Będą pierścienie zamiast szprych - europejska stolica buduje metro przyszłości. 200 km tras, które zmienią wszystko

2026-04-27 15:28

Paryż przechodzi obecnie najbardziej spektakularną transformację infrastrukturalną od wielu dekad. Projekt Grand Paris Express to nie tylko zwykła rozbudowa sieci komunikacyjnej, ale całkowite przedefiniowanie tkanki miejskiej regionu Île-de-France. Z perspektywy inżynieryjnej i architektonicznej mamy do czynienia z gigantem - budową 200 kilometrów nowych, w pełni zautomatyzowanych linii metra, które połączą przedmieścia, omijając wiecznie zatłoczone centrum stolicy.

Tunel średnicowy w Łodzi

Koniec dyktatury centrum - wkracza nowa filozofia transportu Paryża

Przez dziesięciolecia paryski system transportowy opierał się na tzw. układzie szprychowym. Każda podróż między przedmieściami zmuszała pasażerów do wjazdu do serca miasta, co sprawiało, że średni czas dojazdu do pracy w regionie wynosił aż 68 minut. Grand Paris Express kończy tę dyktaturę, wprowadzając koncepcję dużego pierścienia.

Dzięki czterem nowym liniom (15, 16, 17 i 18) blisko 3 miliony osób zyska bezpośrednie połączenia między najważniejszymi punktami regionu, takimi jak lotniska Charles de Gaulle i Orly czy hub naukowy Paris-Saclay.

Grand Paris Express - rozbudowa metra w Paryżu
Autor: Gerard Rollando/Societe des grands projets/ Materiały prasowe Grand Paris Express - rozbudowa metra w Paryżu

68 ikon architektury. Kiedy stacja metra staje się sercem dzielnicy

Najbardziej ambitnym elementem projektu jest budowa 68 nowych stacji, z których każda ma być katalizatorem zmian w swojej okolicy. To nie są zwykłe punkty przesiadkowe, ale unikalne dzieła światowej klasy architektów. Na linii 16 możemy już podziwiać rodzące się ikony:

  • Sevran – Beaudottes. To stacja z dachem z przezroczystej folii ETFE, która wpuszcza naturalne światło aż na piąty podziemny poziom obiektu.
  • Le Bourget. To projekt Elisabeth de Portzamparc z charakterystycznymi, przecinającymi się płaszczyznami dachu, nadającymi budowli „napowietrzną” lekkość.
  • Clichy – Montfermeil. To stacja, gdzie fasady z betonu zbrojonego włóknem (BEFU) zostaną uzupełnione o barwną pergolę projektu Benedetty Tagliabue.
  • La Courneuve – Six Routes. To obiekt o industrialnym charakterze z imponującym zielonym dachem, który płynnie wpisuje się w miejską tkankę.

Strategia urbanistyczna zakłada, że wokół stacji powstanie gęsta, ekologiczna zabudowa, co ma zapobiec rozlewaniu się miast i chronić tereny zielone.

Linie metra, które łączą świat nauki i biznesu

Projekt został precyzyjnie zaprojektowany, aby połączyć strategiczne ośrodki regionu czyli główne dzielnice biznesowe: La Défense i La Plaine Saint-Denis. Połączy też huby naukowo-badawcze - Paris-Saclay, Institut Gustave-Roussy oraz La Cité Descartes.Nowe metro umożliwi tez dogodny transport do ważnych lotnisk - Charles de Gaulle, Orly i Le Bourget.To nie wszystko, bo połączenie z nowym metrem bedą miały też stacje kolei dużych prędkości (TGV) - Massy-Palaiseau, Versailles-Chantiers oraz port lotniczy Charles de Gaulle.Szczególnie interesująca jest linia 15, projektowana jako wielka obwodnica wokół stolicy, oraz linia 18, która skomunikuje innowacyjny płaskowyż Saclay, będący domem dla licznych szkół inżynierskich i centrów badawczych. Z kolei linia 17 zapewni szybki dostęp do muzeów (np. Musée de l'Espace et de l'Air) i terenów wystawowych.

Technologia pod ziemią czyli gigantyczne tunele i aautonomiczne pociągi

Pod ziemią trwa w Paryżu technologiczny wyścig. Do drążenia tuneli wykorzystywane są zaawansowane maszyny TBM (Tunnel Boring Machine), takie jakich używa się w Polsce np. do drążenia tuneli kolejowych pod Łodzią, warszawskiego metra czy tuneli drogowych na S19 i kolejowych - na trasie Podłęże -Piekiełko.

Sama linia nr 16 to 30 kilometrów technologicznego kręgosłupa, w którym zainstalowano już tysiące kilometrów kabli, gigantyczne wentylatory oraz nowoczesne szklane fasady peronowe, które oddzielają pasażerów od torowiska.

Na torach testowych w Aulnay pojawiają się już pierwsze składy od Alstom. Te nowoczesne pociągi o długości 50 metrów pomieści 500 pasażerów i będą poruszać się w pełni autonomicznie. Harmonogram jest napięty – po zakończeniu instalacji systemów bezpieczeństwa i automatyki w 2026 roku, rok 2027 ma przynieść upragnione przez mieszkańców Île-de-France otwarcie linii 16 i 17 dla pasażerów.

Cały koszt budowy Grand Paris Express szacowany jest obecnie na 35 do nawet 42 miliardów euro. To jeden z największych tego typu projektów infrastrukturalnych w Europie.

Metro jako narzędzie walki z wykluczeniem - to jego misja społeczna

Za realizację tego gigantycznego przedsięwzięcia odpowiada Société des grands projets. W proces zaangażowana jest również RATP, która zarządza częścią prac na linii 14.Grand Paris Express to również poligon doświadczalny dla budownictwa zrównoważonego. Szacuje się, że system pozwoli ograniczyć emisję CO2 o blisko 11 mln ton do 2050 roku. Co ciekawe, oszczędność ta jest kilkukrotnie wyższa niż emisje wygenerowane podczas samej budowy.

Projekt ma też wymiar ludzki. Aż 42 stacje zlokalizowano w dzielnicach dotkniętych wcześniej wykluczeniem. Dla mieszkańców Clichy-Montfermeil nowe metro oznacza aż 11-krotny wzrost liczby ofert pracy dostępnych w zasięgu 45 minut jazdy. Aby zapobiec gentryfikacji, w wielu nowych inwestycjach przy stacjach połowa mieszkań to lokale komunalne.

Dla tych, którzy chcą poczuć przyszłość metra już dziś, powstała „La Fabrique du métro” – miejsce, gdzie można zobaczyć makiety stacji i pociągów w skali 1:1. Grand Paris Express to dowód na to, że nowoczesna inżynieria może iść w parze z misją społeczną, tworząc miasto bardziej dostępne i zielone dla przyszłych pokoleń.

Podcast Architektoniczny
Michał Sikorski: Przedprojektowanie. Niewidzialny fragment każdej dobrej architektury
Architektura Murator Google News