Władysław Wichman projektował najważniejsze szpitale i przychodnie w Polsce. Dziś rocznica jego śmierci

11 marca 1984 roku odszedł Władysław Wichman, architekt niezwykle zasłużony dla polskiej architektury zdrowia. Autor i współautor kilkudziesięciu obiektów na terenie całej Polski - szpitali, przychodni, obiektów akademickich. Wielokrotnie odznaczany i nagradzany, również za działalność konspiracyjną w czasie II wojny światowej. Członek SARP od 1951 r.

Nauka i ojczyzna

Władysław Wichman (ur. 25 maja 1923 r. w Podolszu, zm. 11 marca 1984 w Krakowie). Od 1940 roku związany z Krakowem, do którego uciekł przed prześladowaniami gestapo. Od tego roku w tajnej organizacji wojskowej WZW - PZP pod psudonimem "Menhir" zorganizował drużynę złożoną z byłych kadetów i dowodził nią do 1942 r. W tym samym czasie uczył się na Wydziale Budowlanym Państwowej Szkoły Przemysłowej w Krakowie, gdzie uzyskał dyplom technika budowlanego.

Został żołnierzem Armii Krajowej "pododcinka 11-C", tu działał pod pseudonimem "Atom"; był zastępcą, a następnie dowódcą plutonu. W 1943 roku skierowano go do Oddziału Partyzanckiego "Żelbet", później do Samodzielnego Batalionu Partyzanckiego "Skała". I tę działalność łączy z nauką zawodu.

Od 1942 do 1944 roku, w ramach zatrudnienia w firmie budowlanej inż. Tadeusza Tombińskiego w Krakowie kierował pracami nad akademikiem Jedność (ob. Nawojka) i dzielnicą niemiecką przy ul. Królewskiej. Dzięki tej pracy udało mu się zdobyć plany gmachu AGH wykorzystywanego jako siedzibę Rządu Generalnego Gubernatora, budynku zajmowanego przez gestapo przy ul. Pomorskiej (Dom Śląski) oraz szeregu innych ważnych dla wywiadu AK, pod kątem przygotowań do ewentualnego powstania.

Architektura służby zdrowia

W 1945 roku rozpoczął studia na Wydziale Architektury AGH w Krakowie. W 1949 r. aresztowany w konsekwencji działalności z czasu wojny, pod zarzutem działalności politycznej. Zwolniony dopiero w 1950 roku z powodu braku dowodów. Dyplom inżyniera architekta i magistra nauk technicznych w dziedzinie urbanistyki i architektury uzyskał w 1951 roku.

Zobacz także: Wielki błękit zachwycił Krakowian, wybrali kampus Misterem 1979. Dziś to miejsce jest nie do poznania

Jeszcze w 1950 roku rozpoczął pracę w w Centralnym Biurze Projektów i Studiów Budownictwa Osiedlowego ZOR jako asystent. Przez następne lata zajmował się już architekturą służby zdrowia - w zespole inż. Kraussa projektował, ale też kierował zespołami projektowymi w Centralnym Biurze Projektów Architektonicznych i Budowlanych, Miastoprojekcie-Południe i Miastoprojekcie-Kraków.

Od 1955 do 1969 roku projektował w Biurze Projektów Służby Zdrowia w Krakowie, pracując przy niemal każdej projektowanej tu inwestycji szpitalnej.

W 1970 roku został Generalnym Projektantem obiektów służby zdrowia w krakowskim Miastoprojekcie. Tu, w biurowcu na Kraszewskiego, projektuje krakowskie szpitale i koncepcje dla Akademii Medycznej w Prokocimiu.

Zapamiętały w pracy twórczej w stałej walce o lepsze formy warsztatu projektowego w tej najtrudniejszej dziedzinie projektowania - traci zdrowie i w 1977 roku przechodzi na rentę inwalidzką

— wspominali lata później koledzy i koleżanki z SARP w nekrologu.

