Architektura MuratorRealizacjeBiały Dom na Bielanach w Warszawie

Biały Dom na Bielanach w Warszawie

Projekt wchodzi w dialog z osiedlem Wrzeciono. Łukowa linia zabudowy powtarza geometrię ulicy i podkreśla lokalne centrum — pawilon handlowy z 1966 roku, zrealizowany na planie koła – pisze Magdalena Wrzesień.

Biały Dom na Bielanach w Warszawie
Widok od ulicy Doryckiej. Przedłużony gzyms i ścianę podcienia niższej części budynku zaakcentowano kolorami podstawowymi; Fot. Marcin Czechowicz
Budynek mieszkaniowo-usługowy Biały DomWarszawa, ul. Dorycka
AutorzyARE Stiasny/ Wacławek, architekci Grzegorz Stiasny, Jakub Wacławek
Współpraca autorskaarchitekci Jan Bagiński, Katarzyna Kowalczyk, Alicja Ostafin, Alicja Rudowska
Architektura wnętrzARE Stiasny/Wacławek
Architektura krajobrazuARE Stiasny/Wacławek
Konstrukcjainż. Gabriel Pawenta, Biuro Projektów K2
Generalny wykonawcaAgmar oraz SBM Merkury
InwestorSBM Merkury
Powierzchnia terenu1300.0 m²
Powierzchnia zabudowy455.0 m²
Powierzchnia użytkowa2737.0 m²
Powierzchnia całkowita3503.0 m²
Kubatura11317.0 m³
Liczba mieszkań:33
Powierzchnia mieszkań:od 27 do 88 m2
Projekt2016
Data realizacji (początek)2017
Data realizacji (koniec)2019
Koszt inwestycjinie podano

Osiedle Wrzeciono powstało jako zaplecze mieszkaniowe dla pracowników Huty Warszawa, według projektu Stefana Deubla i Lecha Zaborskiego. Była to inwestycja Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej oraz Huty Warszawa. Pod osiedle przeznaczono rozległy teren dawnego wojskowego Lotniska Młociny, na obszarze włączonym w granice administracyjne Warszawy w 1951 roku. Projekt z początku lat 60. XX wieku (początek budowy to rok 1962) uosabia ducha czasów — to przykład powojennego modernizmu, budynki są luźno rozmieszczone w zieleni, o powtarzalnym układzie, zorientowane w kierunku odchylonym o kilkanaście stopni od osi północ-południe. W tej części osiedla wykorzystano jeszcze technologię ramy H, następne realizacje w okolicy zdominowała już wielka płyta. Dalsze losy wpisują się w historię wielu innych osiedli tego typu w Warszawie i w całym kraju: początkowy rozmach zderzał się z trudnościami realizacyjnymi i ekonomicznymi, a program usługowy, oświatowy i rekreacyjny pozostał w większości jedynie w sferze projektów i wizji. Po ponad 50-ciu latach osiedle jest zagrożone przestrzenną, funkcjonalną i techniczną degradacją.

Biały Dom na Bielanach w Warszawie
Elewację 10-kondygnacyjnej wieży od strony ulicy Doryckiej kształtują m.in. wyraziste, pełne balkony, a boczną rytm okrągłych okien kontrastujący z rozległą płaszczyzną białego tynku; Fot. Marcin Czechowicz

Zadanie projektowe polegające na wprowadzeniu zabudowy w zastaną przestrzeń nie należało więc do łatwych. Dla obszaru nie obowiązuje miejscowy plan, niezbędne było uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Ważnym aspektem zadania postawionego przed autorami była potrzeba stworzenia projektu, który pozwoli rozwiać niepokój czy wręcz sprzeciw mieszkańców osiedla: dogęszczenie zabudowy w istniejącej strukturze budzi obawy przed uszczupleniem zieleni, ograniczeniem terenów otwartych i likwidacją miejsc postojowych. Argumenty o potrzebie dążenia do realizacji koncepcji miasta zwartego nie spotykają się wówczas z dużym zrozumieniem. Finalnie, po burzliwych konsultacjach z mieszkańcami osiedla, powstał budynek wielorodzinny z usługowym parterem. Składa się z 10-kondygnacyjnej wieży oraz 3- i 4-kondygnacyjnej części położonej wzdłuż ulicy Doryckiej. Łukowa linia zabudowy powtarza geometrię ulicy Doryckiej i zarazem podkreśla lokalne centrum układu — pawilon handlowy z 1966 roku, zrealizowany na planie koła z wewnętrznym placem. Pawilon ten, od 2012 roku ujęty w gminnej ewidencji zabytków, swoją formą uwydatnia ortogonalne, proste formy budynków mieszkalnych. Elewacje opracowano różnorodnie: południowa przywołuje skojarzenia z przedwojennymi modernistycznymi willami, jest jakby przeszczepiona z pobliskiego zespołu Starych Bielan. Podkreślona została akcentami kolorystycznymi – płaszczyznami ścian w odcieniach kolorów podstawowych, tworzących spójną, elegancką kompozycję. Ekspresyjny układ masywnych, rzeźbiarsko rozwiązanych balkonów akcentuje elewację 10-kondygnacyjnej części od strony ulicy Doryckiej. Elewację północną, od strony zieleni osiedlowej, w otoczeniu rozłożystych drzew (będących największym atutem osiedla), kształtuje rytmiczna kompozycja okrągłych okien, kontrastująca z białą rozległą płaszczyzną. Kontrast jako zasada wpisany jest w zadanie projektowe. Autorzy zdecydowali się na prowadzenie dialogu z układem przestrzennym modernistycznego Osiedla Wrzeciono, z jego jednoznaczną geometrią, nieuznającą ulicy jako elementu miastotwórczego, nakierowaną na stworzenie przestrzeni osiedlowej, przy odejściu od tradycyjnej struktury miejskiej i idei miasta. Jednak przyjęta linia zabudowy odzwierciedlająca przebieg ulicy, usługi w parterze i wyraz plastyczny budynku są czytelnym gestem mówiącym o dążeniu do powrotu do tradycyjnego kształtowania zabudowy mieszkaniowej, jako funkcji miastotwórczej.

