Spis treści
Nieskromna Złota – ta ulica zmieniła się nie do poznania
Jeszcze niedawno ulica Złota służyła przede wszystkim jako dojazd do tunelu pod Marszałkowską i parking w ścisłym centrum Warszawy. Brakowało tu zieleni i miejsc zachęcających do zatrzymania się na dłużej. Po przebudowie proporcje zostały odwrócone. Najwięcej przestrzeni przeznaczono dla pieszych, rowerzystów i zieleni, a ruch samochodowy ograniczono głównie do obsługi posesji, dostaw oraz pojazdów służb.
Pośrodku ulicy powstała alejka o mineralnej nawierzchni, wokół której zasadzono drzewa, krzewy i byliny. Pojawiły się ławki oraz inne elementy małej architektury. Betonową i asfaltową przestrzeń zastąpiła nawierzchnia z kostki, a przebieg krawężników ma przypominać przedwojenny układ ulicy.
Na samej Złotej posadzono 81 wiązów. W całym przebudowywanym kwartale ma znaleźć się docelowo blisko 200 drzew i około 3 tys. m kw. nowych terenów zielonych. Część sadzonych drzew miała już w momencie nasadzenia nawet dziewięć metrów wysokości, dzięki czemu efekt zmiany jest widoczny od razu, choć roślinność będzie potrzebowała jeszcze czasu, by w pełni się rozwinąć. Według warszawskiego ratusza to największa z dotychczasowych inwestycji realizowanych w ramach Nowego Centrum Warszawy.
- Przeczytaj więcej: Nowa Złota w Warszawie powstała kosztem tunelu i miejsc parkingowych
Fontanna zamiast tunelu pod Marszałkowską
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów przebudowy jest fontanna urządzona w miejscu dawnego wjazdu do tunelu pod Marszałkowską. Sam tunel, działający od 1970 roku, został zlikwidowany. Jego zachowane pod ziemią fragmenty otrzymały nową funkcję: powstał tam zbiornik retencyjny gromadzący wodę opadową.
Deszczówka ma być wykorzystywana do podlewania nowej zieleni i zasilania systemów zamgławiania. Rozwiązanie łączy więc zmianę wyglądu ulicy z próbą lepszego przygotowania centrum na upały, susze i gwałtowne opady.
Likwidacja tunelu wywołała spory. Krytycy zwracali uwagę na utratę wygodnego wyjazdu ze Złotej oraz ograniczenie liczby miejsc postojowych. W ramach całej inwestycji zniknęło ich ponad 200. Miasto argumentowało natomiast, że wylot tunelu prowadził w miejsce zajęte dziś przez pieszy plac Centralny, a jego utrzymanie nie pasowałoby do nowej organizacji tej części śródmieścia. Możliwość wyjazdu na Marszałkowską w obu kierunkach ma zapewnić m.in. lewoskręt z ulicy Sienkiewicza.
Trzecie przejście na odcinku Marszałkowskiej
Razem ze Złotą otwarte zostało nowe przejście dla pieszych i przejazd rowerowy przez Marszałkowską. Zlokalizowano je około 130 metrów od przejścia w osi Złotej — na wysokości ulicy Sienkiewicza po zachodniej stronie oraz pasażu Stefana Fangora po stronie placu Defilad.
Jeszcze w 2022 roku na liczącym prawie 900 metrów odcinku Marszałkowskiej między Żurawią a Świętokrzyską nie było ani jednego naziemnego przejścia dla pieszych. Osoby chcące dostać się na drugą stronę ulicy musiały korzystać z przejść podziemnych lub nadkładać drogi. Jako pierwsze otwarto naziemne przejścia przy rondzie Dmowskiego. W listopadzie 2025 roku uruchomiono szerokie przejście i przejazd rowerowy w osi Złotej, prowadzące bezpośrednio na plac Centralny. Po otwarciu połączenia Sienkiewicza–Fangora na tym odcinku działają już trzy przejścia.
