Spis treści
Folwark Moczydło w Warszawie, czyli ofiara PRL-u
Losy dawnego folwarku Moczydło w Warszawie najlepiej podsumowuje jedno krótkie zdanie ze strony Urzędu Miasta: „po upaństwowieniu obiekt popadał w ruinę”. Założony w XVIII w. folwark wchodzący w skład dóbr wilanowskich stulecie później stał się ważnym ośrodkiem hodowli koni, zaś w okresie międzywojennym ośrodkiem jeździeckim. Stanowił m.in. zaplecze dla toru wyścigów konnych na Służewcu.
Po wojnie, przejęty przez państwo, stał się częścią PGR Moczydło. Zarządca gruntu, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, korzystała z zachowanych budynków, ponieważ jednak nie były objęte żadną formą ochrony, z czasem zaczęły popadać w ruinę i znikać. Ich pozostałości można dostrzec jeszcze na zdjęciach lotniczych z lat 70. Bloki nowego Ursynowa podchodziły tymczasem coraz bliżej. Do początków XXI w. dotrwały jedynie pozostałości dwóch XIX-wiecznych stajni i ukryte w ziemi resztki innych zabudowań.
Ośrodek Wsparcia i Integracji, czyli pierwszy budynek
Pierwsza jaskółka zmian w tym miejscu pojawiła się w 2014 r. W ówczesnej edycji warszawskiego Budżetu Partycypacyjnego jednym ze zwycięskich projektów była budowa miejsca, które będzie wspierać osoby z niepełnosprawnościami. Propozycja zdobyła 6534 głosów i okazała się najpopularniejszą spośród wszystkich zgłoszonych w całej Warszawie.
W roku 2014 ogromnym wysiłkiem naszego stowarzyszenia został zgłoszony projekt budowy ośrodka wsparcia dla osób niepełnosprawnych w ramach pierwszego w stolicy budżetu obywatelskiego, który pozwolił po latach poprawić warunki funkcjonowania placówki dla osób z ciężkimi problemami zdrowotnymi i funkcjonalnymi
– wspomina Stowarzyszenie Rodzin i Przyjaciół Osób Głęboko Upośledzonych „Maja”.
Choć zgodnie z zasadami Budżetu projekt powinien był zostać zrealizowany w ciągu roku, tak się nie stało. Inwestycja wzbudziła kontrowersje i spory polityczne, m.in. dlatego, iż „pożarła” niemal cały budżet na projekty dzielnicowe. Problemem był także brak drogi dojazdowej do działki (powstała ostatecznie w 2018 r.). Dopiero 9 marca 2016 r. dzielnica podpisała umowę na zaprojektowanie i budowę ośrodka dla niepełnosprawnych. Przetarg na inwestycję w formule „zaprojektuj i wybuduj” wygrała firma VARCO TOMASZ JEZUTEK. Koszt realizacji ośrodka wyniósł 2,87 mln zł. Ośrodek Wsparcia i Integracji przy ul. Belgradzkiej 33 rozpoczął działalność 13 grudnia 2018 r.
- Czytaj także: Krzywy stół i spirala z betonu. To nie rzeźby, to sprzęt do sportu. A wszystko w typowej „sypialni”
Ośrodek w ramach zadania zleconego przez dzielnicę prowadzi Stowarzyszenie Rodzin i Przyjaciół Osób Głęboko Upośledzonych „Maja”. Na co dzień z pomocy ośrodka korzysta 44 podopiecznych. Wśród odbywających się tu zajęć są m.in. treningi usprawniające, lekcje gotowania, ale także wycieczki
– podawał w 2020 r. Urząd Miasta.
Ursynowskie Centrum Opiekuńczo-Mieszkalne, czyli nowa zabudowa w śladzie dawnej
W 2019 r. ostatnią w większości zachowaną stajnię dawnego folwarku Moczydło wpisano do rejestru zabytków. Druga, po której ostały się tylko niskie mury obwodowe, nie została objęta ochroną. Na przełomie 2021 i 2022 r. pod okiem konserwatora zabezpieczono pozostałości zabytkowej stajni. M.in. wykonano wzmocnienie łuków nośnych ceglanych sklepień oraz sklepień żaglowych poprzez podstemplowanie oraz przemurowano fragmenty ścian szczytowych cegłą rozbiórkową, zaś całość przykryto nową więźbą oraz dachem dwuspadowym krytym papą. Pozwoliło to wzmocnić konstrukcję obiektu oraz zabezpieczyć go przed dalszym niszczeniem wskutek warunków atmosferycznych.