Władysław Wichman: dorobek architektoniczny

Lata 1951-55, Centralne Biuro Projektów Architektonicznych i Budowlanych

• Śląska Akademia Medyczna - 1600 łóżek (projekt, współpraca)
• Szpital w Miechowie (współpraca)
• Szpital w Sanoku (współpraca)
• Szpital w Krynicy (współpraca)
• Szpital w Dębicy (współpraca)

Lata 1955-69, Biuro Projektów Służby Zdrowia, Oddział w Krakowie

• Sala wykładowa Zakładu Chemii Lekarskiej - 320 miejsc (1956)
• Szpital Miejski w Czeladzi, 375 łóżek (1953-58)
• Szpital Miejski w Zawierciu, 407 łóżek (1954-62)
• Szpital Miejski w Radomiu na 750 łóżek (1957-65) - nagroda państwowa KUA za projekt i realizację
• Zakłady Anatomo-Patologiczne: w Skarżysku-Kamiennej (1956), w Kielcach (1956), w Bytomiu (1957), w Tarnowskich Górach (1958)
• Centralna Przychodnia Specjalistyczna Huty im. Lenina wraz z Katedrą Medycyny Pracy (1961-69)
• Modernizacja l Kliniki Chirurgicznej A.M. w Krakowie, 81 łóżek (1964-70)
• Kościół Parafialny w Zatorze - rekonstrukcja zabytkowego obiektu z XIV wieku (1956-70)
• Nowy Zespół Akademii Medycznej w Prokocimiu - urbanistyka, architektura, 2100 łóżek szpitalnych (projekt, współpraca: arch. A. Chlipalski)
• Miejski Szpital Specjalistyczny im. Dr Anki w Krakowie - urbanistyka, architektura, 966 łóżek szpitalnych (1959-62)
• Pawilon Zakaźny Dziecięcy Miejskiego Szpitala Specjalistycznego Dr Anki w Krakowie, 72 łóżka (projekt, 1963-64).
• Budynki mieszkalne w Radomiu przy ul. Wałowej 13 i 19 (projekt, 1962-63).
• Zakład dla Przewlekle Chorych w Zawierciu, 200 łóżek (projekt techniczny, 1963-65).
• Specjalny Zakład Poprawczy w Krakowie, 120 miejsc (projekt, 1964)
• Centralna Sala Wykładowa Akademii Medycznej w Krakowie, 300 miejsc (projekt, 1964)
• Izba przyjęć i przychodnia Szpitala Klinicznego w Krakowie

• Modernizacja i rozbudowa Szpitala Powiatowego w Nowym Targu, 245 łóżek (założenia techniczno-ekonomiczne, 1960)
• Szpital Miejski w Będzinie, 150 łóżek (zte, 2 alternatywy)
• Sanatorium dziecięce w Brennej, 300 łóżek (zte, 1964)
• Wojewódzka Przychodnia Specjalistyczna w Krakowie (zte, 1964)
• Przychodnia Obwodowa w Nowych Tychach (zte, 1964)
• Szpital Typowy, 152 łóżka (studium, 1965)
• Dom Studentek Akademii Medycznej w Krakowie, 216 miejsc (zte, 1965)
• Basen rehabilitacyjny dla Szpitala w Nowej Hucie (zte, 1965)
• Centralna Stacja Pogotowia Ratunkowego w Krakowie (zte, 1964)
• Przychodnia Obwodowa w Dębnikach (zte, 1964)
• Przychodnia Rejonowa w Borku Fałęckim (zte, 1964)
• Przychodnia Rejonowa w Kobierzynie (zte, 1964)
• Kościół rzymsko-katolickiego w Rybitwach (projekt, współpraca: inż. Czapczyński)
• Szpital Miejski "B" w Nowej Hucie, 600 łóżek (koncepcja, zte, 1965)
• Studium do rozwoju sieci lecznictwa zamkniętego w Radomiu do 1975 r. (1960)
• Studium rozwoju i rozmieszczenia urządzeń służby zdrowia dla Planu Perspektywicznego Miasta Krakowa do roku 1980 (1963)