Realizacja ta jest wyrazem ambicji autorów — wskazaniem, na czym budować lub jak wzbogacić tożsamość przestrzenną tej części Warszawy. Projektanci odwołują się do tradycji przedwojennego modernizmu, której przykładem jest sąsiadujący z osiedlem od południa zespół Stare Bielany, stanowiący historyczny układ urbanistyczny.

Biały Dom na Bielanach w Warszawie
Elewacja wschodnia, widok od wnętrza kwartału. Uskokowe kształtowanie brył 10-kondygnacyjnej oraz przyjęcie 3-kondygnacyjnej wysokości w części budynku mają na celu m.in. zapewnienie właściwego nasłonecznienia mieszkań; Fot. Marcin Czechowicz

Założenia autorskie

Niekształtna, trudna do zabudowy działka położona pośrodku osiedla mieszkaniowego z lat 60. XX wieku pobudziła naszą wyobraźnię. Pudełkowate bryły otaczających domów o architekturze powtarzalnej, niczym z fabrycznej taśmy skłoniły nas do poszukiwań indywidualistycznej, rzeźbiarskiej formy. Inspiracją stał się sąsiedni pawilon handlowy zbudowany na planie okręgu i wijąca się wokół niego uliczka. Tym miękkim kształtom postanowiliśmy dać pierwszeństwo. W otoczeniu stworzonym z abstrakcyjnych układów bloków chcieliśmy odnaleźć chociaż niewielki odcinek kameralnej ulicy z dopasowaną do jej przebiegu zabudową. Narys domu wykreśliliśmy „z cyrkla”, którego igła znajduje się w środku rotundy położonej po przeciwnej stronie ulicy. Parter od strony ulicy wypełniliśmy usługami. Wyższe kondygnacje ukształtowaliśmy tak, aby mieszkańcom najbliżej położonych domów nowy budynek wydawał się jak najmniejszy i przesłonięty zielenią istniejących drzew. Na niższych piętrach ulokowaliśmy niewielkie, głównie dwupokojowe mieszkania, a wyżej trzy- i czteropokojowe. Na ostatnich kondygnacjach wieży i w wyższym fragmencie części niższej zaprojektowaliśmy mieszkania dwupoziomowe, których ściany łukiem przechodzą w stropodachy. Repertuar okien wzbogaciliśmy o okrągłe bulaje, którymi doświetliliśmy większość łazienek w mieszkaniach. Do stworzenia kontrastowej kompozycji białych brył ośmielił nas nieodległy gmach główny Akademii Wychowania Fizycznego, projektu Edgara Norwertha.

Tagi:
Nagroda Architektoniczna Prezydenta Warszawy 2022: finaliści Jury 8. edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy nominowało w konkursie 18 realizacji i wydarzeń. Teraz głos mają mieszkańcy. Swoich faworytów można wybierać do 27 maja.
Trzecia linia metra w Warszawie Trzecia linia metra ma połączyć Stadion Narodowy z Gocławiem. Trwają prace koncepcyjne nad jej przebiegiem. Projektanci z ILF Consulting Engineers Polska przedstawili właśnie propozycję lokalizacji nowych stacji.
Warszawa przejmuje Szpiegowo. Budynek ma służyć uchodźcom z Ukrainy 11 kwietnia upłynął termin dobrowolnego wydania przez Rosję tzw. Szpiegowa, warszawskiego osiedla zajmowanego niegdyś przez rodziny radzieckich dyplomatów. Nieruchomość na wniosek prezydenta miasta zajął komornik.
Metro w Warszawie: historia warszawskiego metra Metro w Warszawie wydaje się tworem niezwykle młodym, ma jednak całkiem bogatą historię, zaś jego późna realizacja umożliwia  stosowanie najnowszych technologii i unikanie wadliwych rozwiązań starszych sieci. Prezentujemy krótką historię warszawskiego metra, od pierwszych pomysłów z XIX wieku do dziś.
Aleja tysiąca drzew w Warszawie: nowy projekt WXCA Ulica Kondratowicza na warszawskim Targówku przejdzie prawdziwą rewolucję. W związku z zakończeniem budowy kolejnego odcinka II linii metra tereny wzdłuż arterii zyskają całkiem nowe zagospodarowanie. Projekt przebudowy przygotowała pracownia WXCA.
Wszystkie rzeki Warszawy Jakie rzeki na przestrzeni dziejów płynęły przez Warszawę? Które z nich wciąż istnieją, tyle że ukryte głęboko pod ziemią? I czy jest sens, by dziś na powrót je odsłaniać? Między innymi na pytania starają się odpowiedzieć kuratorzy wystawy „Niech płyną! Inne rzeki Warszawy”, którą do 29 maja można oglądać w stołecznym Muzeum Woli.