Spis treści
Wyraziste igloo na mapie Olsztyna
Hala Urania od niemal pół wieku pozostaje jednym z ważniejszych punktów na mapie Olsztyna. Otwarta w 1978 roku hala szybko stała się miejscem integrującym mieszkańców wokół wydarzeń sportowych, koncertów i imprez widowiskowych. Projekt autorstwa Wiesława Piątkowskiego i Henryka Gotza wyróżniał się nowoczesną, jak na swoje czasy, formą. Kopuła pokryta blachą, przez lata określana potocznie mianem „igloo”, stanowiła wyraźne nawiązanie do modernistycznych tendencji w architekturze drugiej połowy XX wieku. Obiekt miał prostą, czytelną konstrukcję i wyrazistą formę, dzięki czemu szybko zyskał status jednego z najbardziej charakterystycznych budynków regionu.
Czytaj także: Przebudowa igloo z Olsztyna. Hala Urania - najpiękniejsza elewacja według Himacs i ciekawy budynek
Po wielu latach intensywnego użytkowania Urania wymagała jednak gruntownych zmian. Rosnące wymagania techniczne, potrzeba poprawy komfortu użytkowników i konieczność dostosowania budynku do współczesnych standardów sprawiły, że modernizacja stała się nieunikniona. W 2016 roku olsztyński oddział SARP ogłosił konkurs, którego rozstrzygnięcie otworzyło nowy etap w historii obiektu. Zwycięska koncepcja zakładała nie tylko odnowienie hali, ale również jej rozbudowę i stworzenie wielofunkcyjnego kompleksu odpowiadającego współczesnym potrzebom miasta.
Zakres prac rozpoczętych w 2021 roku objął nie tylko samą arenę widowiskową, lecz także stworzenie nowej infrastruktury towarzyszącej. Powstały parkingi, uporządkowano komunikację pieszą i samochodową, zaprojektowano nowe przestrzenie rekreacyjne oraz dodatkowe funkcje sportowe i konferencyjne. Istotnym elementem inwestycji było również lodowisko zewnętrzne, które rozszerzyło możliwości użytkowania kompleksu przez cały rok.
Dostosowano obiekt do współczesnych standardów
Nowa Urania zachowała swój historyczny charakter, ale przy tym zyskała także zupełnie nową jakość przestrzenną. Modernizacja pozwoliła dostosować obiekt do współczesnych standardów organizacji wydarzeń masowych, poprawiono dostępność dla osób z niepełnosprawnościami, zwiększono komfort widzów oraz unowocześniono zaplecze techniczne. Jednocześnie architekci starali się zachować pamięć o pierwotnej bryle budynku, która mimo zmian nadal pozostaje najbardziej rozpoznawalnym elementem całego założenia.
Czytaj także: Hala Urania w Olsztynie większa, piękniejsza i bardziej dostępna. Modernizacja za ponad 250 mln zł
Szczególną rolę w odbiorze nowej hali odgrywa dziś strefa przyziemia. Transparentne przeszklenia otwierają budynek na otoczenie i podkreślają jego publiczny charakter. Z kolei zastosowanie lekkiej, ażurowej struktury w wyższych partiach elewacji nadało bryle bardziej współczesny wyraz. Dzięki temu Urania zyskała nową architektoniczną tożsamość: otwartą, dynamiczną i odpowiadającą współczesnemu sposobowi korzystania z przestrzeni publicznych.
Otwarcie zmodernizowanej hali w grudniu 2023 roku było symbolicznym zakończeniem wieloletnich oczekiwań mieszkańców na nowoczesny obiekt widowiskowo-sportowy. Inwestycja, współfinansowana ze środków Unii Europejskiej, stała się przykładem połączenia ochrony architektonicznego dziedzictwa z potrzebą tworzenia nowoczesnej infrastruktury miejskiej.
