Architektura MuratorWydarzeniaCarlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia

W piątej edycji Kongresu Deweloperskiego wzięło udział 800 uczestników, w tym zarządy najważniejszych firm deweloperskich z całego kraju, przedstawiciele samorządów i władz centralnych. Dyskutowano o kryzysie na rynku mieszkaniowym, pozytywnych aspektach ustawy Lex Deweloper i nowej mobilności. Gościem specjalnym wydarzenia był urbanista Carlos Moreno, który opowiedział o idei miasta 15-minutowego.

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia
Carlos Moreno; fot. Mathieu Delmestre

Tegoroczny, piąty już Kongres Deweloperski odbył się na początku października pod hasłem Miasta Jutra. Jako Polski Związek Firm Deweloperskich chcemy inspirować i pobudzać do działania. Patrzymy w przyszłość, którą naznacza wysoka inflacja, pandemia, ale też wojna w Ukrainie i zmiany klimatyczne. Wierzymy, że współpraca i wymiana doświadczeń mogą być kluczem do sukcesu – mówiła podczas inauguracji wydarzenia architektka Dorota Jarodzka-Śródka, przewodnicząca rady PZFD, a zarazem współwłaścicielka SRDK Architekci Studio Śródka.

Gościem specjalnym wydarzenia w Poznaniu był twórca idei „miasta 15-minutowego” profesor Carlos Moreno, urbanista specjalizujący się w badaniu współczesnych wyzwań metropolii, dyrektor naukowy w Uniwersytecie Sorbońskim i doradcą merki Paryża. Miasto 15-minutowe powinno służyć spełnianiu kilku potrzeb: życia codziennego, pracy, zaopatrzenia na przykład w codzienne zakupy, dbałości o sąsiedztwo i dobro wspólne, nauki i radości takiej jak choćby przyjemności korzystania z dóbr kultury – mówił Moreno.

Podczas swojego wystąpienia urbanista zwracał uwagę, że miasto powinno spełniać podstawowe potrzeby mieszkańców w ciągu kwadransa. To sprawi, że będzie miastem zrównoważonym, którego funkcjonowanie nie wpływa negatywnie na  klimat. A jak podkreślał, to miasta są największymi emitentami gazów cieplarnianych. Musimy oczywiście sadzić więcej drzew w miastach, ale wyzwań jest znacznie więcej. Musimy zmienić nasz sposób funkcjonowania i funkcjonowania miast. COVID-19 pokazał, że zmiany mogą zajść natychmiast – mówił Carlos Moreno. - W miastach jest mnóstwo budynków, które w zasadzie nie są używane. Są zamknięte przez ok. 60% czasu. Nie funkcjonują w nich aktywności społeczne, rodzinne, ekonomiczne. Jedno z założeń idei miasta 15-minutowego zakłada wykorzystywanie tych przestrzeni – dodał profesor.

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia

Mobilność w „Miastach Jutra”

Kryzys klimatyczny wymaga od nas przedefiniowania sposobu myślenia o rozwoju miast i działań dostosowawczych, także w zakresie zarządzania mobilnością. Wiele rozmów toczyło się więc wokół tematyki przemieszczania się w miastach przyszłości i skutków tej miejskiej mobilności dla deweloperów.

Część miast wprowadziła piramidę mobilności. Pierwsze miejsce to człowiek, drugie to transport, trzecie – ruch rowerowy, czwarte – ruch samochodowy. Ale obecnie średnia liczba samochodów osobowych na 1000 mieszkańców w Polsce to wciąż 747 samochody – mówił Grzegorz Kawecki, wiceprezes zarządu spółki Marvipol Development.

Czytaj też: Mobilność w mieście (po)pandemii |

Pokolenie Z nie definiuje się chęcią posiadania, jest to pokolenie, które stawia na użytkowanie. Projekt planu miejscowego, który właśnie jest procedowany na obrzeżach Krakowa stawia pół miejsca parkingowego na jedno mieszkanie – tłumaczył Dawid Sporysz, dyrektor zarządzający, z NOHO Investment. Możemy projektować mieszkania bez miejsc parkingowych. Zaprojektowaliśmy i zrealizowaliśmy już jeden taki projekt – podkreślał Zbigniew Maćków, właściciel Maćków Pracowni Projektowej.

