Spis treści
Przeciwdziałanie wyludnianiu się miasta
Nowa szkoła średnia I stopnia w Puos d'Alpago powstała w wyniku konkursu architektonicznego zorganizowanego przez Archiworld Network (AWN) na zlecenie gminy Alpago w 2018 roku. Powstanie inwestycji od samego początku wpisywało się w szerszą strategię rozwoju regionu. Władze samorządowe założyły, że poprawa jakości infrastruktury edukacyjnej może stać się jednym z narzędzi przeciwdziałania postępującemu wyludnianiu miejscowości, która leży w górskiej części prowincji Belluno.
Projekt autorstwa pracowni Facchinelli, Daboit i Saviane nie koncentruje się jednak wyłącznie na organizacji procesu nauczania. Równie ważne dla architektów było stworzenie budynku, który pozostaje aktywny również poza godzinami lekcyjnymi - tak, aby aktywizować nie tylko społeczność uczniowską, ale i resztę mieszkańców. Szkoła została pomyślana jako część lokalnej infrastruktury publicznej - jako miejsce dostępne i wielofunkcjonalne.
Podstawę koncepcji szkoły stanowi idea „zadaszonego placu", która wywodzi się z pierwotnych modeli organizacji osad. Część głównej bryły została uniesiona na czterech masywnych rdzeniach konstrukcyjnych, dzięki czemu pod budynkiem powstała zadaszona przestrzeń stanowiąca naturalne przedłużenie otoczenia. Nie tylko ułatwia to pieszą komunikacje wśród użytkowników placówki, ale i sprawia, że bryła zyskuje rzeźbiarski wyraz. Zamiast klasycznego wejścia do szkoły, architekci stworzyli strefę pośrednią pomiędzy wnętrzem a krajobrazem, która może pełnić funkcję miejsca spotkań i wydarzeń organizowanych przez lokalną społeczność.
Czytaj także: Tutaj aż chce się uczyć! Z okazji Dnia Nauczyciela przedstawiamy 5 nowych polskich szkół otwartych w tym i ubiegłym roku
Takie rozwiązanie sprawnie zmienia sposób funkcjonowania i odbioru obiektu: szkoła nie kończy się na murach klas lekcyjnych, ale staje się częścią przestrzeni publicznej, z której można korzystać także po zakończeniu zajęć.
Beton uzupełniany drewnem i szkłem
Architektura szkoły opiera się na założeniu, że forma budynku powinna wynikać bezpośrednio z jego konstrukcji i zastosowanych materiałów. Obiekt wykonano z prefabrykowanych elementów z betonu architektonicznego, które jednocześnie pełnią funkcję konstrukcyjną, wykończeniową i techniczną. Zastosowana technologia pozwoliła zrezygnować z dodatkowych warstw wykończeniowych, ponieważ prefabrykaty zawierają już izolację oraz przestrzeń przeznaczoną na prowadzenie instalacji.
Zaproponowane rozwiązanie upraszcza strukturę budynku i ogranicza liczbę zastosowanych materiałów. Beton pozostaje widocznym elementem architektury, a jego charakter uzupełniają drewniane zabudowy oraz duże przeszklenia otwierające wnętrza na otaczający krajobraz. Na posadzkach oraz części ścian zastosowano wielkoformatowe płyty gresowe z kolekcji Le Ville Pisani produkowane przez Casalgrande Padana. Ich jasna powierzchnia z rysunkiem inspirowanym tradycyjnym lastrykiem stanowi jeden z elementów ograniczonej palety materiałowej wykorzystanej we wnętrzach.
Wszystko tu kręci się wokół agory
Układ funkcjonalny budynku podporządkowano centralnej "agorze" (czyli wielofunkcyjnej, otwartej przestrzeni), wokół której rozmieszczono sale lekcyjne, laboratoria i przestrzenie wspólne. Betonowe rdzenie w rogach kubatury mieszczą funkcje techniczne oraz zaplecze budynku, jednocześnie wyznaczając granice głównej przestrzeni wspólnej. Ich surowość równoważą drewniane kubatury czytelni i strefy recepcyjnej, których rolą jest odpowiednia organizacja wnętrza i ułatwienie orientacji.
Projekt świadomie odsuwa się od - dobrze znanego nam - tradycyjnego modelu szkoły z liniowym układem korytarzy. Zamiast niego klasy i laboratoria rozmieszczono naprzemiennie na dwóch kondygnacjach wokół agory, utrzymując z nią stały kontakt dzięki dużym przeszkleniom oraz przesuwnym ścianom. W zależności od potrzeb przestrzenie mogą funkcjonować jako niezależne pomieszczenia lub zostać połączone z częścią wspólną.
Istotnym elementem projektu jest także sposób wprowadzenia zieleni do wnętrza. Główna oś piesza, zaplanowana już na etapie zagospodarowania terenu, przecina cały budynek mniej więcej w połowie. Drzewa zostają wprowadzone do środka poprzez obwodowe dziedzińce, które jednocześnie doświetlają przestrzenie wspólne światłem dziennym.
Dzięki ograniczeniu liczby pełnych przegród i zastosowaniu dużych przeszkleń architekci uzyskali wysoką przepuszczalność wizualną pomiędzy poszczególnymi strefami. Z wielu miejsc użytkownicy mogą obserwować inne części szkoły, co sprzyja budowaniu (a później także umacnianiu) relacji pomiędzy poszczególnymi grupami, klasami.
