Przedwojenny modernizm

Rockefeller dołożył na budowę 100 tys. dolarów, a Romuald Gutt przygotował projekt. Wkrótce ruszyły lekcje

2025-02-28 15:27

CePeLek w Warszawie powstał oryginalnie jako Warszawska Szkoła Pielęgniarstwa. Wzniesiona w latach 1927-1928 według projektu wybitnego warszawskiego architekta, Romualda Gutta, była przeznaczona dla 150 uczennic. W gmachu znalazł się również internat. Budowę sfinansował Skarb Państwa z pomocą fundacji Rockefellera w wysokości 100 tys. dolarów.

Spis treści

  1. Powstaje szkoła z częścią mieszkalną
  2. Ze szkoły w przychodnię
Spacer po Galerii PLATO z Robertem Koniecznym

Powstaje szkoła z częścią mieszkalną

Pod koniec lat 30. na rogu ulic Chałubińskiego i Koszykowej w Warszawie zaczął powstawać potężny gmach. Kto przechodził wtedy w okolicy, mógł pewnie na własne oczy zobaczyć architekta Romualda Gutta, który osobiście kierował budową.

Zobacz także: Tu mieszkał Romuald Gutt, czyli dom-manifest w Warszawie. Nowoczesna rezydencja stanęła wśród dworków - ale 100 lat temu

Skarb Państwa, który ją finansował, wspomógł spory zastrzyk gotówki z fundacji Rockefellera w wysokości 100 tysięcy dolarów. Cała budowa pochłonęła budżet ponad miliona złotych. W 1928 roku Warszawska Szkoła Pielęgniarstwa połączona z internatem (w części od strony ul. Koszykowej) była już gotowa, a wkrótce w ławach szkolnych zasiadło 150 uczennic.

W części mieszkalnej znajdują się pokoje dla 100 uczennic, nauczycielek i mieszkania służby. Część ta, usytuowana przy ul. Koszykowej, przewiduje dalszą rozbudowę internatu do pełnej ilości 150 uczennic. Centralnie umieszczona klatka schodowa obsługuje jednocześnie oba skrzydła, mimo różnicy wysokości poszczególnych pomieszczeń

— opisywano budynek na łamach Architektury i Budownictwa.

Ze sposobności rozbudowy ostatecznie skorzystano - wprawne oko zauważy na pierwszych dwóch kondygnacjach różnicę w kolorze cegieł na wysokości ósmego pionu okien. Wcześniej znajdowało się tu wejście i niewielka loggia:

CePeLek, dawna Warszawska Szkoła Pielęgniarstwa w Warszawie

i

Autor: Szymon Starnawski / Grupa Murator

Od strony ul. Chałubińskiego na dachu Gutt zaprojektował taras widokowy do kąpieli słonecznych na leżakach. Cały budynek wyłożono charakterystyczną dla architekta cegłą cementową. Kolejny znak rozpoznawczy - zieleń. Do dziś porasta go gęsty winobluszcz.

Zobacz także: Na zewnątrz zabytek, wewnątrz przestrzeń i ścianka wspinaczkowa. Tak wygląda przebudowa domu Romualda Gutta

We wnętrzach, w częściach wspólnych, dominowało wykończenie w drewnie dębowym i czerwonym lastryko. Kuchnie i umywalnie w białej glazurze, terrakocie i marmurach. W narożnikach zamontowano ("z powodzeniem") okna szwedzkie. Według projektu Gutta, wszystkie okna w budynku zostały wyposażone w górne przewietrzniki.

W gmachu zainstalowano nowoczesne ogrzewanie centralne i windę oraz podłączono telefony. Oprócz sypialni uczennic (1-, 2-, a nawet 4-osobowych) i nauczycielek, znalazły się tu jeszcze jadalnia i sala gimnastyczna, szereg pomieszczeń dla gospodyń i kucharek, kuchnia parowa, pralnia z suszarnią i maglem, spiżarnie oraz magazyny wszelkiego rodzaju. Salony pielęgniarek, mieszkanie dyrekcji, sale wykładowe i laboratoria.

Warszawska Szkoła Pielęgniarstwa, Fot. Architektura i Budownictwo 1930 nr 8, str. 290 (autor nieznany)

i

Autor: Architektura i Budownictwo 1930 nr 8, str. 290 (autor nieznany), Archiwum prywatne

Oświetlane dużymi oknami pokoje uczennic wyposażono w łóżka, toaletki i wspólne stoły do pracy. W podobnym czasie w Katowicach powstał równie ikoniczny budynek - Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe. Pod projektem również widnieją nazwiska wybitne - Jadwigi Dobrzyńskiej, pierwszej polskiej architektki, i jej męża, Zygmunta Łobody.

Szkoła dla pielęgniarek mieściła się w budynku Gutta do 1945 roku.

Ze szkoły w przychodnię

W lutym 1945 zdecydowano, że budynek zostanie szpitalem. W listopadzie uroczyście zainaugurowano działalność Szpitala Ministerstwa Obrony Narodowej z Polikliniką. Jednostka szybko rozwijała się wraz z rozrostem Warszawy; zmieniała nazwy, zajmowała kolejne budynki. W 1959 roku oddano do użytku nowe skrzydło na ul. Koszykowej, oddzielone od starego gmachu przeszklonym łącznikiem, a szpital mógł już zacząć przyjmować pacjentów spoza środowiska wojskowego.

Od 2002 roku budynek oficjalnie funkcjonuje jako Centralna Wojskowa Przychodnia Lekarska - "CePeLek".

Źródło: Architektura i Budownictwo (1930 nr 8) - cytaty oraz zdjęcia (str. 290); cepelek.pl

Zobacz także: To niewielkie osiedle projektu Romualda Gutta miało być ogromnym zegarem słonecznym. Ale wszystko szło nie tak

Architektura Murator Google News
Architektura-murator. Podcast 30/30
Grzegorz Piątek. Słuszne piękno architektury
Video Player is loading.
Czas 0:00
Czas trwania 49:28
Loaded: 0%
Stream Type LIVE
Pozostały czas 49:28
Â
1x
    • Chapters
    • descriptions off, selected
    • subtitles off, selected
    • default, selected
    Reklama