Spis treści
Architektura na plus
Kuryłowicz + Architekci to jedno z najbardziej doświadczonych polskich biur projektowych w obszarze budownictwa mieszkaniowego. Od lat 90., wspólnie z deweloperami, definiowało standardy, jak powinna wyglądać nowoczesna i funkcjonalna architektura mieszkaniowa po erze państwowego budownictwa z okresu PRL-u. I choć te projekty z założenia były nastawione na zysk, to zawsze niosły za sobą architektoniczną i urbanistyczną jakość.
Osiedle przy ul. Korczaka w Katowicach to inna historia. Powstało w wyniku rządowego programu Mieszkanie Plus, mającego na celu stworzenie modelowych osiedli, które będzie można wybudować w miastach o różnej wielkości. Architekci zostali uwolnieni od presji dewelopera, dla którego liczy się każdy sprzedany metr, mogli więc pozwolić sobie na projektowanie bardziej ustawnych i lepiej doświetlonych mieszkań. Konieczne było jednak minimalizowanie kosztów budowy, tak aby ostateczna cena mieszkań była w zasięgu przeciętnie zarabiających Polek i Polaków.
Biuro Kuryłowicz + Architekci, działając jeszcze jako Kuryłowicz & Associates, było jedną z czterech pracowni, które zwyciężyły w konkursie na Mieszkanie Plus z 2017 roku. Wtedy projektowali na czysto teoretycznej działce o prostokątnym kształcie i określonych wymiarach. Kilka lat później okazało się, że ich koncepcja będzie kontynuowana i zmaterializuje się w katowickiej dzielnicy Szopienice-Burowiec – tej samej, która zyskała niedawno ogólnopolską rozpoznawalność dzięki serialowi Netflixa „Ołowiane dzieci”.
i
W odcieniach śląskich familoków
Pracownia, która realizowała pierwsze w Polsce osiedla deweloperskie, stanęła przed szansą wyznaczenia kolejnych standardów, tym razem tworząc wzorzec dla budowania dostępnych i tanich mieszkań. Pierwotna koncepcja wymagała oczywiście dostosowania, bo – w przeciwieństwie do prostokątnej działki z konkursu – teren w Szopienicach miał nieregularny kształt. W większości udało się jednak zachować główną ideę, jaką były kwartały składające się z 4 budynków z przestrzenią rekreacyjną pośrodku. Spacerując po osiedlu przy ul. Korczaka widzimy proste bryły budynków, które zostały ożywione kolorystyką nawiązującą do różnych odcieni tradycyjnych śląskich familoków. Widocznym efektem cięcia kosztów budowy są niewielkie balkony, o znacznie mniejszej powierzchni niż w osiedlach deweloperskich. Największy atut realizacji stanowi natomiast przestrzeń pomiędzy budynkami. Znajdziemy tu sporo zieleni, dwa place zabaw, ławki, pergole do wieszania hamaków, a także estetyczne wiaty rowerowe i śmietnikowe.
Te elementy zagospodarowania terenu przenikają się z dużą liczbą parkingów naziemnych. Ich usytuowanie wynika z czysto ekonomicznej decyzji o rezygnacji z budowania drogich garaży podziemnych. Trzeba jednak przyznać, że te parkingi zaprojektowano w sposób, który wcale nie marginalizuje przestrzeni rekreacyjnych. Miejsca postojowe są rozproszone i pogrupowane w mniejsze zatoki, zlokalizowane na obrzeżach osiedla. Półprywatne dziedzińce wewnątrz kwartałów pozostają natomiast przestrzeniami całkowicie wolnymi od ruchu kołowego. Mieszkańcy osiedla mają nieco dłuższą drogę z mieszkania do samochodu, ale zyskują więcej zielonej, przyjaznej przestrzeni do życia.
i
Eksperymenty z potrzebami
W projekcie osiedla przy ul. Korczaka słowem kluczem stał się „kompromis”. Nadrzędnym celem było tu stworzenie mieszkań dostępnych finansowo – i to się udało, bo cena wynajmu jest średnio o 20-25% mniejsza niż na rynku deweloperskim. Ta kwota mogłaby zapewne być jeszcze niższa, gdyby program Mieszkanie Plus był dalej rozwijany. Deweloperzy budujący dziesiątki komercyjnych osiedli, mają bowiem doświadczenie, które pozwala im zbić koszty ich powstania bez znaczącego ograniczania standardu architektury. Rządowa inicjatywa była natomiast eksperymentem, w ramach którego Polski Fundusz Rozwoju Nieruchomości realizował modelowe osiedle mieszkaniowe po raz pierwszy. Gdyby miał szansę zbudowania kolejnych podobnych, mógłby wyciągać wnioski z poprzednich inwestycji, zmniejszając cenę wynajmu jeszcze bardziej.