Nowa zebra skraca drogę w stronę placu Defilad, stacji metra Centrum, Muzeum Sztuki Nowoczesnej i pasażu Fangora. Łączy także trasy rowerowe po obu stronach Marszałkowskiej. Jest elementem większej sieci pieszych powiązań, która ma prowadzić od placu Centralnego przez Złotą i Zgoda w stronę placu Pięciu Rogów oraz ulicy Chmielnej.
- Przeczytaj więcej: Jeszcze trzy lata temu na tym odcinku Marszałkowskiej w Warszawie nie było ani jednego przejścia. Za chwilę będą trzy. I bardzo dobrze
Kolejne przejście oznacza kolejną dyskusję
Nowa przeprawa przez Marszałkowską prawdopodobnie wywoła podobne emocje jak przejście w osi Złotej. Odległość między nimi jest niewielka, a każde uruchomienie sygnalizacji może wpływać na ruch samochodów, autobusów i tramwajów. Dla przeciwników zmian będzie to argument, że jedna z głównych arterii miasta jest dzielona zbyt wieloma przejściami.
Z perspektywy pieszych sytuacja wygląda inaczej. Dodatkowa zebra pozwala przejść na drugą stronę dokładnie tam, gdzie spotykają się ważne ciągi komunikacyjne. Nie trzeba już pokonywać kilkuset dodatkowych metrów ani korzystać z przejść podziemnych. Jak pisałem w felietonie poświęconemu nowemu przejściu, ostatecznie jego użyteczność zweryfikuje codzienne doświadczenie mieszkańców. Jeśli rzeczywiście ułatwi poruszanie się po centrum, szybko stanie się naturalną częścią miasta.
Samochody wjadą na Złotą tylko w określonych przypadkach
Otwarcie ulicy oznacza również wprowadzenie docelowej organizacji ruchu. Złota została objęta strefą zamieszkania i ograniczeniem prędkości. Wjazdu będą pilnowały automatycznie wysuwane słupki. System rozpozna tablicę rejestracyjną uprawnionego samochodu albo odblokuje przejazd po użyciu specjalnej karty.
Identyfikatory wjazdowe przysługują przede wszystkim mieszkańcom, a także przedsiębiorcom i instytucjom mającym miejsca postojowe na objętym ograniczeniami terenie. Zezwolenia mogą otrzymać również organizatorzy wydarzeń oraz wykonawcy prac remontowych i technicznych. Dostęp zachowają służby i dostawcy. Pozostali kierowcy mogą korzystać m.in. z parkingów na placu Defilad, pod placem Powstańców Warszawy i w rejonie stacji metra Centrum.
Największy fragment Nowego Centrum Warszawy
Przebudowa Złotej jest częścią znacznie większego przedsięwzięcia obejmującego także ulicę Zgoda, fragmenty Jasnej i Sienkiewicza oraz place przed Domem Pod Orłami i Filharmonią Narodową. Cały obszar ma około 2,5 ha, a więc jest dziesięciokrotnie większy od placu Pięciu Rogów. Wartość robót wynosi około 49,1 mln zł. Projekt przygotowała pracownia RS Architektura Krajobrazu, a wykonawcą została Skanska.
Zakończenie prac na Złotej nie oznacza jeszcze końca całej inwestycji. Ostatnim jej fragmentem będzie otoczenie Filharmonii Narodowej, gdzie parking ma ustąpić skwerowi Emila Młynarskiego i Ogrodowi Muzyki. Przestrzeń ma służyć również jako zewnętrzne foyer, umożliwiające organizowanie koncertów plenerowych i innych wydarzeń.
Otwarcie Złotej i przejścia Sienkiewicza–Fangora pokazuje jednak zasadniczy kierunek zmian już teraz. Ścisłe centrum Warszawa odwraca się od ruchu samochodowego i ma zniechęcać poruszających się prywatnymi autami do tranzytu. Zamiast tego ratusz wyraźnie stawia na ruch pieszy i rowerowy.
---
Dziękujemy, że tu jesteś. Posłuchaj także naszego Podcastu Architektonicznego!
