkcjonalne, z drugiej – wpisać się w kontrastujące ze sobą przestrzenie.

Pawilony wejściowe do Tatrzańskiego Parku Narodowego
Rozcięcie obiektu na dwie części otwiera jego wnętrze, które utrzymane jest w ciepłym kolorze jasnego drewna; Fot. Marcin Czechowicz

Autorzy pawilonu wejściowego do Doliny Strążyskiej inspirowali się naturą, a skalą i materiałem nawiązali do dawnych szałasów i spichlerzy sytuowanych u wylotu dróg na skraju lasu. Nowa forma swą surowością koresponduje z dawnym budownictwem góralskim, sprzed stylu zakopiańskiego, a barwą i kształtem prowadzi dialog z przyrodą. Architekci wprowadzili asymetrię w podziale bryły, co nadało jej dynamiki i doprawiło odrobiną tatrzańskiej ekspresji. Jej części ramują drogę, która na przecięciu z niematerialną granicą stwarza jednoznaczną przestrzeń bramy. Efekt ten podkreślają rozwiązania materiałowe i kolorystyczne. Z zewnątrz obiekt jest niemal niewidoczny. Pokryty deskami w kolorze otaczających pni wtapia się w ich strukturę, a jego kubatura gubi się w gęstwinie lasu. Rozcięcie otwiera jego wnętrze. Utrzymane w ciepłym kolorze jasnego drewna zaprasza i zachęca do zajrzenia w głąb lub przycupnięcia przed dalszą drogą. Mały niedosyt budzi jedynie rozwiązanie detali dalekie od lokalnego ciesielskiego rzemiosła. Brama stanowi interpretację dawnego budownictwa, ale również nawiązuje do natury, do głazów napotykanych w Dolinie Strążyskiej. Jakby inspirowana była rozłupanym monolitem, obnażającym odmienne, barwne wnętrze ukryte pod surową skorupą. Usytuowana na granicy prezentuje dwa oblicza. Przy wejściu do parku wyróżnia się swą prostotą i stonowaniem, natomiast wracając z górskiej wycieczki widzimy ją jako ramę tego, co na zewnątrz.

Projekt został wybrany na podstawie ogólnopolskiego konkursu. Formuła przyjęta do stworzenia bramy do parku narodowego odpowiada randze miejsca. Nieczęsto bowiem zdarza się, aby oprawa skarbów przyrody była należnie traktowana. Zazwyczaj estetyka takich form jest lekceważona i pomijana, realizowane są w pośpiechu, a o wyborze projektu decyduje najniższa cena dokumentacji i zastosowanych materiałów. Można by mnożyć przykłady najpiękniejszych krajobrazów Polski, które wyposażone zostały w substandardowe obiekty małej architektury. Szczęśliwie w tej sytuacji pawilon wejściowy do parku został potraktowany z właściwą uwagą. Działanie to nawiązuje do światowych tendencji znanych z krajów skandynawskich, tras alpejskich czy niedalekich terenów Czech i Słowacji, gdzie obiekt w krajobrazie projektowany jest z największą starannością. Dość przywołać platformy widokowe na drogach w Norwegii i Szwecji, parking leśny według koncepcji Jensen & Skodvin w Liasanden czy akacjową wieżę widokową na Výhonie autorstwa Pavla Jury. Co więcej gospodarze zadbali o jednolity wyraz estetyczny w szerszej skali, zakładając realizację wielu bram, będących wariantami tego projektu. Kolejna pojawi się wkrótce w Palenicy Białczańskiej. Oprócz samych obiektów wejściowych w Dolinie Strążyskiej uporządkowano również tablice informacyjne, mostki, przejścia i ławki. Te wydawałoby się drobne elementy, które w mieście stanowią jedynie dodatek, na tle przyrody stają się znaczącymi formami. Przemyślane, uporządkowane i dyskretne podkreślają rangę miejsca oraz nadają ton zachowaniu użytkowników. Jak mawiał wielki miłośnik Tatr, artysta i wizjoner prof. Włodzimierz Gruszczyński: Nie ma architektury małej i wielkiej, jest tylko architektura dobra lub zła. I ta dobra, w każdej skali, powinna towarzyszyć najpiękniejszym zakątkom naszego kraju.