Prezydenci o wyzwaniach polskich miast

W trakcie kongresu odbyła się także debata prezydentów miast, której hasłem przewodnim było zdanie „Ludzie tworzą miejsca, a miejsce tworzy ludzi”. Włodarze podkreślali m.in., że dużym wyzwaniem dla miast jest uporządkowany rozwój. Szansy w kryzysie upatruje Jacek Jaśkowiak, prezydent Poznania. Musimy akceptować zmiany, choćby takie, że 80% PKB będzie wytwarzane w miastach, że ludzie chcą żyć coraz bardziej wygodnie, że zmienia się też model rodziny. To do tych warunków należy dostosować rozwiązania – mówił Jaśkowiak.

Czytaj też: Najlepsze przestrzenie publiczne według TUP: 2022 |

Prezydenci wskazywali też, że liczba ludności korzystających z miast się zwiększyła i podkreślali, że ogromnym wyzwaniem – także politycznym – jest nadal polityka miast wobec miejsc parkingowych, stawiana często w kontrze do rozwoju transportu miejskiego, ruchu pieszych i rowerzystów. W Poznaniu mamy ok. 400 tys. samochodów. Musimy je „zapakować” pod ziemię i uwolnić przestrzeń dla pieszych i rowerzystów. Radzimy sobie poprzez wysokie opłaty w strefie parkowania. Inwestujemy w kolej metropolitalną, w transport miejski, ścieżki rowerowe – wymieniał Jacek Jaśkowiak. Gdy w Nowym Jorku uwalniano przestrzenie dla pieszych i rowerzystów, budziło to pewien opór. Jeśli spojrzymy, że dwa tramwaje przetransportują 340 osób i przełożymy to na korzystanie z samochodów, to mamy sytuację, w której nawet budowa największej drogi nie pomoże rozładować korków – dodał prezydent Poznania.

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia

Lex Deweloper – dobre praktyki

Goście dyskutowali też o ustawie mieszkaniowej lex deweloper, która funkcjonuje już od 2018 roku. Grono miast, które zdecydowały się zastosować obowiązujące ułatwienia w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych, wciąż nie jest jednak duże. Jednym z pozytywnych przykładów jest Warszawa, gdzie deweloperzy nawiązali dialog z prezydentem w temacie usprawnienia urbanistyki i realizacji projektów mieszkaniowych. Dzięki temu największe zagłębie biurowe w stolicy może stać się wielofunkcyjną dzielnicą tętniącą życiem również po godzinach pracy.

Przeszliśmy transformację wewnętrzną i okazało się, że ten projekt to nie jest zło. Każdy przepis ma wady, ale tu udało się je poprawić. Obawialiśmy się, bo w pierwszych wersjach ustawy decyzję miał podejmować wojewoda. Terminy były zabójcze – trzy dni na weryfikację dokumentacji to zbyt krótki okres. Udało się jednak wypracować dialog, jeśli chodzi o proces przygotowania wniosku i jego transparentność – mówił Michał Olszewski, zastępca prezydenta m.st. Warszawy.

Jestem bardzo dumna z Warszawy, ponieważ mądrze korzysta z ustawy dla dobra swoich mieszkańców. W ramach jednej z naszych inwestycji zostanie oddanych 1500 mieszkań, szkoła publiczna dla 450 dzieci i trzy parki. Linie wysokiego napięcia zostaną schowane pod ziemię, a betonowy „Mordor” zostanie zazieleniony – zapowiadała Małgorzata Turek z firmy Echo Investment, która na blisko 5-hektarowej działce pomiędzy ulicami Marynarską, Wołoską, Domaniewską i Postępu planuje inwestycję pod nazwą Projekt Służewiec.

Czytaj też: Jest zgoda na Projekt Służewiec. Rada Warszawy poparła budowę osiedla Echo Investment |

Prognozy dla rynku deweloperskiego

Bardzo ciekawe wnioski przyniosła też dyskusja „To nie jest dobry moment”, w której wzięli udział deweloperzy, przedstawiciele sektora bankowego i ministerstwa finansów. Goście spierali się, czy obecny „kryzys” jest tak naprawdę powrotem do realnych możliwości i zapotrzebowania rynku. Prognozowali też, jak długo potrwa. Najprawdopodobniej 2023 będzie rokiem z kumulacją negatywnych czynników. Jednak branża w tej chwili jest w całkiem dobrej formie, więc z rozpoczętymi projektami nie powinno być problemu. Po dzisiejszym panelu mogę powiedzieć, że jestem umiarkowanym pesymistą. Odkładający się popyt zakupowy przekłada się na popyt na rynku najmu. Mamy obecnie do wyboru: możemy bezradnie patrzeć, jak spada nam sprzedaż mieszkań. Możemy też reagować – mówił Kazimierz Kirejczyk z JLL.