Lata 1970-77, Miastoprojekt-Kraków

• Szpital Miejski "B" w Nowej Hucie, 800 łóżek (generalny projektant z zespołem; zte, projekt techniczny, rozpoczęcie realizacji)
• Szpital Wojewódzki w Tarnowie (generalny projektant z zespołem; zte, pt, uzbrojenie)
• Szpital Miejski w Chrzanowie (generalny projektant z zespołem; zte)
• Szpital Powiatowy w Nowym Targu (generalny projektant z zespołem; studium)
• Szpital Miejski "F" w Krakowie i Przychodnia Obwodowa i Przemysłowa Budowalnych przy ul. Bronowickiej (generalny projektant z zespołem; studium)
• Szpital Miejski "E" - XXX-lecia PRL w Piaskach Wielkich w Krakowie (generalny projektant z zespołem; zte, pt, rozpoczęcie realizacji uzbrojenia)
• Stacja Pogotowia Ratunkowego w Balicach (generalny projektant z zespołem; zte)
• Generalny remont i modernizacja XVI Liceum Ogólnokształcącego im. Kamila Baczyńskiego w Nowej Hucie (generalny projektant z zespołem)
• Zespół Instytutów Nauk Podstawowych Akademii Medycznej w Prokocimiu (generalny projektant z zespołem; studium)
• Zespół Instytutów Wydziału Farmacji w AM w Prokocimiu (generalny projektant z zespołem; studium, zte, pt uzbrojenia)
• Studium Wychowania Fizycznego w AM w Prokocimiu - (generalny projektant z zespołem; koncepcja)
• Domy Akademickie AM w Prokocimiu (generalny projektant z zespołem; zte)
• Projekt głównego akcentu plastycznego Nowego Zespołu Akademii Medycznej w Prokocimiu (generalny projektant z zespołem)

Działalność w SARP i nie tylko

Władysław Wichman pełnił ponadto wiele funkcji w ramach SARP zarówno w Krakowie jak i w Zarządzie Głównym w Warszawie. Był m.in. wielokrotnym przewodniczącym Koła SARP w krakowskim Miastoprojekcie i BPSZ, zasiadał w zarządzie krakowskiego SARP-u, wielokrotnie zasiadał w Radzie SARP w Warszawie i w Głównym Sądzie Koleżeńskim.

Przewodził Komisji Projektowania Obiektów Służby Zdrowia, był delegatem do Komisji Projektowania Szpitali Międzynarodowej Unii Architektów (UIA). W latach 1961-65 był zastępcą przewodniczącego Podkomisji Urbanistyki, Architektury i Budownictwa Rady Narodowej Miasta Krakowa, a przez trzy kolejne lata przewodniczącym Rady Zakładowej przy Biurze Projektów Służby Zdrowia w Krakowie. Od 1975 był członkiem Koła ZBOWiD przy Miastoprojekcie.

Odznaczenia i nagrody

Za swoje liczne zasługi był wielokrotnie doceniany i nagradzany.

W. Wichmana na przestrzeni lat 1944-1959 odznaczono: Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Odznaką Grunwaldzką i Krzyżem Partyzanckim.

Za działalność architektoniczną przyznano mu w latach 1956-76: drugi Srebrny Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, dwie Złote Odznaki "Za pracę społeczną dla Miasta Krakowa", Odznakę "Za wzorową pracę w Służbie Zdrowia", Złotą Odznakę SARP, Honorową Odznakę Politechniki Krakowskiej oraz Odznakę "Budowniczy Nowej Huty".

W 1966 roku za projekt i realizację szpitala w Radomiu przyznano mu nagrodę KUA; w 1979 roku domy studenckie wraz ze stołówką otrzymały tytuł Mistera Krakowa 79.

Władysław Wichman spoczywa na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Dziękujemy Tomaszowi Wichmanowi za udostępnienie materiałów

Zobacz także: Architekci na krakowskich cmentarzach. Tutaj spoczywają Szyszko-Bohusz, Zin, Cęckiewicz