Miał być na chwilę, wojnę przetrwał jako jedyny. Stary Dom Poselski powstał jako prowizorium

Stary Dom Poselski przy ul. Wiejskiej 4/6/8 w Warszawie powstał dla parlamentarzystów II Rzeczypospolitej według projektu Kazimierza Skórewicza. Przedwojenny gmach ocalał z wojennych zniszczeń, a w latach 50. Bohdan Pniewski rozbudował go w stronę Górnośląskiej. Dziś w budynku K działają biura Kancelarii Sejmu i Biblioteka Sejmowa.

Forum Ekonomiczne w Karpaczu I Magda Milert - architektka i urbanistka

Doraźnie i tymczasowo, byle szybko

Po odzyskaniu niepodległości Sejm RP ulokowano w dawnym Instytucie Aleksandryjsko-Maryjskim przy Wiejskiej. Cel: zdążyć przed pierwszym posiedzeniem Sejmu Ustawodawczego 10 lutego 1919 roku. Adaptację przeprowadzono więc w pośpiechu. Nie mogło być inaczej - dawna szkolna jadalnia szybko okazała się zbyt ciasna, problemy sprawiały słaba wentylacja i oświetlenie. Brakowało też podstawowych pomieszczeń: komisji, biblioteki oraz mieszkań dla posłów i senatorów.

Zobacz także: Kompleks budynków Sejmu RP. Historia zabudowań polskiego parlamentu

W 1925 roku rząd zdecydował o kolejnej, nadal doraźnej i prowizorycznej, rozbudowie kompleksu. Głównym architektem został Kazimierz Skórewicz, wówczas kurator Zamku Królewskiego. Bez konkursu, bo trzeba było się spieszyć. Zaprojektował amfiteatralną salę posiedzeń gmachu Sejmu - tę charakterystyczną, którą znamy dziś - oraz hotel, czyli Dom Poselski; budynki złączył parterową palarnią. Pierwsze przygotowania do budowy ruszyły w maju 1925 roku. Nową salę otwarto 27 marca 1928 roku, ale wykańczanie części hotelowej trwało prawdopodobnie jeszcze do 1935 roku.

Stary Dom Poselski w Warszawie
Autor: Szymon Starnawski / Grupa Murator Po prawej skrzydło Pniewskiego

157 pokojów

Dom Poselski o nowoczesnej, żelbetowej konstrukcji, miał być jednocześnie hotelem i zapleczem pracy parlamentu. W przyziemiu przewidziano pomieszczenia gospodarcze oraz prysznice, wyżej salę budżetową, salę komisji i jadalnię.

Pozostałe cztery piętra wyższe zawierają pokoje mieszkalne o systemie korytarzowym z podwójnemi drzwiami, między któremi pomieszczenia dla umywalek i szafy dla ubrania; mieszkania dwupokojowe z wannami, oprócz tego 7 mieszkań 3 i 4 pokojowych; razem 157 pokoi mieszkalnych. Na piętrze najwyższem pralnia

— opisywała w 1928 roku realizację redakcja Architektury i Budownictwa. Podkreślała też, że architektura budynku pozostała skromna ze względu na tymczasowy charakter inwestycji. Elewację podporządkowano regularnemu rytmowi okien, a zaokrąglone zakończenia bryły łagodziły jej urzędową monumentalność. Wyposażenie wnętrz i materiały wykończeniowe zamówiono w polskich firmach.

Stary Dom Poselski w Warszawie
Autor: Szymon Starnawski / Grupa Murator Trwa remont

Skórewicz postawił, Pniewski dopisał

Podczas II wojny światowej większość przedwojennego zespołu parlamentarnego została zniszczona. Spośród dawnych zabudowań przetrwały między innymi Dom Poselski, pałacyk oraz fragmenty sali posiedzeń. W 1946 roku konkurs na odbudowę i rozbudowę kompleksu wygrał Bohdan Pniewski, który w latach 20. pracował u Skórewicza podczas realizacji siedziby Sejmu, a po wojnie był już architektem z wyrobioną pozycją i marką. Nie bez przyczyny nazywa się go dziś architektem władzy. W latach 1948-1952 wokół ocalałych obiektów powstał nowy układ niskich, połączonych ze sobą pawilonów.

Dziś gmach K, czyli dawny Dom Poselski Skórewicza, często przypisywany jest w całości Pniewskiemu. Kto jednak zna jego dorobek, widzi, że w budynku tym Pniewskiego po prostu nie widać. Pniewski odpowiada za skrzydło stojące bezpośrednio przy skrzyżowaniu Wiejskiej i Górnośląskiej (przy tej drugiej szczególnie widać jego rękę); zaprojektował je w latach 50., odwołując się jednak do pierwotnego projektu i zastosowanych w nim zaokrąglonych narożników. "Skrzydło Pniewskiego" wzniesiono w miejscu kamienicy przy Wiejskiej 2 i Górnośląskiej 28, zniszczonej w październiku 1944 roku. Prócz tego nadbudował Pniewski dawną palarnię. Zatem podobnie jak sam gmach Sejmu, tak i Dom Poselski należy przypisywać i Skórewiczowi, i Pniewskiemu.

Stary Dom Poselski zachował funkcję hotelową do końca lat 80., kiedy parlamentarzystów przeniesiono do nowego obiektu zaprojektowanego przez Małgorzatę Handzelewicz-Wacławek, swoją drogą wieloletnią współpracowniczkę Pniewskiego. Obecnie w gmachu K mieszczą się biura Kancelarii Sejmu oraz Biblioteka Sejmowa. Na wysokim parterze działają jej Czytelnia Główna i Informatorium. Budynek objęty jest dziś pełną ochroną konserwatorską jako jedna z nielicznych ocalałych części przedwojennej siedziby Sejmu.

Zobacz także: "Tylko mi Panowie budować bez kantów", pogroził Piłsudski. I źle go zrozumieli

Podcast Architektoniczny
Grzegorz Piątek. Słuszne piękno architektury