Deweloperzy postulują przywrócenie tzw. ulgi na wynajem. Obecnie potrzebujemy szybkich rozwiązań. Ulga podatkowa na wynajem ma dwie duże zalety: jest prosta i jest czymś, co ludzie rozumieją. Można więc ją wprowadzić szybko. A to korzyści dla budżetu. Z każdego sprzedanego mieszkania budżet dostaje średnio 10-15%. Potem, przez kolejne lata wraca następne 10-12%, bo ludzie wykańczają i remontują mieszkania – dodł Kirejczyk.

Czytaj też: PRS: instytucjonalny najem mieszkań. Przewodnik po rynku PRS |

Do tych postulatów nie jest przekonany jednak wiceminister finansów. Od 2016 roku mieliśmy wysoką sprzedaż i liczbę oddawanych nowych mieszkań, czyli ok. 200 tys. rocznie. Dziś przed nami na pewno trudny czas, stąd wakacje kredytowe i pomoc tym, którzy nie są w stanie spłacać swoich zobowiązań. Oczekiwanie wobec systemu finansowego są duże i czasami przesadzone. Nie wszystkie kwestie da się załatwić systemem podatkowym. Wprowadzanie kolejnych rozwiązań, które by w podatku dochodowym od osób fizycznych komplikowały ten system podatkowy, który dzisiaj mamy, nie jest moim zdaniem najszczęśliwszym rozwiązaniem – mówił Artur Soboń, wiceminister finansów.

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia

Paweł Borys z Polskiego Funduszu Rozwoju pokusił się o prognozę dla rynku real estate. Jeśli popatrzymy na obecne stopy procentowe i wzrost gospodarczy, to na 6-12 miesięcy rysuje się niezbyt optymistyczny scenariusz. Musimy liczyć się z tym, że problemy z wysokością stóp procentowych będą trwały do 2024 roku. Ten rok uważa się za czas, w którym gospodarka może wrócić do względnej równowagi. Inflacja bazowa w ciągu 4-6 miesięcy pewnie osiągnie swój szczyt – prognozował Borys.

Odcięcie kredytów, obcięło ok. 70% kupujących. Część nabywców, za gotówkę, nadal jednak kupuje mieszkania zarówno pod wynajem, jak i jako zabezpieczenie. Naszą obawą są też niestabilne ceny materiałów, robocizny i energii. Ceny są tak „rozhuśtane”, że nie jesteśmy w stanie w niektórych sytuacjach kontraktować inwestycji. Jesteśmy więc w momencie wyczekiwania. Zastanawiamy się, co możemy przemodelować, co możemy zmienić w tym trudnym czasie – mówił Grzegorz Kiełpsz, prezes Zarządu Polskiego Związku Firm Deweloperskich.

Goście dyskutowali też o tym, jakich rozwiązań szukać w sytuacji, w której nie zmniejszył się popyt na mieszkania, a jednak zmniejszyła się sprzedaż. Rozwiązań rysuje się wiele: jednym z nich może być wspomniane już ulga na zakup mieszkań na wynajem. Innym pomysłem są kasy oszczędnościowo-budowlane, a nawet kredyt stały na 2%.

Krzysztof Pietraszkiewicz, prezes Związku Banków Polskich, postawił tezę, że od 2012 roku polski system bankowy jest na równi pochyłej. Relacja kredytów do PKB staje się mniejsza. Jeśli chodzi o mikro i małe przedsiębiorstwa możemy powiedzieć, że mamy constans. Dobrze się stało, że odnotowaliśmy pewien spadek, jeśli chodzi o kredyty konsumenckie. Dla mnie sytuacja, gdy udzielamy ok. 50 mld kredytów rocznie jest stanem normalnym. Powinniśmy wrócić do systemu oszczędzania na zakup i połączyć to z oszczędzaniem w systemie emerytalnym – mówił Pietraszkiewicz.

Podczas kongresu prowadzone były także warsztaty foresightowe, których celem było wypracowanie średniookresowych prognoz dla branży.  Najbliższe pięć lat,  bo taki horyzont analizowaliśmy, jawią się jako okres transformacji związanej ze zmieniającymi się oczekiwaniami czy wręcz wymogami regulacyjnymi, jeśli chodzi o nowe nieruchomości. Będą to też lata naznaczone niekorzystnym otoczeniem makroekonomicznym – wyjaśniał Kacper Konarzewski, partner z firmy The Future Literacy Company, przeprowadzającej badanie.