Pawilony wejściowe do Tatrzańskiego Parku Narodowego
Wnętrze pawilonu z punktem sprzedaży biletów i pamiątek; Fot. Marcin Czechowicz

Założenia autorskie Pawilony wejściowe do Tatrzańskiego Parku Narodowego to obiekty w pobliżu parkingów i przystanków, gdzie rozpoczynają się górskie wędrówki. Znajdują się tam m.in. kasy, punkty informacyjne i sprzedaży wydawnictw, ciągi komunikacyjne, miejsca odpoczynku i toalety. Istniejące, kilkunastoletnie budynki, niespełniające wymogów obsługi ruchu turystycznego, zbudowano w nawiązaniu do stylu zakopiańskiego. Wszystkie przeznaczone są do modernizacji. Realizacja w Dolinie Strążyskiej jest pierwszą pilotażową, wykonaną na podstawie koncepcji, która zwyciężyła w konkursie zorganizowanym w 2015 roku przez Tatrzański Park Narodowy. Punktem wyjścia dla zespołu projektowego była konstrukcja koliby. Aby uniknąć bezpośrednich nawiązań historycznych, bryła szałasu została mocno zgeometryzowana. Pokrycie dachu i trzech ścian wykonano ze srebrzystoszarego drewna. Czwarta ściana – ta otwierająca się na ciąg komunikacyjny – została niejako „wydrążona” w kubaturze. Zastosowana tu impregnowana deska modrzewiowa stanowi cieplejszy optycznie akcent, kontrastujący z naturalnie starzoną fakturą dachu. Projekt zakłada możliwość wariantowego rozwiązania poszczególnych wejść. W kolejnych realizacjach na bazie zaproponowanych modułów, jedno-, dwu- i czterostanowiskowych, będzie można tworzyć różne układy przestrzenne. Pawilony położone są po obu stronach wejścia do TPN, tworząc symboliczną bramę i wyznaczając granicę parku.

Tagi:
Pawilon eksperymentalny BUGA Pawilon wsparty jest na lekkiej konstrukcji z włókien szklanych i węglowych, inspirowanej występującymi w przyrodzie strukturami włóknistymi.
Cyfrowa fabrykacja w praktyce: eksperymentalne pawilony z ICD Stuttgarcie i ETH w Zurychu Projektowanie pawilonów to architektoniczne laboratorium w mikroskali, pozwalające na testowanie nowych rozwiązań materiałowych i metod produkcji, zanim na stałe zagoszczą na placu budowy. To działania badawcze i eksperymentalne, dlatego prym wiodą w nich czołowe uczelnie architektoniczne takie jak ICD w Stuttgarcie czy katedra prowadzona przez duet Gramazio i Kohler na ETH w Zurychu.
A'Design Award 2019: Polacy z nagrodą za projekt pawilonu Stoisko firmy OKA projektu gdyńskiej pracowni MOA Masters of Arts zdobyło jedną z głównych nagród w tegorocznej edycji A'Design Award & Competition.
Pawilon edukacyjny na warszawskim Golędzinowie Niezastąpionym narzędziem podczas projektowania obiektu był cyfrowy model pawilonu. Na jego podstawie wygenerowano dokumentację rysunkową, w oparciu o którą wykonano drewniane elementy konstrukcyjne szalunków – pisze Marcin Brataniec, autor pawilonu edukacyjnego w kształcie kamienia.
Pawilon Polski na EXPO 2020 w Dubaju W konkursie na projekt pawilonu, który będzie reprezentował nasz kraj na międzynarodowej wystawie EXPO w Dubaju zwyciężyła pracownia WXCA.
Frida Escobedo zaprojektuje pawilon galerii Serpentine w Londynie Co roku londyńska Serpentine Gallery zleca innemu wybitnemu architektowi zaprojektowanie tymczasowego pawilonu w Hyde Parku. Tym razem wybór padł na meksykańską architektkę, która będzie najmłodszą w historii projektantką podejmującą się tego zadania.