Zbudowali ją w środku lasu dla jednego człowieka, który nawet jej nie zobaczył. Luksusowa willa dla dygnitarza do dziś stoi opuszczona

Zbudowana na planie koła, z wielką antresolą, wielkim przeszkleniem w dachu i kilkudziesięcioma pomieszczeniami. Trudno dotrzeć do jej planów czy archiwalnych zdjęć, choć autor projektu jest znany.

Trudno ją dostrzec nawet na Google Maps, choć nie jest mała. Schowana głęboko w lesie, przypomina nieco z góry Planetarium Śląskie. Oto willa wybudowana na jeden nocleg dla jednego człowieka. Ale gość nigdy jej nie zobaczył i tu nie nocował. Tego popołudnia zaszły nieprzewidziane okoliczności, sytuacja była zbyt ryzykowna. Willa Chruszczowa w Katowicach. Znacie jej historię?

Willa zbudowana dla Nikity Chruszczowa 

Otóż było to tak. Nikita Chruszczow w 1959 roku wizytował ówczesne województwo katowickie. Miał tu spędzić dwa dni, 15 i 16 lipca. Plan tej wizyty przygotowywano już od maja, od czerwca natomiast Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Katowicach kontrolowała trasy przejazdów i zabezpieczeniu obiektów przemysłowych, które miał odwiedzić dostojny gość. Po ciężkim dniu - trasa jego przejazdu przebiegała aż przez 12 miast - noc miał spędzić w willi w lesie w dzielnicy Ligota w Katowicach, która powstała specjalnie dla niego. Nowoczesna, wygodna. W planach było też polowanie. Miejsce noclegu było tajne. Gość nigdy tu nie dotarł. Dlaczego? I to utajniono. Dziś już wiemy, że miejsce noclegu Chruszczowa zmieniono, bo tego dnia w Sosnowcu doszło do próby zamachu na jego życie.

W dzielnicy Zagórze na godzinę przed planowanym, a na trzy godziny przed rzeczywistym przyjazdem kolumny rządowych samochodów w koronie przydrożnego drzewa nastąpiła detonacja ładunku wybuchowego. Obyło się bez większych szkód, choć jedna osoba została ranna odłamkiem w nogę. Decyzja służb: blokada informacji, nikt nie może się o tym dowiedzieć, a już na pewno nie dziennikarze! Plan wizyty szybko zmieniono. Dziś wiemy, że noc z 15 na 16 lipca spędził w willi przy ul. Stalmacha, w sercu katowickiej moderny.

Lata później zamachowiec Stanisław Jaros, zeznał, że nie zamierzał nikogo skrzywdzić, a wybuch miał być manifestacją antykomunistycznych. Czy zdawał sobie sprawę, że swoim czynem zaważył też na losach willi?

Czytaj też:

Architekt, który tworzył wizjonerskie konstrukcje

Budowa willi w lesie w Katowicach

Decyzja o budowie nowoczesnej willi zapadła kilka lat wcześniej, a projekt powierzono architektowi Augustowi Boroniowi, który zaplanował budynek na planie koła i z dużą liczbą przeszkleń.

Dziś dokładnie nie wiemy, jak willa wyglądała pierwotnie. Wiadomo, że była wielokrotnie przebudowana. Po niedoszłej wizycie Chruszczowa, była wykorzystywana na partyjne rauty i spotkania. 

Od roku 1975 do lat 90. działała tu Klinika Endokrynologii Dziecięcej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. W 2023 ogłoszono, iż władze ŚUM planują otworzyć w obiekcie Centrum Fizjoterapii Pediatrycznej i Onkologicznej (Zakład Medycyny Fizykalnej wraz z Zakładem Balneoklimatologii i Odnowy Biologicznej). Ale do tego nie doszło. W międzyczasie powstał pomysł, by w willi w środku lasu urządzić kasyno, a nawet sanatorium. Dziś zaniedbany budynek stoi pusty, wstęp jest tu niemożliwy - brama zamknięta jest na kłódkę, są kamery i informacja o ochronie. Wiele lat temu zaczął się remont, ale nie doprowadzono go do końca. Powód: stan prawny działki nie jest uregulowany. 

Kim był architekt August Boroń

Urodził się 15.06.1934 w Tywoni, pow. Jarosław, a zmarł 19.02.1983. Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej (1958). Od roku 1961 członek SARP O. Katowice. Projektant w Wojewódzkim Biurze Projektów w Katowicach. Prócz willi Chruszczowa jego projekty to:

• Scena Kameralna Teatru Śląskiego, ul. Warszawska 2, Katowice (1979-81).
• Projekt dzielnicy Jaszowiec w Ustroniu (za koncepcję odpowiadał zespół kierowany przez architekta Jerzego Winnickiego: Irena Kotela, Czesław Kotela i Zygmunt Winnicki, a Boroń, Józef Sage i Jan Woliński go wspierali)
• Koncepcja remontu budynku teatru w Sosnowcu z 1974 i projektu nowej kolorystyki w 1977.
• Projekt dzielnicy Biła w Szczyrku
• Projekt modernizacji i nadbudowy hotelu w dzielnicy Koszutka o dwie kondygnacje (1971). Do nadbudowy hotelu nie doszło.
• Pszczyna 1975 rok - Spółdzielczy Dom Usług. Znajdowały się tam m.in. zakłady: tapicerski, szklarski, fotograficzny, kuśnierski. 

Zobacz też: opuszczone sanatorium Maciejka w Ustroniu