Klonowa świątynia wewnątrz szklanego kontenera. Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium

2026-01-07 10:50

Kościół w dzielnicy Neuhausen-Nymphenburg jest, w pierwszej kolejności, przykładem uporu lokalnej wspólnoty, która pokolenie po pokoleniu odbudowuje w tym samym miejscu swoją świątynię po kolejnych kataklizmach. W drugiej - ikoniczną realizacją architektów z pracowni Allmann Sattler Wappner Architekten, którzy w 1997 roku stanęli tu na pogorzelisku.

Nowoczesny Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium, z fasadą z granatowych paneli. Zdjęcie przedstawia minimalistyczną architekturę świątyni na tle błękitnego nieba. Wokół widoczne drzewa i fragment miejskiej zabudowy. Więcej o tej architekturze na Architektura Murator Plus.

i

Autor: Maciej Gładysiewicz Nowoczesny Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium, z fasadą z granatowych paneli. Zdjęcie przedstawia minimalistyczną architekturę świątyni na tle błękitnego nieba. Wokół widoczne drzewa i fragment miejskiej zabudowy. Więcej o tej architekturze na Architektura Murator Plus.

Do tej realizacji wracamy pod pretekstem uroczystości z okazji 25-lecia projektu, które obchodzone były w Monachium na przełomie listopada i grudnia 2025 roku. Kościół stoi z dala od strumieni turystów osaczających najbardziej znane miejsca w Monachium. Swoją nieoczywistą architekturą natychmiast przykuwa spojrzenia przejezdnych, wyłaniając się z monotonnej kamienicznej zabudowy. Wybudowany został na przełomie wieków. Konsekrowany jesienią 2000 roku.

Kapliczka Michele de Lucchi w Alpach Bawarskich

Historia kościoła Herz-Jesu w Monachium

Pierwszy kościół stanął w tym miejscu w 1890 roku. Podmiejska wówczas wspólnota wykorzystała do jego powstania starą drewnianą halę, wzniesioną dla potrzeb festiwalu gimnastycznego. Tradycja modlitwy w pełnej drewna konstrukcji kontynuowana będzie w projektach kolejnych architektów, którzy urealnią swoje wizje i talent w tym miejscu. Kościół zostaje bowiem doszczętnie zniszczony podczas alianckich nalotów na Monachium latem 1944 roku. Po wojnie odbudowany został w latach 1948-1951 wg projektu architekta Friedricha Haindla, który ponownie nawiązał do tradycji drewnianego wnętrza, wykorzystując w konstrukcji elementy starej sali widowiskowej. W swoim kolejnym wcieleniu świątynia przetrwała ledwie pół wieku, do pożaru w 1994, w którym spłonęła doszczętnie.

Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium

i

Autor: Nieznany. Wikimedia Commons/ CC0 4.0 Pierwszy kościół stanął w tym miejscu w 1890 roku na bazie konstrukcji drewnianej hali gimnastycznej
Podcast Architektoniczny
Małgorzata Mader. Intymny wymiar architektury

Herz-Jesu. Koncepcja architektoniczna

Konkurs rozpisany przez władze Monachium wygrała lokalna pracownia Allmann Sattler Wappner Architekten (obecnie: allmannwappner), której zespół od początku projektu celował w jego ikoniczny charakter na europejskiej mapie najlepszych projektów w obrębie architektury sakralnej. Idea opiera się na koncepcji "pudełka w pudełku". Główna hala świątyni wykonana została z 2000 paneli klonowych i jest kolejnym w historii kościoła bezpośrednim nawiązaniem do tradycji drewnianego wnętrza, które w obecnej konfiguracji pomieścić może około 300 wiernych. Bryła przestrzeni modlitewnej umieszczona została w przezroczystej konstrukcji o szerokości u podstawy 37/50 metrów. W przestrzeni pomiędzy sześcianami przebiega droga krzyżowa.

