Spis treści
How much? Czy oszczędność jest sposobem na dobrą architekturę?
Kuratorami 8. edycji, organizowanej w dniach 9-13 września 2026 roku, są Kertu Johanna Jõeste, Siim Tanel Tõnisson, Ra Martin Puhkan (stuudio TÄNA), Mark Aleksander Fischer oraz Mira Samonig. Biennale Architektury w Tallinnie (TAB 2026) odbędzie się w dniach 9 września-30 listopada 2026 roku. Tydzień otwarcia zaplanowano na 9-13 września. Biennale obejmuje pięć głównych wydarzeń: Wystawę Kuratorską, Sympozjum, Wystawę Konkursu Wizji, Program Instalacji oraz Międzynarodową Wystawę Szkół Architektury. Organizatorzy przewidzieli też dodatkowe wystawy, warsztaty, koncerty, wydarzenia rodzinne, pokazy filmowe i wiele innych inicjatyw.
Temat, którzy podjęli kuratorzy, bada strategie architektoniczne kształtowane przez niedobór i ograniczone zasoby, jednocześnie analizując społeczne, ekologiczne i czasowe koszty, które często pozostają ukryte za procesami budowlanymi. „How Much?” podważa konwencjonalne rozumienie wartości i przystępności cenowej, proponując oszczędność jako sposób ponownego przemyślenia długofalowego wpływu architektury na społeczności, zasoby i środowisko.
Ile zatem może kosztować architektura?
To pytanie rozpoczyna się od Linnahall w Tallinnie – chronionego zabytku architektury XX wieku. Od lat opuszczony, lecz nieustannie będący przedmiotem debat, budynek sam w sobie ucieleśnia główny temat Biennale: odbudowa jest zbyt kosztowna, wyburzenie również, a odkładanie decyzji generuje kolejne koszty. Linnahall to coś więcej niż miejsce wydarzeń – pełni rolę kuratorskiego narzędzia, pokazując, że pytanie «ile?» nie dotyczy wyłącznie liczb, lecz także przestrzeni, polityki i kulturowego rozumienia wartości
– podkreśla Mira Samonig, członkini zespołu kuratorskiego TAB 2026.
Wystawa Kuratorska: Linnahall jako brama do zrozumienia miasta
Wystawa Kuratorska zatytułowana „How Much?” będzie prezentowana właśnie w ikonicznym budynku Linnahall. Wychodząc od głównego pytania Biennale, ekspozycja analizuje relacje między ograniczeniami, kosztami i architekturą, pokazując, w jaki sposób presja ekonomiczna kształtuje środowisko zbudowane i wpływa na rozumienie wartości architektury.
Linnahall to monumentalny nadmorski kompleks publiczny zbudowanym z okazji Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1980 roku, uznawany za jeden z najważniejszych przykładów późnego modernizmu w Estonii. Oprócz wartości architektonicznej Linnahall zajmuje szczególne miejsce w życiu miasta jako brama prowadząca nad morze oraz przestrzeń aktywności społecznych i kulturalnych. Udostępniając budynek na czas Biennale, TAB ponownie łączy miasto z pamięcią, spotkaniami i debatami, które przez lata definiowały to miejsce. Na wystawie będzie można zobaczyć projekty dotyczące zarówno krytycznego spojrzenia na proces finansowania architektury, jak i propozycje ponownego wykorzystania zasobów, budownictwa świadomego materiałowo, adaptacji istniejących struktur oraz alternatywnych modeli rozwoju. Ile naprawdę kosztuje architektura? Jakie wartości może tworzyć? W jaki sposób ograniczenia mogą stać się impulsem do innowacji i wartościowego projektowania?
Czytaj też: Pierwsze biennale w Kopenhadze: architektura w rytmie slow, która stawia mało wygodne pytania
Na wystawie kuratorskiej będzie można zobaczyć prace architektów: asphalt / Kollektiv für Architektur (Austria), Avarrus Arkkitehdit (Finlandia), baubüro in situ (Szwajcaria), Bimberg&Frenz (Belgia), HouseEurope!, KAVAKAVA (Estonia), Mantas Peteraitis Architecture Studio (Litwa), Márton Pintér (Węgry), Max von Werz Arquitectos (Meksyk), O–P (USA), SALTO Architects (Estonia), Secretary (Szwecja), SEE:4C – South-Eastern Europe: 4 Cities, Studio TAKK (Hiszpania/USA), Tõnis Savi / Anthony Clay Bureau (Estonia) oraz VARES (Estonia).
Integralną częścią ekspozycji będzie również Estońska Wystawa Zbiorowa, prezentująca realizacje lokalnych pracowni architektonicznych, które powstały pod wpływem ograniczeń budżetowych, a mimo to osiągnęły wysoką wartość estetyczną i konstrukcyjną. Wystawę będzie można oglądać od 9 września do 30 listopada 2026 roku.
