Spis treści
Częstochowski Pałac Ślubów zostanie zabytkiem
W Biuletynie Informacji Publicznej Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach pojawiła się informacja, że z urzędu wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych woj. śląskiego następującego zabytku: budynek Urzędu Stanu Cywilnego, tzw. Pałac Ślubów.
Rozpoczęcie procedury oznacza, że obecnie budynek znajduje się pod ochroną - w jego obrębie nie mogą być wykonywane żadne prace remontowe ani budowlane. Kiedy dopełnione zostaną wszystkie formalności, budynek zostanie wpisany do rejestru zabytków. Można się spodziewać, że zarządca nie będzie się odwoływać od decyzji WUOZ - w końcu to budynek publiczny - a zatem już wkrótce Częstochowa zyska nowy zabytek powojennego modernizmu podlegający pełnej ochronie.
Zobacz także: Dworzec główny w Częstochowie do rozbiórki. Batalia o kolejny postmodernistyczny budynek przegrana
Pałac Ślubów w Częstochowie. Kto stoi za projektem?
Niewiele jest w Częstochowie tak wyróżniających się budynków. Za projekt "okrąglaka" odpowiada Włodzimierz Ściegienny z Miastoprojektu Częstochowa. Obiekt przy ul. marszałka Ferdynanda Focha w rok oddano do użytku - w 1980 r. odbywały się tu już pierwsze śluby.
Wnętrza to dzieło większego zespołu - projektowali je Władysław Noworyta i Tadeusz Skurkiewicz; witraże stworzyła Karolina Ściegienna, żona architekta. Płaskorzeźby przy wejściu przedstawiające kobiety, mężczyzn i dzieci (oraz kota) w orszaku ślubnym to prace Włodzimierza Ściegiennego oraz Józefa Potępy i Wiesława Bielaka, krakowskich rzeźbiarzy. Posadzki wyłożono marmurem Biała Marianna a ściany i filary - marmurem bolechowickim.
Zobacz także: W cieniu Piramid. Ustroń Jaszowiec - ambitny projekt i zapomniane uzdrowisko; wciąż niszczeje
Rotunda o zygzakowatym obrysie ma średnicę 33 metrów, składa się z trzech poziomów (jeden podziemny). Charakterystyczna klatka schodowa z krętymi schodami wyposażona została w żyrandol wysoki na 11 metrów, z kolorowymi witrażami zdobiącymi część na parterze. Potężne oświetlenie wieńczą znaki zodiaku w pomieszanej w trakcie realizacji kolejności. Śluby odbywają się na piętrze - to tutaj Ściegienny zaprojektował trzy sale ślubne.
32
Czy unikatowe wnętrza USC można zwiedzić?
Budynek nie pełni funkcji muzealnej, nie jest też udostępniany do zwiedzania. Wnętrza można zwiedzić przy okazji spacerów architektonicznych i innych wydarzeń związanych z dziedzictwem kultury - podobnie jak w innych polskich miastach, otwiera się wtedy budynki zwykle niedostępne. Innym sposobem, trudniejszym w realizacji, jest oczywiście wzięcie udziału w uroczystości ślubnej odbywającej się w budynku.
Polskie Pałace Ślubów - pięknych wnętrz było więcej
W polskich miastach powojennych Pałaców Ślubów nie brakuje. PRL-owskie władze budując wizję państwa świeckiego, wzięły pod uwagę konieczność zapewnienia odpowiedniego wystroju wyjętym z religijnego kontekstu budynkom przeznaczonym dla ceremonii ślubów i nadawania imion. Tak zaczęły powstawać budynki z wnętrzami projektowanymi z udziałem artystów, pełne sztuki i unikatowych detali.
W nowym milenium, jak wiele innych obiektów z tego okresu, padły one jednak ofiarą czasu, w którym powstały - zlecający remonty i wyburzenia brali w nawias (przeoczoną) wartość estetyczną, skupiając się jedynie na potrzebie wymiany starego na nowe, skorumpowanego ustrojem na Wolne i nowoczesne, źle się kojarzącego na świeże.
Pałac Ślubów w Katowicach wzniesiony przy samej Superjednostce, zaprojektowany przez Mieczysława Króla i otwarty w 1969 roku, runął w 2011 r. (podobnie jak i brutalistyczny dworzec), a wraz z nim wnętrza ozdobione ceramiką, malarstwem i płaskorzeźbami. W prace nad nimi zaangażowani byli Teresa Michałowska-Rauszer, Jerzy Egon Kwiatkowski i Augustyn Dyrda. Dziś śluby odbywają się w neorenesansowej Willi Goldsteinów.
Z kolei łódzki USC Górna mieszczący się w zabytkowej willi Ernsta Leonhardta, na skutek powojennych drastycznych remontów i zmian funkcji, w 1987 roku został wyposażony w unikatowe wnętrza Krystyna Zielińskiego i Romualda "Rajmunda" Józefowicza pełne geometrycznych boazerii, oryginalnych tkanin i liternictwa oraz detali metaloplastycznych. W niezmienionym stanie przetrwały do 2022 roku, kiedy to zarządzono wymianę pomieszczeń - charakterystyczne metalowe "nosy" na wizualizacjach zastąpiło złoto i biel. Projekt wywołał kontrowersje natury estetycznej i historycznej, powstała petycja Marii Nowakowskiej o zachowanie wnętrz. Opór kilku tysięcy osób wywołał poprawki w projekcie, który jednak wciąż zakładał całkowitą wymianę wyposażenia. Remont przeprowadzono, a "nosy" zdobiące ściany sali ślubów przekazano łódzkiej ASP.
Źródła: Anna Syska, Spodek w Zenicie. Przewodnik po architekturze lat 1945-1989 w województwie śląskim (wyd. NIAiU, 2020); Encyklopedia Częstochowy; Bartosz Stępień, Łódzkie mozaiki i inne monumentalne akcenty plastyczne czasów PRL-u (wyd. Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2021), BIP.
Zobacz także: Centrum Administracyjne Huty im. Lenina. Byliśmy w środku - tak wygląda wnętrze nowohuckiego "Pałacu Dożów"
37