Dyskusja o finansowaniu inwestycji deweloperskich pokazała, że wysokie stopy procentowe drenują nie tylko kieszenie konsumentów. Koszt pieniądza inwestycyjnego też staje się coraz wyższy i coraz trudniej pozyskać finansowanie. Obecnie jest łatwiej uzyskać decyzje na projekt premium niż na projekt popularny. W całej analizie bierzemy źródła finansowania potencjalnych nabywców. Nie ograniczamy akcji kredytowej, bardziej przyglądamy się projektom – mówiła Barbara Kacprzak z mBank Hipoteczny.

Jesteśmy po kilku decyzjach pozytywnych, które wejdą w życie w 2023 roku. Ale również wydaliśmy kilka decyzji negatywnych. Tak trudno nie było od 2010 roku. Bardzo mocno skupiliśmy się na selektywności – tłumaczyła Iwona Załuska, prezes Upper Finance.

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia

Politycy o mieszkalnictwie

Podczas kongresu nie zabrakło też tematyki mieszkalnictwa w ujęciu politycznym. Goście – przedstawicieli różnych partii – omawiali swoje przedwyborcze programy. Dyskusja pokazuje, że istnieje duża rozbieżność w diagnozie potrzeb rynku deweloperskiego oraz oczekiwań obywateli, a w ślad za tym, także szeroki rozstrzał proponowanych rozwiązań.

Formułowanie demagogicznych haseł „każdemu damy mieszkanie” niczego nie zmieni. Powinno się zwiększyć zakres wolności dla tych, którzy te mieszkania budują – mówił poseł Bartłomiej Wróblewski z Prawa i Sprawiedliwości. W kryzysie, z którym mamy do czynienia, objęci troską państwa powinni być wszyscy, nie tylko najzamożniejsi. To idealny moment, by państwo przejęło wsparcie rozwoju rynku mieszkaniowego dla tych, których na to nie stać. Można to zrobić we współpracy sektora deweloperskiego, rządu i samorządów. Przez ostatnie dziesięciolecia działający model sprawił, że cały ciężar jest po stronie branży deweloperskiej – zwracała uwagę Anna Górska z partii Razem.

Czytaj też: Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa: prezes KZN o programie SIM i mieszkaniach z przystępnym czynszem |

Posłanka Hanna Gill-Piątek, reprezentująca Polskę 2050, podkreślała natomiast nieprzewidywalność i niestabilność prawa w Polsce. Jestem za wyborem, za tym, żeby rynek prywatny w Polsce mógł decydować, czy buduje mieszkania na sprzedaż, czy na wynajem. Ważne, żeby stworzyć instrumenty, które pomogą inwestować w każdy z tych sektorów. Polski rynek bardzo mocno eksplorują fundusze zagraniczne. Uregulujmy tę kwestię – postulowała. Państwo powinno dbać o bezpieczeństwo obywateli. Jednym z nich jest mieszkalnictwo. Gdybyśmy postanowili, że państwo przestaje ingerować we wszystkie sektory mielibyśmy tylko prywatne szkoły i prywatne szpitale. Takie państwo nie byłoby przyjazne dla obywateli – mówił Franciszek Sterczewski, poseł z Koalicji Obywatelskiej.

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia

Nagrody dla najciekawszych realizacji architektonicznych

Kongresowi towarzyszyło wręczenie Nagrody Prezydenta Miasta Poznania im. Jana Baptysty Quadro. Trafiła ona do Pracowni Projektowej J. P. Woźny za projekt ekspozycji reliktów palatium Mieszka I na Ostrowie Tumskim. To szklana instalacja będąca odtworzeniem kształtu siedziby pierwszego władcy Polski.

Czytaj też: Najlepsze realizacje Poznania 2022: laureaci konkursu o Nagrodę Jana Baptysty Quadro |

W tym roku jurorzy zdecydowali także o przyznaniu dwóch wyróżnień. Jedno z nich trafiło do Marcina Kościucha i  Tomasz Osięgłowskiego z zespołem pracowni Ultra Architects za projekt kamienicy przy rynku Wildeckim 3. Kolejne wyróżnienie otrzymali Przemo Łukasik i Łukasz Zagała wraz z zespołem medusa group za projekt budynku D w kompleksie biurowców Nowy Rynek. Nagroda Prezydenta Miasta Poznania im. Jana Baptysty Quadro wręczana jest od blisko 25 lat. Otrzymuje ją najlepszy zaprojektowany i zrealizowany obiekt architektoniczny na terenie stolicy Wielkopolski, który został oddany do użytku w roku poprzedzającym przyznanie nagrody.