Mieszkanie to podstawowa potrzeba człowieka. Bez muzeum czy sali koncertowej możemy funkcjonować, ale bez własnej przestrzeni do życia już nie. Idea stojąca za programem Mieszkanie Plus pozostaje zatem aktualna. Potrzebujemy konsekwentnych, długofalowych działań systemowych, które zapewnią dostęp do mieszkań nie tylko tym, którzy mogą sobie na nie pozwolić, ale wszystkim, którzy ich potrzebują. W przypadku osiedla przy ul. Korczaka okazało się, że mimo ograniczania kosztów da się obronić to, co w mieszkalnictwie najważniejsze, czyli jakość codziennego życia.
Od pracowni: założenia autorskie
Projekt osiedla mieszkaniowego w rejonie ulicy Korczaka w Katowicach powstał jako kontynuacja pracy konkursowej nagrodzonej w 2017 roku w otwartym konkursie architektonicznym na modelowy dom wielorodzinny w programie Mieszkanie Plus. W pierwszym etapie konkursu opracowany został teoretyczny kwartał zabudowy, a w etapie drugim zabudowa modelowa została dostosowana do konkretnej działki w katowickiej dzielnicy Szopienice. Myślą przewodnią naszego założenia było stworzenie wzorca maksymalnie elastycznego i adaptowalnego, odznaczającego się wysoką jakością przestrzenną i funkcjonalną, ekonomiką rozwiązań oraz jakością przestrzeni społecznych.
Osiedle przy ulicy Korczaka powstało na działce położonej na obrzeżach Szopienic. Sąsiaduje ono z rozproszoną zabudową mieszkaniową i usługową. Charakterystycznym elementem przestrzennym obszaru jest zabytkowa wieża ciśnień, stanowiąca pozostałość dawnej zabudowy hutniczej. Ze względu na położenie terenu w pewnym oddaleniu od wykształconej struktury miejskiej w projektowaniu osiedla szczególną uwagę zwróciliśmy na stworzenie czytelnego układu miejskiego zorganizowanego wzdłuż ulic i placu. Zaprojektowany układ urbanistyczny nawiązuje do tradycyjnego miasteczka, co sprzyjać ma tworzeniu się więzi społecznych, integracji i identyfikacji mieszkańców.
W ramach osiedla zrealizowano 26 budynków mieszkalnych wielorodzinnych, rozplanowanych w 9 kwartałach dostosowanych do układu działki. Oś założenia stanowi nowo powstała droga publiczna, prostopadła do ulicy Korczaka, przy której zaprojektowano centralny plac publiczny. W obiektach położonych przy placu przewidziano lokale usługowe. Każdy kwartał to zespół 2 lub 4 budynków oraz wspólne, półotwarte podwórko ze strefą rekreacyjną. Założenie opiera się na jednorodnym modelu niewielkiego 4- lub 5-kondygnacyjnego budynku punktowego wyposażonego w jedną klatkę schodową i windę. Elastyczny układ modelowy został poddany pewnym modyfikacjom, dostosowując kształt kwartałów do formy terenu oraz różnicując rzuty mieszkań w poszczególnych budynkach. Większość obiektów jest niepodpiwniczona, a parkingi zostały rozplanowane w grupach położonych na obrzeżach osiedla. W ten sposób zaprojektowane budynki pozostały ekonomiczne i proste w realizacji, a przestrzenie zielone zrealizowane na gruncie rodzimym zachowały naturalny charakter i odpowiednią jakość środowiskową.
Nowe osiedle prowadzi dialog z otoczeniem i tradycją miejsca. Budynki odznaczają się prostym, surowym charakterem elewacji, podkreślonym indywidualnym detalem. Ich kolorystyka w poszczególnych kwartałach została zróżnicowana w oparciu o analizę zabudowy i krajobrazu Szopienic. Architekturę budynków uzupełnia starannie zaprojektowane zielone otoczenie i mała architektura wnętrz kwartałów. Ważnym elementem projektu, wykorzystującym konsekwentną modularność układu konstrukcyjnego, są funkcjonalne i adaptowalne układy mieszkań. Maria Saloni-Sadowska
4
METRYCZKA PROJEKTU
Osiedle Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju Katowice Korczaka
Adres: Katowice, ul. Korczaka
Autorzy: Kuryłowicz + Architekci, architekci: Ewa Kuryłowicz, Maria Saloni-Sadowska, Marcin Szubski, Tomasz Gientka, Paulina Gutkowska, Tomasz Kopeć, Joanna, Musiałowicz, Marcin Ostrowski, Kamil Raczak, Marek Sobol, Katarzyna Flasińska – Rubik, Aleksander Krauze, Aleksandra Fudali, Sonia Kwiatkowska, Antoni Szubski
Wielkość terenu: 60,000 m2
Powierzchnia użytkowa: 28,550 m2
Projekt: 2019
Realizacja: 2025