Anna Kulińska dla wiosennej Architektury-murator
„Pamiętam jeszcze starą halę – obiekt ważny, lecz kojarzący się bardziej z dyskomfortem niż z przyjemnością uczestniczenia w wydarzeniach. Dziś to doświadczenie jest zupełnie inne” – pisze Anna Kulińska, architektka i współzałożycielka Pracowni Projektowej Line Architekci, w tekście poświęconym hali, opublikowanym w wiosennym wydaniu „Architektury-murator”.
Autorka docenia przede wszystkim widoczność oraz organizację przestrzeni, sprzyjającą swobodnemu poruszaniu się. Zwraca jednak uwagę również na mankamenty projektu, wskazując m.in. skalę stref handlowo-gastronomicznych zlokalizowanych w ringu hali. Jej komentarz stanowi kompleksowe spojrzenie na realizację - zarówno w detalu, jak i w szerszym kontekście. „Nowa Urania jest dowodem na to, że architektura może zmieniać codzienne doświadczenia” – podsumowuje fragment swojej wypowiedzi.
Zachęcamy do zapoznania się z całością komentarza, w którym autorka szerzej analizuje i interpretuje wspomniane doświadczenia.
Dorota Szymaniak-Urban o założeniach autorskich
Już z zewnątrz Hala Urania robi wrażenie. Nowa fasada pierścienia, pokryta heksagonalnymi modułami, przepuszcza światło i tworzy rytm, który przyciąga wzrok każdego przechodnia. Ikoniczna kopuła wciąż dominuje nad miastem, ale nowoczesne elementy bryły zdradzają, że wnętrze zostało przemyślane na nowo – jest przestronne, funkcjonalne i pełne światła. Konkurs na przebudowę zakładał zwiększenie liczby widzów oraz możliwość organizowania nowoczesnych imprez sportowych i widowiskowych przy zachowaniu znacznych ograniczeń budżetowych.
Z pierwotnej hali pozostawiono tylko konstrukcję podtrzymującą kopułę, reszta powstała od podstaw. Boisko areny głównej zmieniło swoje położenie na osiowe, a wokół niego powstały cztery trybuny. Nowym założeniem dla kompleksu stał się obszerny hol wejściowy w formie pierścienia, który prowadzi odwiedzających w głąb hali i porządkuje jej przestrzeń. Fasada pierścienia to subtelne przeszklenie, otwierające budynek na otoczenie, a ażurowa przesłona z heksagonalnych modułów wpuszcza światło do dwukondygnacyjnego holu, tworząc grę cieni i refleksów.
W kompleksie znalazły się nowe strefy użytkowe: zadaszone lodowisko, sale sportowe, sale konferencyjne, biura, zaplecza sanitarno-szatniowe, powierzchnie wystawiennicze i gastronomiczne, w patio zlokalizowano ściankę wspinaczkową.
Wnętrze obiektu, oprócz dodatkowych przestrzeni, zyskało również najwyższej klasy systemy: bezpieczeństwa, oświetleniowe, nagłośnieniowe oraz wysokiej jakości rozwiązania akustyczne. Otoczenie, z parkową roślinnością i prostymi elementami komunikacyjnymi prowadzącymi od Alei Piłsudskiego, tworzy harmonijną całość, w której historia i współczesność spotykają się w rytmie nowej Hali Urania.
Metryczka Hali Urania w Olsztynie
Hala Urania Olsztyn, al. Piłsudskiego 44
Autorzy: Urban Architect, architekt Dorota Szymaniak-Urban
Architektura wnętrz: Urban Architect
Generalny wykonawca: Mirbud
Inwestor: Miasto - Gmina Olsztyn
Powierzchnia terenu: 3,0184 ha
Powierzchnia zabudowy: 11 354 m2
Powierzchnia użytkowa: 24 467,2 m2
Kubatura: 190 064 m3
Projekt konkursowy: 2017
Projekt: 2020
Realizacja: 2023
Koszt inwestycji: 230 mln zł
