Spis treści
Wpis jest przede wszystkim hołdem dla ludzi odważnych: urbanistów, architektów, inżynierów i budowniczych, którzy uwierzyli, że z niewielkiej wsi można stworzyć nowoczesny port i miasto. Ten sukces należy również do kolejnych pokoleń Gdynianek i Gdynian, którzy przez dziesięciolecia troszczyli się o swoje miasto i czynią to nadal – mówi z dumą Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni.
Gdynia na liście UNESCO. Wpis w 2026 roku
Prezydent ma powody do domy, bo Gdynię, nasze "Białe Miasto" wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Udało się w 2026 roku.
Zapadła wyczekiwana decyzja – Gdynia, a dokładnie jej modernistyczne centrum, zostanie wpisane na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Eksperci w poniedziałek 27 lipca w koreańskim Busan potwierdzili, że gdyńska architektura i cały układ urbanistyczny są dobrem o wyjątkowej wartości w skali całego świata.
- Wczesnym rankiem z niedzieli na poniedziałek (26/27 lipca) Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO oficjalnie uznał modernistyczne centrum Gdyni za dobro o wyjątkowym znaczeniu dla całego świata. Dokładniej: za dobro posiadające Wyjątkową Uniwersalną Wartość (czyli tzw. Outstanding Universal Value – z j. ang.), co jest najważniejszym warunkiem wpisu - poinformowali urzędnicy.
- To organizm miejski, który wykorzystuje podejście oparte na blokach zabudowy, aby stworzyć charakterystyczny, zwarty kompleks architektury modernistycznej o wyrazistych, indywidualnych cechach. Centrum miasta, z jego budynkami, willami na wzgórzu Kamienna Góra i innymi budynkami mieszkalnymi z tego okresu, ilustruje decydujące zerwanie z historyzmem w procesie przekształcania Gdyni w nową, ważną morską bramę pierwszej Rzeczypospolitej między I a II wojną światową - tak opisują Gdynię eksperci UNESCO.
Przypomnijmy - próbowali dostać się na tę listę już rok temu. Ale choć wniosek o wpis do UNESCO został złożony przez Rzeczpospolitą Polską w 2023 roku (nosi nazwę „Gdynia, early modernist city center”) i był na Polskiej Liście Tentatywnej UNESCO, a modernistyczne centrum Gdyni jest już Pomnikiem Historii i jest w rejestrze zabytków, to jednak Komitet Światowego Dziedzictwa na posiedzeniu w 2025 roku nie zajął się głosowaniem nad nim.
Czytaj też:
Historia wpisu Gdyni na listę UNESCO
Jednak była na to szansa w 2026 roku. I tak się stało. To 18. polski wpis i 2. pomorski po Malborku.
A wiceprezydentka Gdyni Oktawia Gorzeńska pokazała na Facebooku moment ogłoszenia:
Czytaj też:
Gdynia. Miejski szlak modernizmu
Głosowanie nad wpisem dla "Białego Miasta" w 2026 w Korei
- Byłoby to bardzo symboliczne, bo przypomnijmy, że w 2026 roku Gdynia świętuje swoje stulecie – podkreślała Oktawia Gorzeńska, wiceprezydentka Gdyni na portalu gdynia.pl.
Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO ma swoją 48. sesję w Pusan (Republika Korei) w dniach 20–29 lipca 2026 r., Rozpatruje m.in. wnioski o wpis 30 nowych obiektów na Listę Światowego Dziedzictwa, a także propozycje dotyczące trzech obiektów już znajdujących się na Liście. Komitet bada również stan zachowania 147 obiektów już wpisanych na Listę.
Do tej pory Komitet Światowego Dziedzictwa wpisał na Listę Światowego Dziedzictwa 1248 obiektów w 170 krajach.
Gdynia to prawdziwy unikat w Polsce
Modernistyczne Śródmieście Gdyni z lat 1926 - 1939 nazywane jest urbanistyczną perłą. Mówi się też o niej "polskie Białe Miasto". To z racji spójnej kolorystycznie architektury. Impulsem do budowy miasta, które dzisiaj ma 240 tys. mieszkańców i wciąż jest mekką miłośników architektury modernistycznej, był oczywiście port. Do dzisiaj deweloperzy chętnie stawiają tu białe budynki, powołując się na przedwojenną tradycję. Jednak Gdynia wcale nie była biała.
- Miało zupełnie inne kolory tynków. Ale ponieważ funkcjonuje mit białej, modernistycznej Gdyni, to koniecznie chce się, aby współczesne budynki też takie były. W ogóle wielkim walorem tego miasta jest to, że przez te już prawie sto lat nikt nigdy nie zanegował jego podstawowych założeń przestrzennych - mówił Grzegorz Piątek, autor książki o Gdyni w rozmowie z "Architekturą - murator" kilka lat temu.
Zobacz rozmowę z Oktawią Gorzeńską
11
