Dawny dworzec Kolei Wilanowskiej jak nowy. Docierała tu wąskotorówka, teraz dotrze metro

Niewielu już pamięta, że kiedyś do warszawskiego Wilanowa docierała kolejka wąskotorowa. Pozostałością po niej jest stary budynek dworca Warszawa Wilanów, który obecnie jest gruntownie odnawiany. Co interesujące, historia zatoczy koło, ponieważ w przyszłości w te rejony powróci transport szynowy, tym razem jako 4. linia metra.

Arka Koniecznego. Jak żyje się w ikonie architektury?

Dawny dworzec Kolei Wilanowskiej powróci w nowej roli

Budynek przy ul. Stanisława Kostki Potockiego 31 w Warszawie, w którym przez wiele lat działała placówka Poczty Polskiej, przechodzi szeroko zakrojony remont. Mało kto już dziś pamięta, że zabytek z lat 20. XX w. pierwotnie pełnił funkcję dworca Kolei Wilanowskiej. Była to zbudowana w XIX w. kolejka wąskotorowa, która łączyła Mokotów i Wilanów. Jej likwidacja po drugiej wojnie światowej wiązała się z dominującym wówczas poglądem, że komunikacja szynowa to przeżytek i że podstawowym środkiem transportu w mieście powinien być samochód. Ostatni odcinek zamknięto w 1957 r., zaś w 1971 r. usunięto pozostałości infrastruktury, w tym szyny. Przebiegały one w miejscu dzisiejszej jezdni.

Od czasu wyprowadzki Poczty Polskiej z budynku dawnego dworca zabytek stał pusty i niszczał. W 2021 r. wpisano go do rejestru zabytków. Krótko później dzielnica zapowiedziała jego odrestaurowanie i udostępnienie mieszkańcom w nowej roli. Jesienią 2024 r. rozpoczął się generalny remont, na który dzielnica przeznaczyła ok. 7 mln zł. Prace realizowane przez firmę A-Projekt miały zakończyć się w 2025 r., jednak ostatecznie finisz remontu nastąpi wiosną 2026 r.

Przypomnijmy, że w 2023 r. dzielnica zaprezentowała koncepcję przebudowy, opracowaną przez pracownię ARCH-SAIL DESIGN. Obiekt przeznaczono do gruntownej renowacji, od fundamentów po dach, a do tego zaplanowano przystosowanie go do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Po remoncie konserwatorskim w zabytku działać mają:

  • Centrum Kultury Wilanów (w obiekcie organizowane będą m.in. wystawy i spotkania),
  • punkt informacyjny,
  • centrum aktywności lokalnej.

Zaplanowano także pomieszczenia biurowe oraz możliwość wprowadzenia małej gastronomii, np. kawiarni. Dodatkowo obok budynku ma stanąć odrestaurowany wagon kolejowy z 1937 r. Poniżej można zobaczyć wstępne wizualizacje, jakie dzielnica pokazała w 2023 r.

Prace przy renowacji zabytkowego dworca kolei wilanowskiej zakończą się wiosną. Wykonawca pracuje wewnątrz budynku

– podawał pod koniec stycznia 2026 r. Ludwik Rakowski, burmistrz Wilanowa.

Pod dawny dworzec Warszawa Wilanów dotrą kiedyś pociągi metra M4

Likwidacja wąskotorowej Kolei Wilanowskiej w drugiej połowie XX w. sprawiła, że Wilanów na długie lata stracił dostęp do komunikacji szynowej. Sama kolejka przestała kursować już w 1957 r., zaś w 1973 r. zlikwidowano jeszcze przedwojenny tramwaj elektryczny do Wilanowa. Rolę tramwajów i pociągów przejęły samochody oraz autobusy i taki stan rzeczy trwał przez długie dekady.

Dziś jednak transport szynowy przeżywa swój renesans w całej Europie, w tym także w Warszawie. Przypomnijmy, że od 29 października 2024 r. dzielnicę obsługuje tramwaj do Wilanowa, którego uruchomienie oznaczało powrót „szyny” do dzielnicy po ponad 50 latach. Ma on jednak inną trasę niż tramwaj przedwojenny:

  • dawny tramwaj do Wilanowa jechał ulicami Goworka, Spacerową, Gagarina, Czerniakowską, Powsińską i Wiertniczą,
  • nowy tramwaj do Wilanowa pojedzie ulicami Goworka, Spacerową, Belwederską, Sobieskiego i al. Rzeczypospolitej.

Na tym jednak nie koniec, gdyż w okolice dawnego dworca Kolei Wilanowskiej dotrze w najbliższych dekadach 4. linia metra w Warszawie. Planowana linia, która do 2050 r. ma połączyć Wilanów z Tarchominem, znajduje się obecnie na etapie prac przedprojektowych (przygotowawczych), które potrwają do 2027 r. Stacja końcowa linii metra M4 po stronie Wilanowa ma powstać przy skrzyżowaniu ul. Przyczółkowej oraz al. Wilanowskiej, a zatem bardzo blisko dawnego dworca kolei wąskotorowej. Można więc powiedzieć, że historia zatoczy koło i w pobliże dworca Warszawa Wilanów powrócą pociągi – tyle że podziemne.

Podcast Architektoniczny
Piotr Grochowski. Architekt, który bywa przedsiębiorcą
Architektura Murator Google News