Spis treści
W celu ustalenia dalszych losów materiałów z rozbiórki Polskiego Pawilonu, odezwaliśmy się zarówno do jego architekta - Borji Martíneza Gómeza, jak i do Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu, która była organizatorem Pawilonu na Expo 2025. Na razie nie otrzymaliśmy informacji zwrotnej. Kiedy dostaniemy odpowiedź, tekst zostanie odpowiednio zaktualizowany.
____________________________________________________
Expo w Osace i jego „życiu po życiu”
Expo 2025 Osaka odbywało się na sztucznej wyspie Yumeshima, usypanej z odpadów, i trwało od kwietnia do października 2025 roku. Na potrzeby wystawy przeznaczono aż 155 hektarów, a pawilony rozmieszczono w strukturze przypominającej ogromny pierścień o średnicy około 600 metrów.
Centralnym elementem była imponująca drewniana konstrukcja zaprojektowana przez Sou Fujimoto. Wzniesiono ją z trzech gatunków drewna – głównie z japońskiego cyprysu – przy użyciu tradycyjnej techniki ciesielskiej Nuki, pozwalającej na budowę bez użycia gwoździ, znanej z japońskich świątyń i sanktuariów. Skala projektu była ogromna: ponad 61 tys. m² powierzchni, do 20 metrów wysokości (z kilkoma poziomami) oraz 675 metrów średnicy zewnętrznej. W marcu 2025 roku Wielki Krąg został oficjalnie wpisany do Księga rekordów Guinnessa jako największa drewniana budowla na świecie.
Rozbiórka największej drewnianej konstrukcji
Ponieważ jednym z głównych tematów wydarzenia była zrównoważona gospodarka zasobami, szczególne znaczenie ma dla śledzących wystawę „życiu po życiu” pawilonów. Początkowo zakładano, że drewno z Wielkiego Kręgu posłuży do odbudowy domów zniszczonych przez trzęsienia ziemi na Półwysep Noto. Jednak pod koniec 2025 roku Japońskie Stowarzyszenie na rzecz Światowej Wystawy 2025 i władze Osaki zapowiedziały, że olbrzymia większość drewna tworzącego Wielki Krąg (za wyjątkiem 200-metrowego fragmentu, który nie zostanie przeniesiony) zostanie po prostu spalona i posłuży jako paliwo. Architekt Sou Fujimoto w rozmowie z Dezeen nie krył rozczarowania i rozgoryczenia tym faktem. Mówił:
"Japońscy politycy uważają, że to jeden ze sposobów na ponowne wykorzystanie zasobów, ale ja nie sądzę, żeby tak się to robiło. Przynajmniej jak dotąd w Japonii myślenie o zrównoważonym rozwoju nieco odbiega od światowych standardów. (...) To trochę szkoda. [Jest] wciąż wiele opinii na temat tego, jak możemy to utrzymać, czy coś w tym stylu, może trwają dyskusje, ale ważna decyzja polityczna została już podjęta, a teraz trwa proces demontażu."
Jest jednak szczęście w nieszczęściu, bo w ostatecznym rozrachunku spalenia uniknie przynajmniej część elementów budowli. Pod koniec ubiegłego roku wezwano japońskie miasta i instytucje do zgłaszania swoich pomysłów na ponowne wykorzystanie drewna. W efekcie organizatorzy Expo podjęli decyzje, że trafi ono do dwóch miast. Jak podaje Rzeczpospolita Polska, jednym z miejsc, do których trafi materiał, jest Namie w prefekturze Fukushima. Drewno zostanie tam wykorzystane przy odbudowie infrastruktury zniszczonej w wyniku trzęsienia ziemi z 2011 roku. W planach jest m.in. wykonanie miejskich ławek z elementów pozyskanych z Wielkiego Kręgu. Pozostała część surowca zasili Kansai University, która przeznaczy go na remont obiektów na kampusie Senriyama w Suita.
Sztuczne koralowce odbudują rafy koralowe
Jak podaje japoński dziennik anglojęzyczny Japan Times, ostatecznie materiały aż 26 z 84 pawilonów Expo zostaną ponownie wykorzystane, co przekroczy pierwotny cel 17,5 pawilonów. Pięć pawilonów zostanie relokowane w całości. Siedemnaście z nich, w których zdecydowana większość budulca powróci do obiegu, otrzymało (na potrzeby tej kalkulacji) wartość 1. Z kolei osiem pawilonów, które zostaną przeniesione jedynie częściowo, otrzymało wartość 0,5.
Wiele materiałów powróci do życia w niestandardowy sposób. Sztuczne szkielety koralowców, które zostały wykonane z węglanu wapnia i weszły w skład pawilonu Arabii Saudyjskiej, zostaną przekazane Uniwersytetowi Riukiu na Okinawie oraz Uniwersytetowi Kansai w prefekturze Osaka i posłużą do odbudowy raf koralowych i ekosystemów morskich. Toalety Expo zostaną przeniesione do Ogrodu Kultury Kwiatowej w Kawachinagano w prefekturze Osaka.
Część pawilonów nie zostanie jednak rozebrana, lecz zachowana lub przeniesiona w nowe lokalizacje. Przykładowo pawilon Holandii ma zostać relokowany na wyspę Awaji w prefekturze Hyogo. Z kolei pawilon Włoch trafi do Muzeum Sztuki w Osace, gdzie zostanie zachowany jako element ekspozycji. Pawilon Japonii pozostanie natomiast na terenie wystawy i stanie się częścią parku upamiętniającego Expo. Podobny los czeka pawilon opieki zdrowotnej w Osace, który również zostanie przeniesiony do Muzeum Sztuki w Osace.
