Spis treści
Nowa fontanna na Rynku Głównym
To arch. Michał Gdak - Pracownia Autorska z Kielc zaprojektuje dla Krakowa nową fontannę, która zastąpi felerny "kryształ" znienawidzony przez Krakowian, a kochany przez gołębie. Jak dowiadujemy się z oficjalnego pisma sądu konkursowego, zwycięski projekt powstał w duecie - z Eweliną Gdak. Do konkursu architektoniczno-rzeźbiarskiego zgłoszono 28 propozycji. W przebiegu konsultacji społecznych ustalono, że wyłączoną z użytku fontannę (nie działa od 2023 r.) ma zastąpić prosta fontanna nawiązująca do historycznej zabudowy Rynku wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Pozostałe miejsca przyznane w konkursie przez sąd:
- DDL Architekci - 2. miejsce (30 tys. zł). Zespół autorski: Mateusz Dudek, Aleksandra Dzienniak, Marek Dunikowski, Szymon Misiak, Agnieszka Święs.
- Dominik Przygodzki - 3. miejsce (20 tys. zł).
Zdjęcia tych propozycji pokazujemy poniżej.
Zobacz także: Fontanna „Kryształ” na krakowskim Rynku Głównym nieczynna od roku. Gołębie, brud i problem dla miasta
Maksymalny koszt realizacji ustalono na 4,5 miliona złotych. Janusz Sepioł, architekt miasta, zwrócił uwagę na wysoki poziom zgłoszonych prac. Przyznał, że jury było przekonane, że autorem zwycięskiego projektu jest rzeźbiarz. Michał Gdak jest i architektem, i rzeźbiarzem. Pokonał dwa krakowskie biura projektowe. W tym mieście jest to rzecz rzadka. Projekt skierowano do realizacji, termin ukończenia prac przewiduje się na grudzień 2027 r. Teraz pora na negocjacje z autorem i wprowadzanie ewentualnych poprawek.
I miejsce - Michał Gdak Pracownia Autorska
- Zespół autorski: Michał Gdak, Ewelina Gdak
Uzasadnienie:
W przedstawionym projekcie Jury doceniło wysoką świadomość znaczenia wody i topografii krakowskich rzek jako czynnika kulturotwórczego, kształtującego historyczną i współczesną tożsamość miasta. Bardzo istotnym walorem projektu jest twórcze zinterpretowanie graficznej analizy wielowarstwowej struktury szlaków wodnych oraz stworzenie z nich interesującej formy rzeźbiarskiej. Zwycięski projekt buduje współczesne rozumienie wagi natury, historii i kultury konstruując formę obiektu użytkowego, a zarazem naturalnie wpisującego się w zabytkową tkankę Krakowa. Projekt twórczo rozwija dzieło prof. Wiktora Zina wprowadzając jednocześnie autorskie rozwiązania formalne. Przyjęte założenie jest przykładem wsłuchania się w wyniki konsultacji społecznych mieszkańców naszego miasta.
II miejsce - biuro DDL Architekci
- Zespół autorski: Mateusz Dudek, Aleksandra Dzienniak, Marek Dunikowski, Szymon Misiak, Agnieszka Święs
Uzasadnienie:
Praca w interesujący sposób poszukuje odpowiedzi na uwzględnienie różnych tradycji kompozycji fontanny. Praca proponuje rozdzielenie funkcji fontanny i świetlika co może pozwolić na przywrócenie niegdysiejszej kameralnej formy fontanny, nie rezygnując powiązania przestrzeni płyty Rynku i podziemia. Oszczędne użycie środków wyrazu, dyskretny detal i niewielkie gabaryty obu składników kompozycji przekonują do tej propozycji. Wątpliwości budzi jednak możliwość wykonania świetlika w sposób gwarantujący bezpieczeństwo, odporność na warunki atmosferyczne i dewastację, a jednocześnie zachowujący delikatność formy wynikającą z zamysłu autora.
6
III miejsce - Dominik Przygodzki
- Zespół jednoosobowy
Uzasadnienie:
Nagrodzona praca w twórczy sposób reinterpretuje istniejąca fontannę prof. Zina. Zastosowanie nowoczesnych profili obramowań o miękkim przekroju oraz zróżnicowanie materiałów dało w rezultacie bardzo elegancką lapidarną formę. Różnorodność ta podkreślona została skontrastowaniem faktur: groszkowany kamień współgra z gładkością metali. Z upływem lat patyna na obu materiałach spowodowałaby wpisanie się obiektu w otoczenie. Największą wadą propozycji są poziome szklane świetliki, stanowiące dno basenu fontanny. Zdaniem jury potwierdzonym przez Dyrekcję Muzeum, rozwiązanie to spowoduje kłopoty z przeciekaniem i/lub kondensacją w pomieszczeniach Muzeum pod nimi.
5
Losy fontann z Rynku Głównego w Krakowie
Najpierw na Rynku była "kanapa Zina" projektowana przez uwielbianego w Krakowie architekta, prof. Wiktora Zina. Dziś stoi w Parku Jerzmanowskich; w jej przypadku prawdziwe okazuje się powiedzenie, że rzeczy nie docenia się, póki się jej nie straci. Kiedy na Rynku, w związku z budową podziemnego muzeum, zainstalowano Kryształ, mieszkańcy zatęsknili za kamienną kanapą. Wydobyto ją z magazynów, ale na Rynek już nie wróciła. Niedawno pojawiły się głosy, że miałaby wrócić w formie inspiracji nawiązującej do oryginału. Zamiast tego rozpisano jednak konkurs.
Zobacz także: Koniec z patelnią? Będzie więcej drzew na Rynku Głównym w Krakowie. Naukowcy ustalą, ile dokładnie
Kryształ zaprojektowali Maria Ponikiewska-Arct, Wiesław Michałek i Krystyna Styrna-Bartkowicz. Forma miała nawiązywać do klejnotu, jakim jest miejsce, w którym stoi. Oddano ją w 2010 roku i od początku budziła kontrowersje w dość konserwatywnym Krakowie jako realizacja zbyt nowoczesna. Później - jako realizacja zaniedbana. Od kilku lat Kryształ stoi wyłączony z użytku, używają go przede wszystkim gołębie.
Fontanna Zina stała na Rynku dłużej - od 1964 do 2005 roku.
Kto wybierał nową fontannę?
Oto skład sądu konkursowego:
Przewodniczący:
- Janusz Sepioł, Biuro Architekta Miasta UMK
Sędzia referent:
- Marcin Włodarczyk
Członkowie sądu:
- Marta Kutniowska, Biuro Architekta Miasta UMK
- Michał Niezabitowski, Muzeum Krakowa
- Jan Tutaj, ASP w Krakowie
- Katarzyna Urbańska, Małopolski Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie
- Szymon Wojciechowski, APA Wojciechowski Architekci
- Beata Kondel, Zarząd Infrastruktury Wodnej w Krakowie
Sekretarz konkursu:
- Dorota Bochenek, Zarząd Infrastruktury Wodnej w Krakowie
