Spis treści
Pierwszy McDonald's w Polsce - budynek
Czerwiec 1992 była tak upalny, jak ostatnie dni czerwca tego roku. I właśnie w taki upalny dzień w budynku Sezamu w Warszawie otwarto pierwszą w kraju restaurację McDonald's. Od 8 rano ustawiły się długie kolejki, restaurację odwiedziło ponad 45 tysięcy osób i padł rekord świata w ilości dokonanych transakcji w dniu otwarcia. Było ich aż 13 304. Dziś przypominamy jednak nie wydarzenie, a budynek tej restauracji. Pierwsze złote łuki w Polsce, i to jakie! Zobaczcie zdjęcie z dnia otwarcia i czytajcie dalej.
Sezam, ultanowoczesny dom handlowy z PRL
Pierwszy w Polsce McDonald’s powstał w kawałku starego i w nowej części Sezamu, dobudowanej od strony ul. Świętokrzyskiej. A sam Sezam to budynek z 1969 roku, zaprojektowany przez zespół architektów:
- Andrzeja Sierakowskiego,
- Tadeusza Błażejewskiego,
- Romualda Widerę.
Architekci działali pod nadzorem generalnego projektanta Ściany Wschodniej Zbigniewa Karpińskiego. Za konstrukcję odpowiedzialny był inżynier Jan Kopciowski. Choć to były czasy PRL, architekci czerpali inspiracje z architektury skandynawskiej. Budynek był nowoczesny, wyposażony w bardzo wydajny system filtrów wentylacyjnych, które filtrowały powietrze osiem razy na godzinę. Były tu schody ruchome i system podziemnych korytarzy, którymi transportowano towar do podziemi. Już wtedy na piętrze była kawiarnia z dużym tarasem. To właśnie taras kawiarni i cała boczna część budynku została latach 90. zaanektowana na restaurację McDonald’s. A tak wyglądał stary bar w Sezamie tuż po otwarciu:
Pierwsze złote łuki. Projekt: Tomasz Kazimierski i Andrzej Ryba
Restaurację zaprojektowali architekci Tomasz Kazimierski i Andrzej Ryba z pracowni Biuro Projektów Kazimierski i Ryba, a projekt powstawał w latach 1989-1990. Budowa zaś trwała w latach 1991-1992. Do Sezamu dobudowano przeszklony pawilon (ze szkła w profilach aluminiowych).
– Wyposażenie warszawskiego McDonalda kosztowało ponad 1 milion dolarów. Został dostawiony do bocznej ściany domu towarowego Sezam. Ma dwie kondygnacje i aż 1,2 tys. m kw - pisał Dariusz Bartoszewicz w Spacerowniku. Warszawa, lata 90. (to dodatek do Gazety Stołecznej z 2008).
Kazimierski i Ryba to pracownia założona w 1990 roku. Architekci deklarują przywiązanie do kreowania przestrzeni publicznej wokół projektowanych przez siebie budynków. Największym, rozłożonym na lata projektem jest realizowana od 1994 roku ponad 600-metrowa zachodnia pierzeja alei Jana Pawła II w Warszawie, w której skład wchodził między innymi Ulubieniec Warszawy 1989-1995 w plebiscycie czytelników „A-m” - Atrium Business Center. Dziś budynek już nie istnieje. To z ich pracowni wyszedł też projekt otwartego w 2003 roku luksusowego hotelu Westin oraz biurowiec Deloitte House – pierwszy w Polsce budynek, który otrzymał od Komisji Europejskiej certyfikat GreenBuilding (realizacja 2009).
Tłem dla fantazyjnego „kryształowego pałacu” staje się introwertyczna, zwarta bryła domu handlowego Sezam – fragment modernistycznego założenia Ściany Wschodniej z lat 60. - pisała Aleksandra Stępień-Dąbrowska w książce "Jakby luksusowo".
- Projektanci świadomie starali się, by fasada pawilonu nabrała charakteru olbrzymiego architektonicznego plakatu. Główną oś budynku zamknęli wydatnym łukiem, tworząc przestrzeń na logo firmy. Nowoczesność warszawskiego McDonald’s dość szybko się jednak zużyła – w przenośni i dosłownie. Po trzech, czterech latach elewacja z polskich profili aluminiowych nadawała się już tylko do wymiany - pisze Stępień-Dąbrowska.
Brązy, czerwień i ecru we wnętrzu
Wnętrze baru z lat 90. wyposażone zostało w kanapy oraz oświetlenie w ciepłym, kawiarnianym stylu. Kolory: brązy z dodatkiem czerwieni i ecru. Na ścianach - kolorowe wielkoformatowe grafiki i ekrany plazmowe, na których wyświetlano teledyski.
Ale architektura tamtych lat szybko się starzała, a branża fast food - szybko zmieniała. Nie przetrwał Sezam. Obiekt zburzono, a w jego miejscu znajduje się obecnie budynek Centrum Marszałkowska postawiony w 2018 r. Co ciekawe, McDonald's mieści się w nim do dziś.
Burzenie Sezamu
Kiedy ponad 10 lat temu Sezam wyburzano, pisaliśmy na łamach Architektury- murator:
Budowa nowego biurowca w miejscu domu handlowego Sezam to najdalej idąca zmiana w podlegającym ochronie konserwatorskiej założeniu Ściany Wschodniej. W ostatnich latach podjęto szereg działań mających na celu rewitalizację całego założenia - odnowiono Domy Towarowe Centrum i Pasaż Wiecha. Zmiany czekają też Pawilon Zodiak, który stanie się miejscem prezentacji i dyskusji o architekturze Warszawy oraz Rotundę.
- Zaprojektowany przez Zbigniewa Karpińskiego i Andrzeja Sierakowskiego Sezam, uznano za najmniej interesujący element założenia. Choć budynek wiąże się ze wspomnieniami kilku pokoleń Warszawiaków - dla jednych jako luksusowy dom towarowy, dla innych pierwszy w Warszawie McDonald's, wkrótce ustąpi miejsca kolejnemu biurowcowi w architekturze Śródmieścia Warszawy.
Druga restauracja Mc Donald's została otwarta w Al. Jerozolimskich nieopodal sklepu Ikea, a trzecia, w centrum Katowic, przy ul. Stawowej. Wyglądała tak:
Fast-food i jego własne biuro projektowe
Kilka lat później, pod koniec lat 90., sieć zaczęła zmieniać wygląd swoich restauracji.
Jak pisała Aleksandra Sowa dla Architektury - murator w 2013 roku: Zauważono, że klientom nie odpowiada już amerykańska forma i stylistyka lokali. Coraz większa świadomość ekologiczna i troska o ochronę środowiska mieszkańców Starego Kontynentu sprawiały, że restauracje zaczęły być coraz mniej popularne. Proces odświeżania wizerunku McDonald’s zaczął się jednocześnie w Niemczech, Wielkiej Brytanii i Francji, gdzie liczba lokali jest najwyższa (ponad 1000 w każdym z krajów). Powstało Europejskie Biuro Projektowe ds. Przebudowy kierowane przez paryskie studio Atelier Archange. Francuscy architekci stworzyli ogólny zarys koncepcji oraz wytyczne dla nowych projektów.
W pierwszej dekadzie XXI wieku rozpoczęto przebudowę 304 polskich McDonaldów. Jej wdrożenie koordynowali projektanci z biura ARC Robert Dyduch, Bojakowska Niedbała Architekci, a także Jolanta Taczanowska.
McDonald's z lat 90. Zdjęcia
10
