Spis treści
Żyjemy w epoce obrazów – ale coraz rzadziej je naprawdę widzimy. W natłoku komunikatów wizualnych raczej je filtrujemy, niż odbieramy, reagujemy na nie, zamiast ich doświadczać. W XXI wieku otrzymujemy więcej danych, niż jesteśmy w stanie przetworzyć. Zjawisko przeciążenia informacyjnego badał zespół naukowców z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Izraela, Austrii, Słowenii oraz Polski. Eksperci podkreślają, że przeładowanie informacjami, połączone ze zmęczeniem i presją czasu towarzyszącymi nam każdego dnia oraz z ograniczoną pojemnością naszej „pamięci roboczej”, utrudnia przetwarzanie danych i podejmowanie decyzji. Badacze postulują, aby przestrzeń informacyjną traktować jako immanentną część otaczającego nas środowiska, którego zanieczyszczenie negatywnie wpływa na nasz dobrostan. W takim środowisku percepcyjnym uwaga staje się zasobem deficytowym, a projektowanie komunikacji – działaniem o realnym wpływie społecznym. Zagadnieniu odpowiedzialnego i etycznego projektowania w najbliższych miesiącach będziemy się przyglądać w Aptece Designu.
Gdzie komunikaty wizualne walczą o naszą uwagę?
Najprostsza odpowiedź brzmi: wszędzie. Współcześnie jednym z głównych kanałów dystrybucji uwagi jest smartfon, w którym o dostrzeżenie i zapamiętanie walczą zarówno treści organiczne, jak i reklamowe. Feedy mediów społecznościowych, wiadomości, skrzynka mailowa, aplikacje, gry, portale informacyjne – każdy z tych systemów ma opracowane modele, które na podstawie różnych sygnałów kontekstowych dążą do dobierania jak najbardziej dopasowanego przekazu. Sponsorowane wpisy, pop-upy, przerywniki wideo, sticky bannery – metod na pozyskanie uwagi odbiorców jest wiele, budują one jednak szum informacyjny i obniżają jakość komunikacji. Kontakt z materiałem reklamowym często staje się formą „zapłaty” za dostęp do treści, na których zależy odbiorcy (reklamy przed materiałem wideo czy odcinkiem serialu, w jego trakcie i po nim, możliwość dostępu do artykułów premium po obejrzeniu reklamy), a ich ograniczenie staje się dodatkowo płatną usługą.
Z przesytem komunikatów wizualnych spotykamy się także dookoła nas. Im większa aglomeracja, tym więcej ich form: plakaty, billboardy, citylighty, ekrany na stacjach i przystankach, ogromne siatki na elewacjach budynków, ambienty, ekspozycje sklepowe czy POS-y (tzw. potykacze w przestrzeniach handlowych), a także reklamy w różnych środkach transportu
Jak w rzeczywistości przebodźcowania i nadmiaru komunikatów projektować odpowiedzialną komunikację wizualną, która z jednej strony pozwala budować relacje z odbiorcą, z drugiej – nie walczy o uwagę w sposób manipulacyjny? Komunikacja wizualna oparta na wartościach i relacjach oraz napięciach między skutecznością a odpowiedzialnością, estetyką i etyką są głównym tematem drugiego rozdziału 2026 roku w Aptece Designu, programowanego przez jej rezydentów – Studio Widok i Pawła Libera (Lee Bros).
Po co nam design i co robi z nami jako odbiorcami?
Szukając odpowiedzi na pytania związane z komunikacją wizualną i jej rolą we współczesnym społeczeństwie, zespół Apteki Designu postanowił zwrócić się do źródła – projektantów i artystów wizualnych. Jest to próba przesunięcia perspektywy z odbiorcy – sposobu, w jaki reaguje na otrzymywane komunikaty, jak je odczytuje, jakie treści zapamiętuje, a jakie pomija – na twórcę. Projektanci pełnią odpowiedzialną funkcję mediatorów pomiędzy intencjami nadawcy komunikatu a jego odbiorcą. Podejmują decyzje, które mają realny wpływ na komunikację w przestrzeni publicznej i wirtualnej.
Punktem wyjścia do rozważań na temat komunikacji wizualnej będzie dyskusja wokół premiery nowego przekładu książki Dona Normana Dizajn i emocje. Eksperci i praktycy – Szymon Zakrzewski, projektant, kurator i doktorant w warszawskiej ASP; Kuba Kulesza, projektant systemów i strateg; Aleksandra Sulawa, dziennikarka nagrodzona Kryształowym Piórem i nominowana do nagrody Grand Press – porozmawiają o społecznym wymiarze projektowania, o tym, czy design może nie tylko odpowiadać na potrzeby, ale również je kształtować, a także o odpowiedzialności projektantów.
Apteka Designu integruje środowisko projektantów
Synergia różnych perspektyw sprzyja powstawaniu rozwiązań, które wykraczają poza schematy i odpowiadają na realne potrzeby użytkowników. Dlatego jednym z głównych celów Apteki Designu jest integrowanie branży projektowej i kreatywnej. W drugim rozdziale 2026 roku przestrzeń na Wesołej stanie się nie tylko platformą spotkań i twórczych debat, ale także miejscem, w którym projektanci będą mogli wspólnie pracować nad nowymi formami komunikacji i doskonalić swoje kompetencje. W ramach cyklu warsztatów „Work in Progress” (WIP) uczestnicy będą mogli zdobyć nowe umiejętności z zakresu projektowania parametrycznego, packagingu czy nowych technologii.
Jeśli interesuje cię temat komunikacji wizualnej, zachęcamy do śledzenia programu Apteki Designu, gdzie od kwietnia do czerwca podczas spotkań, warsztatów, debat i projektów eksperci i praktycy będą szukać odpowiedzi na pytania, czym jest design, jak wpływa na nasze codzienne życie i relacje oraz jak odpowiedzialnie projektować komunikację wizualną.