Sympozjum, czyli co brzmi drogo
Podczas tygodnia otwarcia TAB 2026 w Estońskiej Akademii Sztuk Pięknych odbędzie się sympozjum „Sounds Expensive” („Brzmi drogo”), poświęcone ukrytym kosztom, ograniczeniom i systemom wartości kształtującym współczesną praktykę architektoniczną. Rozpoczną go wykłady inauguracyjne Phineasa Harpera (Wielka Brytania) – pisarza, krytyka i kuratora, Claire Zimmerman (Kanada) – profesorki architektury na Uniwersytecie w Toronto, a także Thomasa Floresa i Mathiasa Palazziego (Francja) – architektów i badaczy. Program uzupełnią prezentacje oraz dyskusje panelowe, podczas których analizie zostaną poddane współczesne podejścia do projektowania w warunkach niedoboru zasobów oraz tradycyjne rozumienie dostępności i efektywności.
Sympozjum poprzedzi konferencja „To Be Continued…” („Ciąg dalszy nastąpi”), poświęcona temu, w jaki sposób architektura może rozwijać istniejącą wiedzę i praktyki w odpowiedzi na wyzwania klimatyczne oraz ograniczenia zasobów.
Instalacje: budżetowy luksus
Konkurs na instalację TAB 2026 „Budget Bougie” („Budżetowy luksus”) zachęcał architektów do zbadania, w jaki sposób ograniczone zasoby mogą prowadzić do powstania bogatych formalnie i przestrzennie realizacji. Zadaniem było zaprojektowanie tymczasowego pawilonu przed Estońskim Muzeum Architektury. 30 najlepszych koncepcji będzie można zobaczyć na wystawie w Muzeum. Pokazują one, że wysoka jakość architektury może opierać się na prostocie iograniczeniach. Zwycięski projekt „Resonance” („Współbrzmienie”), autorstwa Aru Ma- Architects (Cheng Hao Chung, Zhang Jie, Cui Jiakai i Matteo Minnicelli; Szanghaj/Tokio), przekształca powszechnie dostępne materiały – pręty zbrojeniowe, liny, wapień i sklejkę – w kameralny dziedziniec o wyjątkowych właściwościach akustycznych. Centralny kamienny rdzeń oraz lekka konstrukcja cięgnowa zamieniają ograniczenia materiałowe i budżetowe w przestrzeń definiowaną przez światło, wiatr, dźwięk i grawitację.
Warto dodać, że już po zakończeniu głównych wydarzeń Biennale, od 16 października do 12 listopada, w galerii w Parku Tammsaare będzie można oglądać wystawę Konkursu Wizji „From Void to Value: Revisioning Tallinn’s Old Town” („Od pustki do wartości. Nowe spojrzenie na Stare Miasto w Tallinnie”). Na ekspozycji zostaną przedstawione propozycje dotyczące jednego z najbardziej kontrowersyjnych obszarów historycznego centrum miasta, gdzie nierozwiązana od dziesięcioleci luka urbanistyczna wciąż zakłóca powiązania między średniowiecznym centrum a otaczającą je tkanką miejską.
Międzynarodowa Wystawa Szkół Architektury
W Estońskim Muzeum Architektury będzie można oglądać wystawę „Capital-A Affordable Architecture” („Architektura przez wielkie A – dostępna dla wszystkich”). W projektach wykorzystano podwójne znaczenie słowa „capital” – zarówno jako symbolu znaczenia, jak i kapitału finansowego – aby ponownie uczynić dostępność jednym z kluczowych zagadnień projektowania przestrzeni, a nie wyłącznie kwestią ekonomiczną.
Czytaj też: Whispers Oskara Zięty na otwarcie London Festival of Architecture 2025
Studenci i prowadzący z wielu uczelni, m.in. University of Applied Arts Vienna (Studio Sam Jacob), UMPRUM Prague (Studio Andrew Belmont Kiel), Royal College of Art London (Romeo Muryn i Francisco Lobo), Kharkiv School of Architecture (Daria Ozhyhanova) oraz Estońskiej Akademii Sztuk, wspólnie zinterpretowali hasło przez pryzmat lokalnych i kulturowych uwarunkowań.
Relacje z Tallina już we wrześniu
Wydarzenie organizowane przez Estońskie Centrum Architektury odbywa się od 2011 roku. Jego celem jest prezentacja estońskiej kultury architektonicznej, podejmowanie najważniejszych współczesnych tematów związanych z architekturą oraz refleksja nad przyszłością tej dziedziny. TAB oferuje program skierowany zarówno do uznanych profesjonalistów, młodych architektów rozpoczynających karierę, jak i wszystkich osób zainteresowanych architekturą.
„Architektura-murator” objęła patronat medialny nad wydarzeniem. Zapraszamy do śledzenia naszych relacji z Tallina - już we wrześniu.