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia

Ranking Miast Polskiego Związku Firm Deweloperskich

Łódź, Gorzów Wielkopolski i Lublin to najsprawniejsze miasta w zakresie działalności administracyjnej w 2021 roku – wynika z Rankingu Miast ogłoszonego podczas kongresu przez Polski Związku Firm Deweloperskich. Plebiscyt przygotowywany jest na podstawie danych obejmujących wydawanie decyzji administracyjnych potrzebnych do realizacji projektów zabudowy wielorodzinnej oraz przedsięwzięć biurowych i hotelowych. Kryterium oceny przy wskazaniu lidera w badaniu prowadzonym przez PZFD jest czas wydawania decyzji o warunkach zabudowy w połączeniu z pokryciem miasta miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz czas uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Już po raz trzeci przyglądamy się nie tylko inwestycjom mieszkaniowym, ale także biurom, hotelom czy przedsięwzięciom handlowo-usługowym. Szczegółowe wyniki analiz będą służyć członkom PZFD, ale także przyczynią się do rozwoju całej branży, jako baza informacji w przygotowywanych przez związek stanowiskach i wystąpieniach. Możemy więc powiedzieć sobie, że zebraliśmy dawkę wiedzy, która powie nam, jak polskie miasta są przygotowane do tworzenia miast jutra – mówił Grzegorz Kiełpsz, prezes zarządu Polskiego Związku Firm Deweloperskich.

Carlos Moreno gościem specjalnym Kongresu Deweloperskiego: podsumowanie wydarzenia
#Archikolaże. Szkice dla przyszłości: dyskusja Ósmego lutego zapraszamy na dyskusję towarzyszącą wystawie „Archikolaże”. Spotkanie z udziałem architektek Marleny Happach, Agnieszki Kalinowskiej-Sołtys, Ewy Kuryłowicz, Barbary Nawrockiej, Ewy P. Porębskiej, Agaty Twardoch, Aleksandry Wasilkowskiej i Marleny Wolnik poprowadzi filozofka i dziennikarka Katarzyna Kasia.
Spotkanie z Anną Ramos, dyrektorką Fundacji Miesa van der Rohe [FILM] Prezentujemy nagranie wykładu Anny Ramos, dyrektorki Fundacji Miesa van der Rohe, która m.in. organizuje konkurs o nagrodę Unii Europejskiej w dziedzinie architektury współczesnej im. Miesa van der Rohe: EU Mies van der Rohe Award.
BUDMA 2023 – wydarzenia dla architektów Kulisy i efekty rozpłytowywania placu Defilad, wykład Alexandra Schwarza z pracowni David Chipperfield Architects oraz Międzynarodowa Konwencja Budownictwo Polska-Ukraina to tylko niektóre z wydarzeń tegorocznych targów BUDMA 2023.
Wieczór filmowy i dyskusja wokół „Archikolaży” W ramach wydarzeń towarzyszących wystawie „Archikolaże” zapraszamy na pokaz trzech filmów zrealizowanych w latach 90. według scenariusza Zyty Kusztry i Ewy P. Porębskiej. Spotkanie i dyskusję wokół dokumentów poprowadzi Łukasz Harat.
Spotkanie z Angeliką Fitz, dyrektorką Architekturzentrum Wien (AzW) Zapraszamy na wykład Angeliki Fitz, teoretyczki kultury, kuratorki, autorki wielu publikacji z dziedziny architektury, sztuki i urbanistyki, od 2017 roku dyrektorki Architekturzentrum Wien (AzW).
Ewa P. Porębska oprowadza po wystawie „Archikolaże” Listy Jerzego Sołtana, Andrzeja Wajdy, Bogdana Paczowskiego, archiwalne zdjęcia i fragmenty dawnych programów telewizyjnych, cytaty z wypowiedzi znaczących postaci architektury, a przede wszystkim opowieść o architektonicznych ideałach i pokusach oraz  o postawach projektantów – to wszystko zobaczyć można na wystawie „Archikolaże” w warszawskim Zodiaku. Już 15 stycznia po ekspozycji oprowadzi jej pomysłodawczyni i kuratorka Ewa P. Porębska, redaktorka naczelna miesięcznika „Architektura-murator”.