Koniec wielkiej budowy w Krakowie. Kiedy pasażerowie pojadą nową linią do Mistrzejowic?

Kraków stoi u progu komunikacyjnej rewolucji, na którą mieszkańcy północnych dzielnic czekali dekady. Choć budowa czwartego etapu Krakowskiego Szybkiego Tramwaju nie szczędziła wykonawcom niespodzianek - od znalezisk saperskich po skomplikowane operacje hydrologiczne – finał, choć opóźnieniem, jest już na wyciągnięcie ręki. 17 lipca 2026 roku torami po raz pierwszy przejechał tramwaj techniczny, a sieć trakcyjna na ważnych skrzyżowaniach została oficjalnie zasilona. Przy inwestycji wartej blisko 2 miliardy złotych, realizowanej przez konsorcjum Gülermak w pionierskiej formule partnerstwa publiczno-prywatnego, liczy się teraz każda sekunda. Kiedy Krakowianie wsiądą do tego tramwaju?

Ostatnia prosta w Krakowie - kiedy pasażerowie wsiądą do tego tramwaju?

Najważniejszą informacją dla tysięcy mieszkańców Prądnika Czerwonego i Mistrzejowic jest data zakończenia prac. Można już odliczać tygodnie. Zgodnie z najnowszymi raportami, 31 sierpnia 2026 roku planowane jest sfinalizowanie wszystkich robót budowlanych oraz testów infrastruktury. Jeśli odbiory techniczne przebiegną pomyślnie, regularne kursy wystartują niezwłocznie - najprawdopodobniej wraz z pierwszym dzwonkiem szkolnym, na przełomie sierpnia i września. Wcześniej wykonawca zapowiadał zakończenie prac na 30 czerwca, ale nie udało się dotrzymać tego terminu. 

Postępy prac są są widoczne gołym okiem, choć wciąż widać jeszcze, że to jeszcze  plac budowy. W połowie lipca zakończono montaż sieci trakcyjnej na skrzyżowaniu al. Jana Pawła II, ul. Mogilskiej i ul. Meissnera, a systemy sterowania zwrotnicami przeszły pomyślnie pierwsze próby. Obecnie uwaga wykonawcy skupia się na pracach brukarskich, montażu wiat przystankowych oraz robotach wykończeniowych w tunelu, gdzie instalowane są okładziny ścienne i posadzkowe.

Jak już wspomnieliśmy 17 lipca przeprowadzono pierwszy przejazd techniczny tramwaju po nowej linii. 

Partnerstwo publiczno-prywatne - pionierski model za 2 miliardy

Budowa linii tramwajowej do Mistrzejowic to projekt wyjątkowy w skali kraju – to pierwsze przedsięwzięcie transportowe w Polsce realizowane w formule partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). Całkowita wartość projektu opiewa na 1,92 mld zł, z czego same nakłady inwestycyjne to około 616 mln zł netto.

W tym układzie gmina Kraków (podmiot publiczny, reprezentowany przez Zarząd Dróg Miasta Krakowa) współpracuje z partnerem prywatnym - konsorcjum PPP Solutions Polska (lider) oraz Gülermak (generalny wykonawca). Model ten zakłada, że prywatny inwestor wybudował linię, a miasto będzie ją spłacało w ratach po jej ukończeniu, przez kolejne 20 lat.

Podziemne wyzwania - budowa tunelu

Odcinek o długości 4,5 km będzie miał tunel o długości 1230 metrów. Budując go, inżynierowie z firmy Gülermak zdecydowali się na wykorzystanie metody podstropowej. Technologia ta polegała na wykonaniu ścian szczelinowych i docelowego stropu, spod którego następnie wybierany był urobek. Pozwoliło to na znacznie szybsze przywrócenie ruchu na powierzchni i minimalizację uciążliwości dla gęstej zabudowy miejskiej.

Ważnymi punktami trasy są wielopoziomowe węzły przesiadkowe. Na rondzie Młyńskim torowisko poprowadzono na poziomie -1 w żelbetowej konstrukcji półotwartej, podczas gdy ruch pieszy i kołowy pozostaje na poziomie terenu. Podobnie rozwiązano okolice ronda Polsadu, tworząc nowoczesne, podziemne przystanki.

Od skrzyżowania ul. Mogilskiej i Meissnera, aż po przebudowaną pętlę w Mistrzejowicach, powstało 10 par przystanków, nowe ścieżki rowerowe i chodniki.

Saperzy i archeolodzy na placu budowy

Realizacja tak gigantycznej inwestycji w historycznym mieście nie mogła obyć się bez komplikacji. W czerwcu 2024 roku tempo prac drastycznie spadło, gdy w rejonie pętli Mistrzejowice i ul. Lublańskiej odnaleziono aż 32 niewybuchy (pociski moździerzowe kaliber 46 mm). Konieczne było zaangażowanie stałego nadzoru saperskiego i zdejmowanie warstw gruntu zaledwie po 20 cm, co wymusiło czasowe wstrzymanie robót w niektórych sektorach.

To jednak nie był koniec niespodzianek. Przy ul. Dobrego Pasterza archeolodzy odkryli relikty dawnych koszarów - zespołu „Infanterie Barackenlager 100 p. p.”, należących niegdyś do hetmana Jana Karola Chodkiewicza.

Inne wyzwania to m.in. konieczność przesunięcia potoku Sudół Dominikański, po zbudowaniu dla niego zupełnie nowego kanału z prefabrykatów, z których każdy ważył blisko 11 ton.

Tramwaj do Mistrzejowic to więcej niż tylko szyny

Nowa linia to nie tylko beton. Inwestycja zakładała ochronę jak największej liczby drzew - na samej ul. Meissnera dzięki korektom projektowym udało się uratować ich około 200. Projekt wykorzystuje technologię zielonego torowiska oraz tzw. cichy asfalt, co wraz z matami wibroizolacyjnymi ma zminimalizować emisję hałasu. Szacuje się, że uruchomienie tramwaju przyczyni się do redukcji emisji CO2 o około 55 procent w porównaniu do scenariusza bez tej inwestycji.

Dla pasażerów zysk jest oczywisty. Dystans między Mistrzejowicami a centrum skróci się o ok. 12 minut. Standardowy tramwaj może pomieścić nawet 93 osoby na miejscach siedzących, co deklasuje możliwości autobusów przegubowych.

Tunel średnicowy w Łodzi
Podcast Architektoniczny
Dlaczego wszystkie magazyny, hale i centra logistyczne są szare? O poszukiwaniu architektury w budownictwie przemysłowym