Architektura MuratorKonkursyFinaliści EU Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie

Finaliści EU Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie

Oficjalne ogłoszenie finalistów EU Mies van der Rohe Award po raz pierwszy w historii odbyło się w Polsce. Specjalnie na tę okazję do Warszawy przyjechał Ivan Blasi, koordynator nagrody z barcelońskiej Fundacji im. Miesa van der Rohe. W ścisłej czołówce znalazły się: ogród społecznościowy, muzeum, budynek z mieszkaniami socjalnymi, centrum akademickie i obiekt biurowo-usługowo-mieszkalny.

Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londynie, proj. Grafton Architects; fot. Ed Reeve

Tegoroczna edycja Nagrody Unii Europejskiej w dziedzinie architektury współczesnej im. Miesa van der Rohe obejmuje realizacje ukończone w okresie od października 2018 roku do kwietnia roku 2021. Do konkursu nominowano 532 obiekty. Spośro nich jury wyłoniło najpierw 40, które znalazły się na tzw. krótkiej liście, a następnie pięciu finalistów. Ogłoszenie realizacji, które zakwalifikowały się do ścisłego finału miało miejsce 16 lutego w Warszawie. W spotkaniu  udział wzięli Witold Naturski, szef Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, Ivan Blasi, koordynator nagrody z barcelońskiej Fundacji im. Miesa van der Rohe, Marlena Happach, naczelna architektka Warszawy oraz Marta Sękulska-Wrońska, prezeska stołecznego oddziału SARP.

Czytaj też: Dwie realizacje z Polski na tzw. krótkiej liście EU Mies Award 2022 |

Wyboru finalistów EU Mies van der Rohe Award 2022 dokonało jury, w którego skład weszli: meksykańska architektka Tatiana Bilbao (przewodnicząca), Francesca Ferguson, dziennikarka i kuratorka, Mia Hägg, architektka i założycielka Habiter Autrement, Triin Ojari, historyczka i krytyk sztuki, dyrektorka Estońskiego Muzeum Architektury, Georg Pendl, prowadzący w Austrii własną pracownię Pendl Architects, Spiros Pengas, ekspert ds. turystyki, w latach 2011-2019 zastępca burmistrza Salonik ds. kultury oraz Marcel Smets, belgijski architekt i urbanista.

W ścisłej czołówce tym razem nie znalazł się żaden obiekt z Polski. Szansę na oficjalną Nagrodę Unii Europejskiej w dziedzinie architektury współczesnej im. Miesa van der Rohe mają realizacje reprezentujące Hiszpanię, Niemcy, Francję, Wielką Brytanię i Belgię. W ostatnich latach EU Mies Award znacznie bardziej zwraca uwagę na to, co nazywam „architekturą codzienną”. Na architekturę, w której ludzie mieszkają, pracują, spędzają czas wolny. Musimy także skupiać się na tym, co można nazwać „architekturą niedzielną”, czyli na operach, teatrach, muzeach itd., ale w Europie wypada ona już chyba całkiem nieźle, więc wydaje się zupełnie oczywiste, że teraz trzeba zadbać o ten sam poziom jakości dla projektów mieszkaniowych, socjalnych i wszystkich innych – komentuje decyzję Georg Pendl,  jeden z jurorów konkursu.

Czytaj też: EU Mies Award 2022: polskie nominacje |

Listę finalistów otwiera więc budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony (proj. peris+toral.arquitectes). Aby maksymalne wykorzystać rzut kondygnacji, autorzy całkowicie zrezygnowali z korytarzy, a przewidziane w koncepcji 85 lokali rozplanowali na pięciu poziomach wokół wspólnego patio. W czterech narożnikach dziedzińca znalazły się trzony komunikacyjne i główne wejścia do obiektu. Do mieszkań wchodzi się przez półprywatne tarasy otaczające patio. Budynek wzniesiono częściowo przy wykorzystaniu drewnianych prefabrykatów, w znaczący sposób ograniczając czas jego realizacji i i emisję CO2.

Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek z mieszkaniami socjalnymi w Cornellà de Llobregat koło Barcelony, proj. peris+toral.arquitectes; fot. José Hevia

Kolejnym finalistą UE Mies Award 2022 jest wielofunkcyjny budynek Frizz23 w Berlinie (proj. Deadline Architects). W tym przypadku uwagę sędziów zwróciła nie tylko forma architektoniczna, ale przede wszystkim proces projektowania i realizacji. Obiekt powstał w wyniku połączenia sił ponad 30 niewielkich firm i organizacji pozarządowych, które musiały szukać nowego miejsca w podlegającym coraz silniejszej gentryfikacji centrum miasta. Rolę koordynatorów przyjęli na siebie architekci z biura Deadline – Britta Jürgens i Matthew Griffin. Najpierw zebrali grupę zainteresowanych inwestorów, a następnie w wyniku wielostronnych dyskusji zaprojektowali budynek. Frizz23 mieści ostatecznie 46 lokali handlowych, ale też pracownie artystów, przestrzenie coworkingowe, sale seminaryjne, galerię, kawiarnię, warsztat rowerowy i apartamenty na wynajem.

Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Matthew Griffin
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Matthew Griffin
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Matthew Griffin (zdjęcie z lewej) i Jan Bitter (zdjęcie z prawej)
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Matthew Griffin
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Matthew Griffin
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Matthew Griffin
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Matthew Griffin
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Matthew Griffin
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Frizz23 w Berlinie, proj. Deadline Architects; fot. Jan Bitter

Wśród finalistów UE Mies van der Rohe Award 2022 znalazła się też Farma Kolejowa w Paryżu (proj. Grand Huit i Melanie Drevet Paysagiste). Ten nietypowy ogród społecznościowy, realizowany od 2018 roku według zasad permakultury na terenie dawnej linii kolejowej Petite Ceinture, obejmuje nie tylko miejsce na uprawy, w tym szklarnię i pieczarkarnię, ale też niewielki, czterokondygnacyjny budynek z mieszkaniami socjalnymi i integracyjnymi oraz ogólnodostępną restaurację wykorzystującą lokalne plony. Projekt jest inicjatywą mieszkańców i lokalnych stowarzyszeń, a zrealizowany został w wyniku konkursu Réinventer Paris ogłoszonego przez władze miasta w 2017 roku.

Czytaj też: Ogrody społeczne w Polsce |

Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Farma Kolejowa w Paryżu, proj. Grand Huit i Melanie Drevet Paysagiste; fot. Myr Muratet
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Farma Kolejowa w Paryżu, proj. Grand Huit i Melanie Drevet Paysagiste; fot. Myr Muratet
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Farma Kolejowa w Paryżu, proj. Grand Huit i Melanie Drevet Paysagiste; fot. Myr Muratet
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Farma Kolejowa w Paryżu, proj. Grand Huit i Melanie Drevet Paysagiste; fot. Myr Muratet
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Farma Kolejowa w Paryżu, proj. Grand Huit i Melanie Drevet Paysagiste; fot. Myr Muratet
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Farma Kolejowa w Paryżu, proj. Grand Huit i Melanie Drevet Paysagiste; fot. Jeromine Derigny
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Farma Kolejowa w Paryżu, proj. Grand Huit i Melanie Drevet Paysagiste; fot. Guillaume Bontemps

Jury tegorocznej edycji UE Mies Award do finału zakwalifikowało również ogólnodostępny budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londonie (proj. Grafton Architects). Prowadzące biuro Yvonne Farrell i Shelley McNamara, laureatki narody Pritzkera z 2020 roku, które na koncie mają wiele cieszących się popularnością wśród użytkowników obiektów dla edukacji, po raz kolejny zaproponowały demokratyczną przestrzeń spotkań, otwartą na miasto i rożne aktywności, a jednocześnie oferującą możliwość łatwych przekształceń i adaptacji w przyszłości. W nowym obiekcie znalazła się biblioteka, sale widowiskowe i galeria.

Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londynie, proj. Grafton Architects; fot. Ed Reeve
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londynie, proj. Grafton Architects; fot. Ed Reeve
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londynie, proj. Grafton Architects; fot. Ed Reeve
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londynie, proj. Grafton Architects; fot. Ed Reeve
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londynie, proj. Grafton Architects; fot. Ed Reeve
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londynie, proj. Grafton Architects; fot. Alice Clancy
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek Town House na terenie kampusu Kingston University w Londynie, proj. Grafton Architects; fot. Dennis Gilbert

Listę finałowych realizacji UE Mies Award 2022 zamyka centrum sztuki, designu i architektury Z33 w Hasselt w północno-wschodniej Belgii (proj. Francesca Torzo). Dwukondygnacyjny obiekt o powierzchni blisko 5 tys. m² powstał jako uzupełnienie XVIII-wiecznego beginażu w centrum miasta. W nawiązaniu do historycznej zabudowy założenia, od strony ulicy architekt zaproponował w większości pełne ściany, niewielkie, wąskie okna projektując od strony ogrodu. Do zabytkowego kontekstu w nieco przewrotny sposób odnoszą się też szczegółowo opracowane detale w postaci układanych w karo cegieł na fasadzie czy odlewanych z betonu kryształowych sklepień.

Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Centrum sztuki, designu i architektury Z33 w Hasselt, proj. Francesca Torzo Architetto
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Centrum sztuki, designu i architektury Z33 w Hasselt, proj. Francesca Torzo Architetto
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Centrum sztuki, designu i architektury Z33 w Hasselt, proj. Francesca Torzo Architetto
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Centrum sztuki, designu i architektury Z33 w Hasselt, proj. Francesca Torzo Architetto
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Centrum sztuki, designu i architektury Z33 w Hasselt, proj. Francesca Torzo Architetto
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Centrum sztuki, designu i architektury Z33 w Hasselt, proj. Francesca Torzo Architetto
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Centrum sztuki, designu i architektury Z33 w Hasselt, proj. Francesca Torzo Architetto

Podczas ogłoszenia finalistów poznaliśmy też realizacje nominowane do specjalnej nagrody dla młodych architektów – Emerging Architecture. W tym roku ubiegają się o nią: przebudowa szkoły średniej im. Enrico Fermiego w Turynie (proj. BDR bureau) oraz budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie (proj. Lacol). W obu przypadkach zwraca uwagę sam proces formułowania założeń. W projekcie szkoły zaangażowani byli w niego uczniowie, nauczyciele i rodzice. Dzięki temu udało się poprawić relacje budynku z otoczeniem i bardziej otworzyć go na miasto. Do dawnego obiektu z lat 60. dodano m.in. zewnętrzne tarasy, które służą nie tylko do rekreacji, ale też prowadzenia zajęć na świeżym powietrzu.

Czytaj też: Zaprojektuj i zbuduj – polskie kooperatywy mieszkaniowe |

Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Przebudowa szkoły średniej im. Enrico Fermiego w Turynie, proj. BDR bureau
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Przebudowa szkoły średniej im. Enrico Fermiego w Turynie, proj. BDR bureau; fot. Simone Bossi
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Przebudowa szkoły średniej im. Enrico Fermiego w Turynie, proj. BDR bureau; fot. Simone Bossi
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Przebudowa szkoły średniej im. Enrico Fermiego w Turynie, proj. BDR bureau; fot. Simone Bossi
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Przebudowa szkoły średniej im. Enrico Fermiego w Turynie, proj. BDR bureau; fot. Simone Bossi
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Przebudowa szkoły średniej im. Enrico Fermiego w Turynie, proj. BDR bureau; fot. Simone Bossi
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Przebudowa szkoły średniej im. Enrico Fermiego w Turynie, proj. BDR bureau; fot. Simone Bossi

