Spis treści
Śródmieście Gliwic ma stać się jedną opowieścią
Gliwice ogłosiły konkurs na koncepcję Gliwickiego Kwartału Kultury - obszaru między ulicami Kłodnicką i Barlickiego, obejmującego Aleję Przyjaźni i teren przy ul. Barlickiego 3. Dziś te miejsca funkcjonują w dużej mierze osobno. Architektoniczny sens przedsięwzięcia tkwi więc przede wszystkim w relacjach. Zamiast projektować kulturę jako odizolowany gmach, miasto chce potraktować ją jak element codziennej tkanki śródmieścia. O powodzeniu koncepcji będzie decydować nie tylko forma budynków, lecz także to, czy przestrzeń pomiędzy nimi stanie się czytelna, dostępna i naturalnie używana poza godzinami wydarzeń.
Zobacz także: Oto nowy teatr Olsztyna! Konkurs na OTL rozstrzygnięty, wygrał falujący projekt plus3-architekci
Przy Ruinach Teatru Victoria przewidziano nowe zaplecze techniczne CK Victoria, a w nowym budynku m.in. salę wystawienniczą, gastronomię i sale warsztatowe. Dziedziniec przy ul. Barlickiego 3 może zmienić się z parkingu w zielone miejsce odpoczynku i wydarzeń plenerowych. To właśnie przestrzenie pomiędzy mogą nadać całości miejski charakter. Jeśli mają działać także bez biletu, scenariusza koncertu czy otwartej wystawy, muszą być atrakcyjne również wtedy, gdy nic szczególnego się nie dzieje. W takim ujęciu kultura staje się częścią spaceru, spotkania i zwykłej drogi przez centrum.
Projekt ma przedłużyć oś od ul. Zwycięstwa przez Aleję Przyjaźni w stronę Kłodnicy i planowanych bulwarów; rozważane jest też przejście do ul. Kłodnickiej. Istniejące drzewa mają zostać zachowane. Urbanistycznie jest to próba zszycia fragmentów śródmieścia, które dziś mają własne funkcje i rytmy. Kwartał nie ma być wyspą, lecz łącznikiem: między instytucjami i ulicą, wydarzeniem i codziennością, zabudową i zielenią. Taki sposób myślenia przenosi ciężar z samego obiektu na jakość całego miejskiego doświadczenia.
Wzorcowy model konkursu architektoniczno-urbanistycznego
Założenia konkursu powstawały w ramach Metropolitalnej Szkoły Prototypowania GZM i zostały poprzedzone konsultacjami społecznymi w formie sześciu praktycznych warsztatów. Mieszkańcy i gliwiccy przedstawiciele kultury mogli zgłosić, czego potrzebują najbardziej. Warsztaty prowadziła Monika Arczyńska z gdańskiej pracowni A2P2 Architecture & Planning. Spotkania organizowano od maja 2025 do lipca 2026 roku. Jak podaje miasto w oficjalnej komunikacji, wypracowany w Gliwicach wzorcowy model konkursu architektoniczno-urbanistycznego może być swoistym know-how, z którego będą mogły korzystać wszystkie miasta GZM. Bo konsultacje społeczne to tylko część programu.
— Obecnie mamy także niezwykłą okazję prowadzić szkolenia dla urzędniczek i urzędników Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w ramach tzw. Metropolitalnej Szkoły Prototypowania. Prototypem, na którym wyjaśniane są konkursowe zasady (i liczne zawiłości) jest konkurs na realizację Gliwickiego Kwartału Kultury. Wynikiem całego procesu będzie także podręcznik organizacji konkursów — informuje pracownia A2P2.
Zobacz także: Wielkie Muzeum Egipskie ma polski wątek. Rozmowa z Moniką Arczyńską, Agatą Warmińską i Wojciechem Przyweckim
Miejska urbanistka Agata Twardoch ujmuje cel konkursu jednoznacznie: „To konkurs o przestrzeni miejskiej i o jakości życia”. Skala zadania jest więc, jak widać, doniosła. Projektanci mają odpowiedzieć nie tylko na pytanie, jak powinien wyglądać nowy fragment centrum, ale przede wszystkim jak ma działać. Wybrane rozwiązania będą rozwijane etapami, a koncepcje staną się podstawą dalszych rozmów z mieszkańcami.
Szukamy koncepcji, która zintegruje dziś rozproszone miejsca w spójną całość, otworzy je na mieszkańców i stworzy nowe powiązania pomiędzy Aleją Przyjaźni, Ruinami Teatru Victoria, Kłodnicą i okolicznymi obiektami. Zależy nam na rozwiązaniach elastycznych, które będą mogły rozwijać się wraz z miastem i jego potrzebami
— mówi Agata Twardoch.
Kwartały kultury pączkują w Polsce
Kwartałów kultury powstaje więcej. Kraków planuje własny, Katowice pokazują podobny model. W Krakowie powstaje „Kwartał Kultury na Wesołej”. Obejmuje przyszły Dom Literatury i Języka przy ul. Kopernika 15 oraz nową siedzibę Małopolskiego Instytutu Kultury przy ul. Kopernika 15a; w 2026 roku projekt otrzymał 50 mln zł z programu FEnIKS. Na podobnej zasadzie, choć pod inną nazwą, zorganizowano przestrzeń w Katowicach. Na terenie dawnej kopalni „Katowice” działa Strefa Kultury, skupiająca NOSPR, Muzeum Śląskie, Międzynarodowe Centrum Kongresowe i Spodek.
Można się spodziewać, że podobnych koncepcji powstanie w Polsce więcej.
Artykuł powstał z pomocą AI.
Zobacz także: Sale operacyjne i pałacowe wnętrza. Stare budynki Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie czekają na renowację
87