Kościół Miłosierdzia Bożego w Kaliszu

Wrota, które symbolizują otwartość Kościoła

Koncepcja "box in box" tylko pozornie decyduje o monumentalnym charakterze realizacji. Architekci przesunęli bowiem bardzo odważnie granice wyobraźni twórczej, przypisując całej frontowej elewacji funkcję monumentalnych wrót do świątyni. Napędzana hydraulicznie instalacja o wadze kilkudzesięciu ton otwierana jest podczas najważniejszych wydarzeń w życiu miejscowej parafii. W bezpośredni sposób symbolizuje otwartość tej społeczności na wszystkich wiernych i przypadkowych przechodniów, szukających miejsca na modlitwę do któregokolwiek z bogów. Olbrzymi portal jest jedną z największych o takiej funkcji konstrukcji na świecie. Otwarty, spaja wnętrze świątyni z rozległym placem przed nią. Nieopodal, całości koncepcji dopełnia wysoka, wolnostojąca dzwonnica.

Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium
Autor: Michael F. Schönitzer/ CC BY-SA 4.0 Portal kościoła otwierany jest sporadycznie podczas najważniejszych świąt. Otwiera wówczas świątynię w kierunku głównych arterii dzielnicy Neuhausen-Nymphenburg. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Herz-Jesu-Kirche_M%C3%BCnchen_%E2%80%93_Offenes_Tor_03.jpg

Jeśli mowa o Bogu, to nie mogło obejść się bez światła

Oryginalne oświetlenie zaprojektowane zostało przez George Sexton Associates i zmodernizowane (halogeny zastąpione przez lampy LED) w 2025 roku. Nowa instalacja umożliwia bezstopniowe ściemnianie do 0,1% i zapewnia światło bez migotania. Sterowanie odbywa się bezprzewodowo, pozwalając na dostosowanie efektów świetlnych do liturgii, koncertów itp. Sztuczne oświetlenie odwraca efekt światła dziennego, eksponując od wewnątrz wszystkie odcienie szklanej powłoki.

Kurczące się kościoły. "Szyte na miarę" świątynie XXI wieku

To właśnie ten element projektu okazał się najbardziej nagradzanym po oddaniu kościoła w 2000 roku. Realizacja uhonorowana została za architekturę oświetlenia Lighting Architecture Prize w 2001 roku oraz GE Edison Award of Excellence rok wcześniej. W tym drugim przypadku nagroda przyznana została projektantowi oświetlenia George Sexton Associates za wnętrze i oświetlenie zewnętrzne kościoła.

Herz-Jesu Kirche. Metryka projektu

  • Realizacja: 1997-2000
  • Lokalizacja: Lachnerstraße 8, Monachium, Niemcy
  • Inwestor: Katholische Pfarrkirchenstiftung Herz Jesu
  • Powierzchnia: 1450 m²
  • Kubatura: 16750 m³
  • Architekci: Karin Hengher (liderka), Suzanne Rath, Annette Gall, Michael Frank
  • Konstrukcja: Ingenieursgesellschaft mbH Hagl, Munich
  • Wyposażenie: HL Technik AG, Munich
  • Akustyka: Ing.Gemeinschaft Beneke, Daberto + Partner, Munich
  • Oświetlenie: George Sexton Associates, Washington
  • Nagrody:

Stahlbaupreis (Steel Architecture Award), Honorable mention 2002

European Union Prize for Contemporary Architecture, Mies van der Rohe Award, Nomination 2001

Lighting Architecture Prize 2001

International Ligna plus Award for Wooden Architecture 2001

GE Edison Award of Excellence in Lighting Design (George Sexton, Washington) 2000

Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium
Autor: Maciej Gładysiewicz Wnętrze kościoła oparte jest na wykorzystaniu 2000 lameli wykonanych z drewna klonowego
Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium
Autor: Maciej Gładysiewicz Hala kościoła pomieścić może 330 osób. Przestrzeń uzależniona jest tutaj od wszechobecnego światła
Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium
Autor: Maciej Gładysiewicz W 2001 roku realizacja nominowana została do nagrody Miesa van der Rohe
Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium
Autor: Maciej Gładysiewicz Szklane połacie pokrywające zewnętrzny kontener kościoła wykonane zostały ze szkła z symbolicznym akcentem gwoździ z krzyża pańskiego
Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Monachium
Autor: Maciej Gładysiewicz W kościele nie ma kaplic. Zastępują je proste w formie konstrukcje rozsiane po przestrzeni świątyni
Gala konkursu „Życie w Architekturze”, 11 grudnia 2025 r.
Architektura Murator Google News