Spektakularna metamorfoza XVIII-wiecznej chaty. Wikarówka ze Sławkowa wróciła z Tatr

2026-02-16 13:29

To była ruina. Dosłownie, zbudowana z rozsypujących się drewnianych bali. XVIII-wieczna, drewniana wikarówka przeszła właśnie całkowity remont pod Tatrami i dziś znów stoi przy zabytkowym kościele parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Sławkowie. Efekt pracy cieśli z Murzasichle przerósł wszelkie oczekiwania. Chatę rozebrano na kawałki i po odrestaurowaniu, złożono z powrotem jak z klocków.

SANATO w Zakopanem

To był remont jak "operacja na otwartym sercu"

XVIII-wieczna drewniana wikarówka ze Sławkowa, która jeszcze niedawno po prostu rozpadała się ze starości, przeszła proces renowacji, który w świecie konserwacji zabytków można nazwać "operacją na otwartym sercu". Po miesiącach prac prowadzonych u stóp Tatr, ten unikalny zabytek wrócił na swoje miejsce przy ul. Kościelnej 22, a efekt końcowy wprawił w zachwyt zarówno ekspertów, jak i samych mieszkańców.

Architektoniczny świadek historii

Wikarówka w Sławkowie jest integralną częścią zabytkowego kompleksu parafialnego, w skład którego wchodzą również XIII-wieczny kościół oraz XVIII-wieczna plebania. Choć przed remontem przypominała ruinę zbudowaną z rozsypujących się drewnianych bali, jej wartość historyczna dla Sławkowa – urokliwego miasteczka położonego na styku województw śląskiego i małopolskiego – była nieoceniona.

Dla lokalnej społeczności budynek ten ma wymiar niemal emocjonalny. Wikarówka zapadła w pamięć pokoleniom jako salka katechetyczna, miejsce zimowych zjazdów na tornistrach z pobliskiej górki oraz przestrzeń spotkań przed lekcjami religii. W swojej długiej historii służyła również jako mieszkanie dla wikarych, kościelnych czy jako kwatery dla pracowników odnawiających sławkowski kościół.

Tak przed remontem wyglądała wikarówka w Sławkowie

Logistyka i technika czyli Sławków – Murzasichle – Sławków

Proces renowacji był przedsięwzięciem nieszablonowym. Po konsultacjach z konserwatorem zabytków zdecydowano, że obiekt zostanie całkowicie rozebrany i przewieziony na Podhale. Tam, w warsztatach Tatrzańskiej Firmy „Junior” z Murzasichle, cieśle podjęli się żmudnej pracy, polegającej na konserwacji elementów, które udało się uratować oraz precyzyjnym odtwarzaniu drewnianych fragmentów bezpowrotnie zniszczonych przez czas.

Wikarówka wróciła do Sławkowa, złożyli ją jak z klocków

Po zakończeniu prac renowacyjnych, w grudniu 2025 roku, chata wróciła do Sławkowa, gdzie została ponownie złożona „jak z klocków”.

Konserwacja była możliwa dzięki środkom pozyskanym wspólnie przez Parafię pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Sławkowie oraz Urząd Miasta z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. To właśnie parafia, przy wsparciu samorządu, realizowała projekt „Renowacja zabytkowej Wikarówki w Sławkowie przy ul. Kościelnej 22”, którego całkowity koszt wyniósł 1 099 124,46 zł.

Efekt, który przerósł oczekiwania

Choć prace konserwacyjno-budowlane zostały już zakończone, widok odnowionej wikarówki wciąż budzi silne emocje. Ks. dr Wojciech Kowalski, proboszcz parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, nie kryje satysfakcji z wyboru usług podhalańskich rzemieślników.

- Nikt nie spodziewał się tak spektakularnego efektu. Przerósł nasze oczekiwania – przyznaje proboszcz.

Mimo że obecnie warunki pogodowe wstrzymują zagospodarowanie terenu wokół budynku, planowane są już kolejne kroki przybliżające historię tego miejsca szerszej publiczności. W kwietniu odbędzie się sesja naukowa, poświęcona dziejom wikarówki oraz procesowi jej rekonstrukcji, podczas której mieszkańcy będą mogli po raz pierwszy zwiedzić odnowione wnętrza.

Nowe życie zabytkowej wikarówki w Sławkowie

Z punktu widzenia użytkowego, wikarówka w Sławkowie powróci do swojej pierwotnej roli. Po zakończeniu wszystkich prac porządkowych obiekt znów stanie się budynkiem mieszkalnym – tym razem zamieszka w nim kościelny sławkowskiej parafii.

Podcast Architektoniczny
Drzewo i architektura. Czas na nowe podejście?
Architektura Murator Google News