Spis treści
Estetyka elewacji nie powstaje w próżni
Spacerując ulicami miast, w pierwszej kolejności zwracamy uwagę przede wszystkim na fasady budynków. To one budują charakter ulicy i decydują o pierwszym wrażeniu. Nic dziwnego, że wiele osób deklaruje dziś tęsknotę za klasyczną architekturą – bogatą w detale, bardziej kameralną, wizualnie „opiekuńczą”. Jednak estetyka elewacji nie powstaje w próżni. W praktyce jest rezultatem układów funkcjonalnych wewnątrz budynku, zastosowanych technologii, standardów energooszczędności i użytych materiałów. W nowoczesnych obiektach publicznych priorytetem coraz częściej są właśnie kwestie techniczne i środowiskowe, a projekt elewacji staje się jednym z ostatnich etapów, będąc pewnego rodzaju dopełnieniem całości.
Czytaj także: Elewacje z przemysłowym sznytem. Zobacz ciekawe obiekty z Polski i świata!
Nieco inaczej wygląda to z perspektywy inwestorów prywatnych, planujących budowę domu jednorodzinnego. Trudno oczekiwać od nich pełnej znajomości zasad zrównoważonego projektowania czy analizy wpływu materiałów na środowisko. Dlatego rozmowę z architektem często zaczynają od kwestii estetycznych, w tym od oczekiwań dotyczących elewacji. Rolą projektanta jest wtedy znalezienie kompromisu między wizją klienta a zasadami dobrej architektury i współczesnymi wymaganiami technicznymi.
To sprawia, że właśnie pytania o elewacje stają się jednym z pierwszych tematów w procesie projektowym. Jakich rozwiązań klienci oczekują dziś najczęściej? Jakie trendy dominują? Zapytaliśmy architektów i pracownie projektowe, których realizacje domów jednorodzinnych zdobyły nagrody w ubiegłorocznych konkursach, o to, jakie elewacje są dziś najbardziej pożądane przez inwestorów.
Naturalne starzenie się materiałów
Katarzyna Furgalińska z pracowni SUPERGUT – której projekt domu jednorodzinnego zdobył wyróżnienie w konkursie Architektura Roku Województwa Śląskiego 2025 – zwraca uwagę, że niezależnie od użytej technologii konstrukcyjnej, rośnie zainteresowanie materiałami naturalnymi i szlachetnymi na elewacjach. Jak podkreśla, inwestorzy coraz częściej doceniają sposób starzenia się materiałów, traktując go jako wartość estetyczną, a nie problem do ukrycia.
Czytaj także: Katalog "Dom w krajobrazie" ujawnia, jak współczesny dom może nawiązywać do architektury Mazowsza
Ten trend łączy się z redefinicją pojęcia luksusu. W realiach, w których budowa domu jednorodzinnego staje się dla wielu osób znaczącym (i wymagającym bardzo wysokich nakładów finansowych) osiągnięciem, rośnie potrzeba szukania rozwiązań odbiegających od powszechnie stosowanych schematów. Powtarzalne elewacje, oparte na tych samych materiałach i zabiegach formalnych, nie odpowiadają inwestorom, którzy szukają bardziej indywidualnego wyrazu. Dlatego coraz większym zainteresowaniem cieszą się materiały unikalne – trudne do skopiowania ze względu na charakterystyczną strukturę, sposób obróbki czy naturalne procesy, jakie zachodzą wraz z upływem czasu. Dla wielu inwestorów to właśnie one stają się sposobem na uzyskanie autentycznego, jedynego w swoim rodzaju wizerunku domu.
Faktury, struktury, nieoczywiste kolory
Podobne tendencje dostrzega pracownia BECZAK / BECZAK / ARCHITEKCI, autorzy nagrodzonego w konkursie Fasada Roku 2025 Domu w Żabiej Woli pod Warszawą. Jak przyznają architekci:
W segmencie materiałów szlachetnych prym wiodą cegła, spiek kwarcowy oraz kamień, a także naturalne drewno, które ociepla nowoczesne formy. Nie boimy się też nieszablonowych rozwiązań, takich jak blacha czy dachówka przechodząca na elewację.
Według pracowni współcześni inwestorzy skłaniają się ku materiałom trwałym, niewymagającym intensywnej konserwacji i zachowującym aktualność mimo upływu czasu. Autentyczność można jednak – jak podkreślają – osiągnąć także w prostszych realizacjach opartych na tynku. Unikalny efekt dają wówczas odpowiednio dobrane faktury i struktury, w tym tynki ryflowane i czesane, a także mniej oczywiste palety kolorystyczne. Ostatnio dominują w nich ciepłe beże i brązy. Charakter bryły wzmacnia również precyzyjne boniowanie, które wprowadza na elewację dodatkowy rysunek i porządek.
Elewacje białe, inteligentne i zielone
Wśród najnowszych trendów w projektowaniu elewacji domów jednorodzinnych wyraźnie widać dążenie do prostoty, trwałości i nowoczesnej estetyki. Jak zauważyła Joanna Wnętrzak-Śniegowska z pracowni HOMEKONCEPT w rozmowie z redakcją portalu Budujemy Dom, jednym z mocnych kierunków są wyraźne kontrasty kolorystyczne. Jej zdaniem zestawienia bieli z grafitem lub czernią na stałe weszły do repertuaru współczesnych realizacji. Architektka wskazuje również na rosnącą popularność dużych przeszkleń – panoramicznych i narożnych – które wizualnie „odciążają” elewację, otwierają dom na (przykładowo) ogród i znacząco poprawiają doświetlenie wnętrz.
Z początkiem 2026 roku portal Property Design zauważył jeszcze jeden wyraźny trend: powrót do białych elewacji. W przygotowanym zestawieniu wskazano realizacje, które w ostatnich miesiącach zyskały duże uznanie – m.in. Dom Biały w Krakowie autorstwa Ucees, Biały dom we Wrocławiu pracowni 3xa czy Mirror House pod Warszawą, zaprojektowany przez Reform Architekt. Wszystkie te projekty łączy oszczędna forma i jasna kolorystyka, która pozwala zaakcentować proporcje i czystość bryły.
W zagranicznych publikacjach widać z kolei rosnące zainteresowanie rozwiązaniami wykraczającymi poza tradycyjne podejście do elewacji. W europejskich mediach często pojawia się temat architektury biofilnej – integrującej budynek z naturą – oraz inteligentnych fasad, które reagują na warunki pogodowe i poprawiają efektywność energetyczną domów. Oba te kierunki znalazły się w zestawieniu „5 najpopularniejszych trendów w elewacjach zewnętrznych”, przygotowanym przez duńskie studio Phase One Design.
