Betonowy grzybek i parasol, morze wielkiej płyty. Powojenna architektura Opola na spacer

Co czeka w Opolu na miłośnika socmodernizmu? Dużo: żelbetowa wiata-grzyb, gigantyczne osiedle z nieocieplonej wielkiej płyty, mozaiki i sgraffita Władysława Początka. Turystyka architektoniczna rośnie w siłę, a jej ważną odnogą jest powojenny modernizm i sztuka czasów PRL-u. Podpowiadamy, gdzie ją znaleźć na spacerze po Opolu.

Anna Cymer: architektura lat 90. była kiczowata, ale nasza

Poczekalnia na Dworcu Głównym - początek i Początek czyli sgraffito

Jeżeli do Opola wybieracie się pociągiem, pierwszy punkt zwiedzania trafi się tuż po opuszczeniu peronu. Grunt to zahaczyć o wnętrze historycznego dworca. Tam, pod szyldem Poczekalnia znajduje się pomieszczenie ozdobione sgraffitem przez Władysława Początka. Dzieło obejmujące dwie ściany powstało w PRL-u, ale nawiązuje do przeszłości miasta - przedstawia damy w wytwornych sukniach i dorożki. W Opolu znajduje się więcej prac artysty (choć trzeba zaznaczyć, że było ich jeszcze więcej i nie wszystkie przetrwały do dziś).

Gdzie jeszcze znaleźć sgraffito Władysława Początka w Opolu:

  • Opolski Urząd Wojewódzki - sgraffito na wprost wejścia głównego;
  • budynek zakładów OFAMA - cztery kompozycje w kiepskim stanie na budynku z ul. Niemodlińskiej;
  • Centrum Przesiadkowe - w budynku niedaleko Opola Głównego, nad kasami, odtworzono na podstawie dokumentacji sgraffito, które kiedyś zdobiło wnętrze wyburzonego dworca PKS.

Zobacz także: Wielka płyta po horyzont. Osiedle Armii Krajowej w Opolu wciąż ucieka przed styropianem. Potrzebujemy takich osiedli - z prostej przyczyny

Powojenny modernizm w Opolu - co tu zobaczyć? Bloki, żelbet i mozaiki
Autor: Julia Dragović/ Archiwum prywatne Mozaika na ul. Krakowskiej 7

Ul. Krakowska i Plac Wolności w Opolu. Akwarium, grzybek, mozaika-żyrafa

Od dworca odchodzi główny deptak Opola - ul. Krakowska. Idąc w stronę Rynku traficie na kilka mniej lub bardziej rozpoznawalnych ikon powojennego modernizmu:

  • Blok Akwarium (ul. Tadeusza Kościuszki 5);
  • Opolska Nike przy Placu Wolności - czyli Pomnik Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego;
  • mozaikowa fontanna w centrum Placu Wolności;
  • brutalistyczna wiata przystankowa kilka kroków dalej - to tzw. Grzybek - stojąc pod fontanną trudno go przeoczyć; 
  • rybna dekoracja ścienna w sklepie Rybex (ul. Krakowska 10);
  • narożna mozaika dawnej kwiaciarni PGR Chróścina (ul. Krakowska 7) - przez niektórych porównywana do żyrafy.

Miłośnikom witraży polecam zaglądnąć do Urzędu Miasta na Rynku. Więcej miejsc wartych odwiedzenia w Opolu wraz z adresami znajduje się w galerii.

Socmodernizm i powojenna sztuka polskich miast - zobacz inne przewodniki

Sprawdź, jak pod Opolem znalazła się kopia słynnego projektu Witolda Lipińskiego:

Podcast Architektoniczny
Umysł, ciało, natura i architektura