Dawny dworzec Kolei Wilanowskiej odzyskuje blask. Dojeżdżała tu wąskotorówka, teraz będzie metro

Mało kto pamięta już, że na Wilanów w Warszawie dojeżdżała kiedyś kolejka wąskotorowa. Został po niej opuszczony dawny budynek dworca Warszawa Wilanów, który obecnie przechodzi gruntowny remont. Co ciekawe, historia zatoczy koło, gdyż w przyszłości w te okolice wróci transport szynowy – tym razem pod postacią 4. linii metra.

Arka Koniecznego. Jak żyje się w ikonie architektury?

Dawny dworzec Kolei Wilanowskiej powróci w nowej roli

Budynek przy ul. Stanisława Kostki Potockiego 31 w Warszawie, w którym przez wiele lat działała placówka Poczty Polskiej, przechodzi szeroko zakrojony remont. Mało kto już dziś pamięta, że zabytek z lat 20. XX w. pierwotnie pełnił funkcję dworca Kolei Wilanowskiej. Była to zbudowana w XIX w. kolejka wąskotorowa, która łączyła Mokotów i Wilanów. Jej likwidacja po drugiej wojnie światowej wiązała się z dominującym wówczas poglądem, że komunikacja szynowa to przeżytek i że podstawowym środkiem transportu w mieście powinien być samochód. Ostatni odcinek zamknięto w 1957 r., zaś w 1971 r. usunięto pozostałości infrastruktury, w tym szyny. Przebiegały one w miejscu dzisiejszej jezdni.

Od czasu wyprowadzki Poczty Polskiej z budynku dawnego dworca zabytek stał pusty i niszczał. W 2021 r. wpisano go do rejestru zabytków. Krótko później dzielnica zapowiedziała jego odrestaurowanie i udostępnienie mieszkańcom w nowej roli. Jesienią 2024 r. rozpoczął się generalny remont, na który dzielnica przeznaczyła ok. 7 mln zł. Prace realizowane przez firmę A-Projekt miały zakończyć się w 2025 r., jednak ostatecznie finisz remontu nastąpi wiosną 2026 r.

Przypomnijmy, że w 2023 r. dzielnica zaprezentowała koncepcję przebudowy, opracowaną przez pracownię ARCH-SAIL DESIGN. Obiekt przeznaczono do gruntownej renowacji, od fundamentów po dach, a do tego zaplanowano przystosowanie go do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Po remoncie konserwatorskim w zabytku działać mają:

  • Centrum Kultury Wilanów (w obiekcie organizowane będą m.in. wystawy i spotkania),
  • punkt informacyjny,
  • centrum aktywności lokalnej.

Zaplanowano także pomieszczenia biurowe oraz możliwość wprowadzenia małej gastronomii, np. kawiarni. Dodatkowo obok budynku ma stanąć odrestaurowany wagon kolejowy z 1937 r. Poniżej można zobaczyć wstępne wizualizacje, jakie dzielnica pokazała w 2023 r.

Prace przy renowacji zabytkowego dworca kolei wilanowskiej zakończą się wiosną. Wykonawca pracuje wewnątrz budynku

– podawał pod koniec stycznia 2026 r. Ludwik Rakowski, burmistrz Wilanowa.

Pod dawny dworzec Warszawa Wilanów dotrą kiedyś pociągi metra M4

Likwidacja wąskotorowej Kolei Wilanowskiej w drugiej połowie XX w. sprawiła, że Wilanów na długie lata stracił dostęp do komunikacji szynowej. Sama kolejka przestała kursować już w 1957 r., zaś w 1973 r. zlikwidowano jeszcze przedwojenny tramwaj elektryczny do Wilanowa. Rolę tramwajów i pociągów przejęły samochody oraz autobusy i taki stan rzeczy trwał przez długie dekady.

Dziś jednak transport szynowy przeżywa swój renesans w całej Europie, w tym także w Warszawie. Przypomnijmy, że od 29 października 2024 r. dzielnicę obsługuje tramwaj do Wilanowa, którego uruchomienie oznaczało powrót „szyny” do dzielnicy po ponad 50 latach. Ma on jednak inną trasę niż tramwaj przedwojenny:

  • dawny tramwaj do Wilanowa jechał ulicami Goworka, Spacerową, Gagarina, Czerniakowską, Powsińską i Wiertniczą,
  • nowy tramwaj do Wilanowa pojedzie ulicami Goworka, Spacerową, Belwederską, Sobieskiego i al. Rzeczypospolitej.

Na tym jednak nie koniec, gdyż w okolice dawnego dworca Kolei Wilanowskiej dotrze w najbliższych dekadach 4. linia metra w Warszawie. Planowana linia, która do 2050 r. ma połączyć Wilanów z Tarchominem, znajduje się obecnie na etapie prac przedprojektowych (przygotowawczych), które potrwają do 2027 r. Stacja końcowa linii metra M4 po stronie Wilanowa ma powstać przy skrzyżowaniu ul. Przyczółkowej oraz al. Wilanowskiej, a zatem bardzo blisko dawnego dworca kolei wąskotorowej. Można więc powiedzieć, że historia zatoczy koło i w pobliże dworca Warszawa Wilanów powrócą pociągi – tyle że podziemne.

Podcast Architektoniczny
Piotr Grochowski. Architekt, który bywa przedsiębiorcą
Architektura Murator Google News