Barcelońska La Borda powstawała z kolei według szczegółowych wytycznych przyszłych mieszkańców, którym zależało na budynku o minimalnym wpływie na środowisko, zarówno w czasie realizacji, jak i eksploatacji. By ograniczyć zapotrzebowania na energię, w trakcie projektowania członkowie kooperatywy sami zdecydowali się na zmniejszenie powierzchni mieszkań i rezygnację z parkingów podziemnych. Ostatecznie w budynku znalazło się 28 lokali o powierzchni 40, 60 i 75 m². La Borda, której sześć z siedmiu kondygnacji wykonano w konstrukcji z drewna klejonego krzyżowo CLT, jest obecnie najwyższym drewnianym budynkiem w Hiszpanii.

Czytaj też: Najwyższe budynki z drewna: 5 najwyższych budynków drewnianych na świecie |

Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol; fot. Antonio Navarro Wijkmark
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol; fot. Chopo
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol; fot. Lluc Miralles
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol; fot. Lluc Miralles
Finaliści UE Mies van der Rohe Award 2022: najlepsze realizacje w Europie
Budynek kooperatywy mieszkaniowej La Borda w Barcelonie, proj. Lacol; fot. Lluc Miralles

Laureatów EU Mies Award 2022 i nagrody Emerging Architecture poznamy w kwietniu. Uroczystość wręczenia nagród odbędzie się 12 maja w pawilonie Miesa van der Rohe w Barcelonie.

Nagroda Roku SARP 2022: architekci wybrali najważniejsze realizacje minionego roku Nagroda Roku SARP to jedna z najważniejszych nagród architektonicznych w Polsce. Realizacje zgłaszają głównie sami architekci, a ich koledzy z lokalnych oddziałów SARP wybierają laureatów. W tym roku jury nie było jednomyślne. Przyznało trzy nagrody równorzędne, a w kategorii Budynek Mieszkalny Wielorodzinny w ogóle nie wyłoniło zwycięzcy.
Nagroda NIAiU – Przestrzeń wspólna jest wartością Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zaprasza do udziału w piątej edycji konkursu Przestrzeń wspólna jest wartością! Zgłoszenia do 7 września.
Dworzec Roku 2022: nowa odsłona konkursu na najlepsze dworce kolejowe w Polsce! Trwa piąta edycja konkursu Dworzec Roku, czyli organizowana wspólnie przez Fundację Pro Kolej i Fundację Grupy PKP kampania promująca najbardziej nowoczesne i funkcjonalne obiekty tego typu w Polsce. Użytkownicy dworców mogą już zgłaszać swoje propozycje.
Pracownia Only If, prowadzona przez Karolinę Częczek i Adama Framptona, wśród najlepszych młodych biur architektonicznych świata Magazyn „Architectural Record” opublikował listę najlepszych młodych biur architektonicznych z całego świata. Wśród 10 pracowni znalazło się studio Only If, współprowadzone przez Karolinę Częczek, absolwentkę architektury na Politechnice Krakowskiej i Yale School of Architecture.
Poznaliśmy laureatów Plebiscytu Polska Architektura XXL 2021! Pierwszego czerwca odbyła się gala wręczenia nagród 14 edycji Plebiscytu Polska Architektura XXL organizowanego przez Grupę Sztuka Architektury. Grand Prix zdobyła kładka pieszo-rowerowa w Dobczycach autorstwa Biura Projektów Lewicki Łatak.
Zabytek – nie zapomnij! 2022 Trwa kolejna edycja polsko-niemieckiego konkursu Zabytek - nie zapomnij! Denkmal - denk mal dran! wspierającego ochronę wartościowych obiektów na Dolnym Śląsku po obu stronach granicy. Zgłoszenia do 30 czerwca.