Spis treści
Dwa dni rozmów o architekturze i mieście
Końcem maja tego roku w siedzibie Fundacji im. Stefana Kuryłowicza oraz pracowni Kuryłowicz + Architekci na Saskiej Kępie odbyły się „Warsztaty pisania o architekturze” organizowane w ramach 12. edycji konkursu TEORIA. Brało w nich udział 12 osób wybranych przez jury na podstawie kompetencji literackich i projektowych, ale ważna była też wrażliwość na społeczne, kulturowe oraz humanistyczne aspekty architektury.
W jury konkursu zasiadają osoby związane z architekturą, kulturą i mediami, krytyką, dbające o jakość języka i o sposób opowiadania o mieście. Skład tej edycji: arch. Ewa P. Porębska, Bogna Świątkowska, prof. Marta A. Urbańska, Marcin Szczelina, arch. Grzegorz Piątek i Piotr Sarzyński.
Zobacz także: Ewa Kuryłowicz: Polska architektura nie jest już w światowej czołówce
Nad merytorycznym kształtem warsztatów i konkursem czuwało grono mentorów, tutorów oraz wykładowców związanych z architekturą, krytyką i kulturą miasta: Ewą P. Porębską, Zygmuntem Borawskim, Igorem Łysiukiem, Janem Rublem, Moniką Komorowską, dr Renatą Hryciuk, Grzegorzem Piątkiem. Oraz z kurierem - Robertem Cwojdzińskim. Wsparcie merytoryczne zapewniała również prof. arch. Ewa Kuryłowicz.
Organizację wydarzenia koordynowała Fundacja im. Stefana Kuryłowicza z pracownią Kuryłowicz + Architekci.
Saska Kępa jako laboratorium miejskich opowieści
Warsztaty poprzedził spacer z przewodnikiem po Saskiej Kępie. Uczestnicy oglądali wille projektowane przez Bohdana Lacherta, Józefa Szanajcę, Helenę i Szymona Syrkusów, Mariana Lalewicza - ale inaczej niż zwykle. Organizatorzy zaproponowali uczestnikom spojrzenie na miasto jako przestrzeń codziennego doświadczenia, ruchu i relacji społecznych. W spacerze towarzyszył im kurier Robert Cwojdziński, który opowiadał o mieście z perspektywy swojej pracy i tras przemierzanych każdego dnia. Jego perspektywa stała się inspiracją dla głównego tematu zadania konkursowego.
Tematem II etapu Konkursu TEORIA jest Miasto oczami kuriera. Uczestnicy będą rozwijać swoje autorskie eseje w oparciu o doświadczenia zdobyte podczas warsztatów, obserwacje Saskiej Kępy oraz rozmowy prowadzone w trakcie dwóch dni spotkań. Gotowe teksty zostaną przesłane do oceny jury do 28 lipca 2026 roku. Najlepszy tekst, po opracowaniu redakcyjnym i tłumaczeniu na język angielski, zostanie opublikowany jako esej stanowiący 12. tom serii wydawniczej Fundacji Architektura Kultury – Kultura Architektury.
Architektura potrzebuje języka
Warsztaty składały się wykładów, dyskusji i intensywnej pracy pisarskiej. Grzegorz Piątek mówił o własnej drodze od architektury do pisania, dr Renata Hryciuk przybliżyła uczestnikom temat krajobrazów jedzeniowych Warszawy w perspektywie antropologii kulturowej, a arch. Monika Komorowska opowiadała o mieście widzianym z perspektywy użytkowników. Pochylono się też nad językiem współczesnej architektury i sposobach budowania narracji wokół przestrzeni.
Zobacz także: Ładnie, tylko lepiej? Gruz, dzikość i narracja w architekturze Archigrestu
Ewa P. Porębska prowadziła uczestników przez zagadnienia związane z odpowiedzialnością słowa, językiem afirmacji i wykluczenia, a także z rolą krytycznego myślenia w opisywaniu architektury. Z kolei Zygmunt Borawski i Igor Łysiuk skupili się na perspektywach narracyjnych i pytaniu o to, czy architektura potrzebuje dziś nowych form opowiadania.
Centralnym elementem warsztatów była indywidualna praca nad krótkimi tekstami inspirowanymi spacerem po Saskiej Kępie i doświadczeniem miasta obserwowanego z różnych punktów widzenia. Drugiego dnia uczestnicy prezentowali swoje teksty oraz konsultowali tematy dalszych prac konkursowych.
Przestrzeń dla nowego myślenia o architekturze
Konkurs TEORIA od lat zajmuje wyjątkowe miejsce w środowisku architektonicznym. Nie skupia się na projektowaniu budynków, a na rozwijaniu refleksji krytycznej, umiejętności interpretacji przestrzeni i świadomego języka opisu architektury. Fundacja im. Stefana Kuryłowicza konsekwentnie buduje platformę wymiany myśli między architekturą, humanistyką i naukami społecznymi.
Konkurs TEORIA dotyczy kwestii, która cały czas budzi wątpliwości i jest źródłem krytyki, mianowicie sposobu komunikowania problemów i wartości architektonicznych szerszej publiczności. Naszą ambicją jest nie tylko poprawa tej komunikacji, ale także udzielenie głosu architektom, aby potrafili stać się również krytykami architektury. Mają do tego pełne prawo, a także realną szansę, ponieważ wykształcenie, które zdobywają od początku studiów, daje im niezwykły atut. Rozumieją bowiem, o czym piszą, i są przedstawicielami tego zawodu. Jednocześnie wciąż pojawiają się głosy, że w środowisku architektonicznym istnieją braki w umiejętności werbalizowania tego, co się projektuje i tworzy
– podkreśla prof. Ewa Kuryłowicz, Przewodnicząca Rady Fundacji.
Dwudniowe warsztaty na Saskiej Kępie stały się intensywnym czasem rozmów, wymiany doświadczeń i wspólnego namysłu nad współczesnym miastem. Organizatorzy podkreślają, że architektura potrzebuje dziś nie tylko dobrych projektów, ale również nowych sposobów opowiadania o przestrzeni i jej użytkownikach. Przed uczestnikami kolejny etap Konkursu TEORIA i czas intensywnej pracy nad autorskimi tekstami rozwijanymi w oparciu o doświadczenia zdobyte podczas warsztatów.
12. edycja konkursu TEORIA została objęta Patronatem Honorowym Prezydenta m.st. Warszawy