Po remoncie budynek może zostać wykorzystany jako przestrzeń dla wydarzeń kulturalnych, wystawienniczych, targów sztuki lub rękodzieła. Można by było prowadzić tam zajęcia dla podopiecznych projektowanego w pobliżu Domu Pomocy Społecznej a w części przestrzeni urządzić kawiarnię. To tylko jeden z pomysłów
– podawało miasto w 2021 r. W momencie pisania niniejszego artykułu (styczeń 2026 r.) budynek dawnej stajni nadal pozostawał niewyremontowany i nieużytkowany.
W międzyczasie narodził się pomysł na kolejny obiekt służący osobom z niepełnosprawnościami: Ursynowskie Centrum Opiekuńczo-Mieszkalne. Głównym projektantem budynku został arch. Radosław Guzowski. Wraz z zespołem w latach 2020–2021 zaprojektował złożony z dwóch części budynek w kształcie litery L, połączony z pawilonem z 2018 r. za pomocą przeszklonego łącznika. Wraz z zachowaną stajnią nowa zabudowa ustawiona w literę U wiernie odtwarza historyczny układ budynków folwarku Moczydło. Dodatkowo taki układ budynków pozwolił utworzyć zapewniający prywatność wewnętrzny dziedziniec z zielenią.
- Zobacz również: Cztery domy od jednej pracowni na Zielonym Ursynowie. Każdy inny, a tworzą spójną całość
Część całodobową stanowi budynek dwukondygnacyjny, z dwoma klatkami schodowymi i windą, bezpośrednio połączony z częścią dzienną. To w sumie 12 pokojów jednoosobowych i 4 pokoje dwuosobowe z zapleczem sanitarnym (po 8 pokojów na kondygnację). Na każdej kondygnacji znajdą się strefy spokoju/relaksu dla uczestników, dodatkowe miejsce spotkań, pokoje pracowników opieki nocnej (z łazienkami), pomieszczenia pomocnicze i porządkowe. W części dziennej znajdują się 2 pokoje dzienne, sala wielofunkcyjna, sala do ćwiczeń, sala zajęć, gabinet lekarski, kuchnia, jadalnia, pom. socjalne, administracja, hol, szatnie
– podaje miasto.
W 2021 r. dzielnicy udało się zgromadzić ok. 9 mln zł środków własnych oraz pozyskać ponad 3 mln zł na inwestycję z rządowego programu „Centra Opiekuńczo-Mieszkalne”. W styczniu 2022 r. ogłoszono przetarg na budowę, który wygrała firma EW Rental Sp. z o.o., zaś sama budowa ruszyła pod koniec września 2022 r. Cegłę rozbiórkową powstałą po wyburzeniu częściowo zachowanej stajni wykorzystano na elewacji nowego budynku. Resztę elewacji wykonano z cegły klinkierowej. Zarówno materiał, jak i forma oraz skala budynków wyraźnie nawiązują do zabudowy dawnego folwarku. Wewnątrz budynku zaprojektowano proste, łatwe do nawigowania ciągi komunikacyjne oraz czytelny podział na strefy funkcjonalne (pokoje noclegowe od południa i dodatkowe pomieszczenia od północy). Inwestycję, która ostatecznie kosztowała ok. 14 mln zł, ukończono w styczniu 2024 r. Kilka miesięcy później nowe Centrum rozpoczęło działalność.
Dziś Ursynowskie Centrum Opiekuńczo-Mieszkalne, wykorzystywane przez Stowarzyszenie „Maja”, świadczy całodobową pomoc osobom z niepełnosprawnością. Osoby ze specjalnymi potrzebami mogą liczyć tu na zakwaterowanie i posiłki, fachową opiekę, naukę samodzielności oraz rozmaite zajęcia i ćwiczenia. Ośrodek sąsiaduje z przebudowanym w 2023 r. parkiem im. Cichociemnych Spadochroniarzy AK.
- Przejdź do galerii: Pasteloza na warszawskich blokach - zobacz zdjęcia jaskrawych przykładów
