Muzeum jak prastary gród
Za projekt odpowiada pracownia WXCA, która w portfolio ma już m.in. Muzeum Miejsce Pamięci Palmiry oraz Muzeum Historii Polski i Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Konkurs na koncepcję architektoniczno-urbanistyczną poznańskiej placówki wygrała w 2019 roku, a jej koncepcja wybrana została spośród 56 zgłoszonych prac. Jury doceniło ją za propozycję włączenia w siedzibę muzeum publicznej przestrzeni dla mieszkańców Poznania oraz wrażliwości na historyczny kontekst przestrzenny.
Podstawą projektu jest przekonanie autorów, że muzeum powinno być nie tylko miejscem opowiadania o historii, ale też przestrzenią aktywnego dialogu – polem dla nowych interakcji i relacji społecznych. Dlatego zaproponowali publiczny plac, wokół którego koncentrują się cztery pawilony muzealne. - Proponując taki układ przestrzenny, przypominamy o początkach naszego państwa, o grodach i osadach, w których tworzyły się pierwsze społeczności – tłumaczy w komunikacie architekt Adam Mierzwa, współautor projektu.
Jury doceniło projekt także za "śmiałą, a zarazem niezwykle wrażliwą na otoczenie koncepcję relacji siedziby Muzeum z kontekstem przestrzennym i jego bezcennym dziedzictwem materialnym oraz kulturowym – Wzgórzem Świętego Wojciecha z gotyckim kościołem św. Wojciecha o ponad 800-letniej tradycji”.
Autorzy projektu zaplanowali rozbicie muzeum na kilka brył, połączonych częścią podziemną. „Układ urbanistyczny czterech niezależnych od siebie bloków funkcjonalnych zakreśla osie komunikacyjne i widokowe – z ekspozycją historycznego krajobrazu Wzgórza Świętego Wojciecha. Rozdzielenie siedziby muzeum na mniejsze bryły pozwala zarówno na zachowanie większej skali zieleni wokół, jak i podkreślenie roli bezpośredniego świadka historii, jakim jest wspomniany kościół” – tłumaczą.
4
Muzeum z nowym placem
Z zewnątrz bloki muzealne wykończone będą kamieniem, niższe partie - surowym kamieniem, który ma przywoływać pamięć o pierwszych budowlach na ziemiach polskich. „W wyższych partiach faktura materiału będzie ulegać zmianie, a elewacje kolejnych kondygnacji wykonane będą z gładko ciętego kamienia, który symbolicznie przenosi nas do czasów współczesnych. Spadowe dachy budynków architekci zaprojektowali jako „piątą elewację”, a ich zróżnicowana wysokość oraz nachylenie dodatkowo eksponować będą perspektywę w kierunku wzgórza”.
Na poziomie parteru architekci zaproponowali sporych rozmiarów przeszklenia, dzięki którym muzeum wychodzi na plac, a tym samym – także na miasto. Z kolei plac w centrum muzeum będzie umożliwiał organizację różnych aktywności. Będzie służył zarówno jako strefa wypoczynku gości i pracowników placówki jak i przedłużenie holu głównego, i foyer. Atrakcją będzie instalacja z mgły wodnej. Jak przekonują autorzy projektu, plac jest naturalnym miejscem do organizacji wykładów, koncertów, spotkań, a jego okrągły kształt umożliwia zgromadzenie publiczności wokół sceny.
Otwarcie w 2028 roku?
Koncepcja przewiduje również utworzenie ogólnodostępnego parku z zachowaniem jak największej liczby drzew na terenie. „Jak zwykle w tego typu skomplikowanych projektach obiektów użyteczności publicznej musieliśmy połączyć różne funkcje oraz potrzeby, a w tym wszystkim pamiętać o kontekście miejsca i głównej misji muzeum” – podsumowuje architekt Szczepan Wroński z WXCA.
Zespół WXCA: Szczepan Wroński, Marta Sękulska-Wrońska, Małgorzata Dembowska, Krzysztof Moskała, Aleksandra Adamczyk, Paweł Grodzicki, Adam Mierzwa, Piotr Łosek, Agnieszka Radziszewska, Angelika Drozd, Elżbieta Leoniewska, Zuzanna Wodowska, Maria Mainardi, Izabela Rendzner
Planowano, że Muzeum przyjmie pierwszych gości w 2026 roku. Ostatecznie jednak terminy uległy przesunięciu, zaś według dyrektora Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości, Przemysława Terleckiego, realne jest otwarcie 28 grudnia 2028 r., czyli w 110. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego.
2k
