Cegła przesiąknięta brazylijską kawą. Holenderskie Fotomuseum otworzyło się na nowo w odrestaurowanym magazynie „Santos”

2026-02-16 14:52

W lutym w Rotterdamie ponownie otworzyło się czołowe holenderskie muzeum fotografii – Nederlands Fotomuseum. Znajduje się ono w magazynie Santos, jednym z najlepiej zachowanych zabytków magazynowych w Holandii, w którym dawniej przechowywano kawę. W jego wnętrzu znalazły się teraz otwarte pracownie, Galeria Sławy i biblioteka z największą kolekcją książek fotograficznych w Europie.

Spacer po Galerii PLATO z Robertem Koniecznym

To jeden z najlepiej zachowanych magazynów

Nederlands Fotomuseum przeniosło się do historycznego magazynu Santos, który został wybudowany w latach 1901–1902 według projektu architektów J.P. Stok Wzn i J.J. Kanters. Budynek pierwotnie był przeznaczony do przechowywania kawy importowanej z brazylijskiego portu Santos i jest jednym z najlepiej zachowanych przykładów architektury magazynowej, wzniesionej w Holandii we wczesnym XX wieku. Od 2000 roku obiekt znajduje się na liście zabytków narodowych. Monumentalna bryła, oryginalne detale (takie jak duże okna i żelbetowe stropy) i dziewięciopiętrowa konstrukcja stanowią nie tylko świadectwo funkcjonalnego przemysłowego designu, ale też dały architektom możliwości adaptacji na nowoczesne muzeum.

Czytaj także: Adaptacja zdrowego rozsądku. To praca, w której każde odsłonięcie podłogi potrafi zmienić pierwotne założenia

Renowację i rozbudowę magazynu przeprowadzili architekci z niemieckiej pracowni RENNER HAINKE WIRTH ZIRN ARCHITEKTEN we współpracy z Rotterdam-based WDJARCHITECTEN, a realizację wykonała firma Burgy Bouwbedrijf. 

Nederlands Fotomuseum w Rotterdamie
Autor: Hans Wilschut/ Materiały prasowe Nederlands Fotomuseum w Rotterdamie

Projekt zachowuje historyczne elementy konstrukcyjne i elewacyjne, jednocześnie wprowadzając nowoczesne rozwiązania umożliwiające pełne wykorzystanie przestrzeni dla wystaw, pracowni i przestrzeni edukacyjnych. Zachowana oryginalna struktura magazynu pozwoliła projektantom na wyeksponowanie kolekcji w sposób otwarty, i jednocześnie integrujący historyczną architekturę z nowoczesnymi wymaganiami funkcjonalnymi.

Kolekcja liczy ponad 6,5 miliona obiektów

Nowe muzeum zostało zaprojektowane tak, aby zwiedzający mogli w pełni śledzić proces tworzenia i konserwacji kolekcji fotograficznych. Na dwóch głównych piętrach umieszczono przeszklone pracownie konserwatorskie i otwarte magazyny, które umożliwiły zwiedzającym obserwacje zarówno fragmentów imponującej kolekcji liczącej ponad 6,5 miliona obiektów, jak i działań specjalistów przy przywracaniu i zabezpieczaniu zdjęć.

W Galerii Sławy Fotografii Holenderskiej prezentowane są wybrane dzieła, ukazujące rozwój fotografii od jej narodzin w 1839 roku po współczesne eksperymenty artystyczne. Wystawa obejmuje prace takich twórców jak Anton Corbijn, Dan Lixenberg, Violette Cornelius, Ed van der Elsken, Paul Huf, Rineke Dijkstra oraz Erwin Olaf. Dodatkowo w muzeum znajdują się przestrzenie dedykowane ekspozycjom czasowym, z których pierwsze pokazy to „Rotterdam in Focus” oraz „Awakening in Blue”. Architektura wnętrz pozwala na harmonijne zestawienie historycznych i nowoczesnych prac, podkreślając przemysłowy charakter budynku magazynowego.

Nederlands Fotomuseum w Rotterdamie
Autor: Hans Wilschut/ Materiały prasowe Nederlands Fotomuseum w Rotterdamie

Oprócz wystaw muzeum oferuje również bibliotekę z największym w Europie zbiorem książek o fotografii, ciemnię fotograficzną, otwarte pracownie dla artystów, a także kawiarnię i restaurację z panoramicznym widokiem na Rotterdam. Dzięki temu przestrzeń muzealna została wzbogacona o funkcje edukacyjne, społeczne i rekreacyjne.

Wizualna lekkość we wnętrzu muzeum

Dzięki zachowaniu oryginalnych elementów konstrukcji - do których należą stropy, kolumny i duże otwory okienne - nie tylko został podkreślony industrialny charakter budynku. Ich układ umożliwił także naturalne oświetlenie przestrzeni wystawowych. Szklane przegrody w otwartych magazynach i pracowniach tworzą "wizualną lekkość", pozwalając zwiedzającym na bezpośredni kontakt z kolekcją i procesem konserwatorskim.

Na parterze powstała przestrzeń „living room for photography” – miejsce otwarte dla wszystkich, niewymagające od odwiedzających kipienia biletu. Miejsce jest wyposażone w kawiarnię, bibliotekę, punkt informacyjny i film prezentowany przez fotografa Marwana Magrouna. 

Thoravei 29 i rewitalizaja katowickiej fabryki

Budynki fabryczne i magazynowe coraz częściej poddawane są adaptacjom, przebudowie lub rozbudowie ze zmianą funkcji. Przykładem zagranicznym jest duńska realizacja przy Thoravej 29, której jako redakcja Architektury-murator poświęciliśmy ostatnio dużo miejsca. Przebudowę zainicjowała fundacja Bikuben Foundation wspierająca kulturę, sztukę i innowacje społeczne. Jej dyrektor, Søren Kaare-Andersen, od początku zakładał, że projekt nie będzie zwykłą modernizacją, lecz eksperymentem architektonicznym, społecznym i ekonomicznym, mającym na celu stworzenie najbardziej zrównoważonego budynku w Danii, także pod kątem minimalizacji śladu węglowego. Przy minimalnym wpływie na środowisko udało się stworzyć wielofunkcyjną, komfortową przestrzeń służącą lokalnej społeczności.

Czytaj także: Zamiast czynszu obowiązuje tu zasada członkostwa. Przebudowa budynku fabrycznego od początku miała być eksperymentem

Podobne działania obserwujemy w Polsce – rewitalizacja Fabryki Urządzeń Górniczych Montana w Katowicach przekształci historyczny zakład w wielofunkcyjne centrum usługowe, zachowując przemysłowy charakter miejsca. Projekt przygotowało Studio Wojciech Fudala, a inspiracją była sąsiadująca Fabryka Porcelany, już wcześniej poddana udanej rewitalizacji. Połączone zostaną oba tereny poprzez ogólnodostępny plac miejski, tworząc przestrzeń integrującą lokalną społeczność i historię przemysłową miasta.

Architektura Murator Google News
Podcast Architektoniczny
Piotr Grochowski. Architekt, który bywa przedsiębiorcą