Jak uchronić dom przed upałem? Architektki radzą, na co zwrócić uwagę przy projektowaniu

Gdy myślimy o domu czy mieszkaniu odpornym na ekstremalne warunki pogodowe, wciąż myślimy raczej o zimie, chłodach i mrozach. Ale wraz ze zmianami klimatycznymi to lato staje się dziś bardziej uciążliwe. Budynki nagrzewają się, trzymając ciepło jeszcze parę dni po przejściu fal upałów, a przed gorącem nie ma gdzie uciec. Ratujemy się klimatyzacją włączoną non stop, a jeżeli nie męczą nas rachunki i przeziębienia, męczy nas sumienie* - powszechnie stosowana klimatyzacja dokłada się przecież do zmian klimatycznych, przez które musimy jej używać. I koło się zamyka.

Jak zatem projektować dom odporny na upały?

Podstawa ochrony przed słońcem - kierunki świata

Dobre zaplanowanie pomieszczeń względem stron świata to absolutna podstawa. Czego unikać? Przede wszystkim ekspozycji zachodniej. Sprawia, że wnętrza nagrzewają się na popołudnie i wieczór. Oczywiste? Wcale nie. W Polsce po wojnie wiele budynków mieszkalnych ustawiano zwróconych na zachód, by lepiej doświetlić pomieszczenia. Korekta rozkładu może się przydać przy przebudowie domu.

Należy unikać projektowania ogromnych przeszkleń od strony południowej i zachodniej, a w przypadku ich zastosowania niezbędne jest wykorzystanie zewnętrznych systemów osłonowych, takich jak żaluzje, rolety czy zadaszenia filtrujące bezpośrednie, ostre światło. Istotne jest również zapewnienie sprawnej możliwości przewietrzania budynku oraz wykorzystanie naturalnego ukształtowania terenu i roślinności, która zapewnia naturalne zacienienie

— radzi architektka Aleksandra Denis-Zalewska z pracowni Beczak / Beczak Architekci.

Upały to jedno, ale dom ma nam przecież służyć przez cały rok. — Dobrze zaprojektowany dom powinien nagrzewać się powoli i utrzymywać stabilną temperaturę we wnętrzu — zaznacza architektka Magdalena Tokarska z TTAT Architecture.

Dodatkowe zacienienie zapewnią drzewa. Jeżeli już rosną na działce, można bez większych trudności wkomponować je w projekt. Jeżeli nie - warto pomyśleć nad nasadzeniem nowych.

Zobacz także: Wsunięto go między dąb, sosnę i brzozę. W podwarszawskich Markach powstanie nietuzinkowa bryła

Przede wszystkim rozwiązania pasywne

Architekci z TTAT zwracają uwagę, że to strategie pasywne, a nie technologia powinny być punktem wyjścia. Zanim więc zwrócimy się w stronę szerokiego wyboru klimatyzatorów, warto skupić się na ekspozycji i zacienieniu, ale też na zapewnieniu możliwości przewietrzania wnętrz i dobrej wymianie powietrza, na dobrej izolacyjności przegród, masie termicznej budynku.

— Warto postawić na materiały izolacyjne o dużej bezwładności cieplnej, a w szczególnych przypadkach rozważyć częściowe wkopanie bryły domu w ziemię, co naturalnie stabilizuje temperaturę wnętrz — mówi Aleksandra Denis-Zalewska. Radzi też montaż wentylacji z funkcją chłodzenia budynku, a jeżeli nie jest to możliwe, już na etapie projektowania domu wygospodarowanie miejsca na klimatyzację.

Zobacz także: Architekci zdradzają: Te elewacje cieszą się największą popularnością wśród Polaków. Domy jednorodzinne eksperymentują z materiałami

Czy trzeba poświęcić estetykę domu?

Odpowiedź brzmi: to zależy. W lepszej sytuacji będą ci, którzy dopiero zaczynają pracę nad projektem. Poszukiwanie pasywnych rozwiązań ochrony przed upałem na konkretnej działce może wręcz sprawić, że forma będzie ciekawsza.

Elementy takie jak podcienia, okapy czy pergole nadają bryle głębię i skalę, a jednocześnie poprawiają komfort użytkowania. Współczesna architektura często wykorzystuje je jako naturalny element kompozycji

— mówi arch. Magdalena Tokarska.

Jeżeli jednak dom już stoi i trzeba go "ratować" rozwiązaniami chroniącymi przed upałami, może (ale nie musi!) stracić nieco na wyglądzie - choćby przez montaż wentylatorów w potencjalnie widocznych miejscach, ale i poprzez dodawanie elementów zacieniających, przebudowy, poprawki.

Zobacz także: Dom pasywny - jak zbudować? Jakie powinien spełnić wymagania?

Czy dom odporny na upały kosztuje więcej?

Podstawy uwzględnione w projekcie, a więc orientacja domu, okna odpowiedniej wielkości po odpowiedniej stronie czy proste rozwiązania zacieniające nie podniosą znacznie kosztu budowy.

Jak to jednak zwykle bywa, im więcej rozwiązań i technologii chcemy uwzględnić w projekcie, tym większy będzie koszt. Arch. Aleksandra Denis-Zalewska zwraca jednak uwagę, że w dzisiejszych czasach są to koszty, które w perspektywie kolejnych lat mogą się zwrócić również pod kątem niższych rachunków.

Realizacja domu o podwyższonej odporności na upał wiąże się zazwyczaj z wyższymi nakładami finansowymi, ponieważ wymaga zastosowania dodatkowych systemów i materiałów wysokiej jakości. Biorąc jednak pod uwagę obecne warunki klimatyczne, jest to koszt w pełni uzasadniony i wart rozważenia w perspektywie długofalowego komfortu oraz kosztów eksploatacji budynku.

___

* dla porządku zaznaczam, że to nie konsument odpowiada za kryzys klimatyczny.

Zobacz także: Najpiękniejszy dom świata. Oto nowoczesna wersja lanckorońskich chat od BXB Studio