Kieruj się na dziedziniec. Chcą przerobić zrujnowany zamek na mieszkania. Na tym osiedlu będzie wieża, trójarkadowa brama, a w parku - mauzoleum

Ile mieszkań zmieści się w zamku? 64. Prywatny inwestor na mocy lex deweloper chce przebudować na mieszkaniówkę zrujnowany zabytek w Strzelcach Opolskich w woj. opolskim. "Planowana odbudowa ruin oparta jest o zasadę maksymalnego poszanowania oryginalnej substancji zabytku i jego formy architektonicznej. Ingerencja w tkankę obiektu ograniczona jest do koniecznych i niezbędnych zmian. Przed zniszczeniem w 1945 obiekt stanowił rezydencję mieszkalną" - podkreśla inwestor we wniosku.

Nowe życie domu podcieniowego na Żuławach. Odbudowa budynku z historią

Chcą przebudować zrujnowany zabytek na mieszkania

Skoro można wynająć wakacyjny apartament w Pałacu Dioklecjana w Splicie, a w czasach PRL w zabytkowych pałacach mieściły się internaty czy domy poprawcze, to czemu dziś nie zamieszkać w zamku w Strzelcach Opolskich? Informacja o tym, że obecny właściciel planuje zamienić trwałą ruinę, jaką jest zamek, jest potwierdzona: w czerwcu skończyły się konsultacje w tej sprawie, a do urzędu trafił kompletny wniosek.

Dokładnie jest to "wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej polegającej na budowie poprzez odbudowę zamku na obiekt o funkcji mieszkalnej wielorodzinnej wraz z zagospodarowaniem terenu w miejscowości Strzelce Opolskie przy ul. Zamkowej, planowanej do realizacji na działkach ozn. nr ewid. gruntu: 1970/19, 1971/9, 1971/5 i 1972/3, obręb Strzelce Opolskie". Data opracowania koncepcji to listopad 2025, a autorką koncepcji jest mgr inż. arch. Zofia Adamczyk-Kozołub.

Zamek ma być zachowany w formie sprzed 1945 roku

Jak to ma wyglądać? 

W projekcie przewiduje się zachowanie ogólnej formy architektonicznej zespołu zamkowego ostatniej fazy budowlanej, przed zniszczeniem obiektu w 1945. Dotyczy to głównie ukształtowania przestrzennego brył, ich wysokości, kompozycji i dekoracji elewacji. Odbudowie i adaptacji podlegać będą wszystkie bryły w ich formie sprzed 1945 z nieznaczną korektą kształtu dachu korpusu głównego wynikającą konieczności wprowadzenia kondygnacji mieszkalnej do partii poddasza. Bryła budynku w korpusie głównym przykryta będzie dachem mansardowym - czytamy w projekcie.

Właściciel chce to zrobić na mocy lex deweloper, czyli specustawy z 2018 roku, która traci z końcem sierpnia 2026, i o której ostatnio często piszemy - bo inwestorzy mocno się zaktywizowali.

Prywatny właściciel zamku od 20 lat

Wróćmy do Strzelec Opolskich, malowniczego miasta w woj. opolskim. Właścicielem ruin zamku jest od 20 lat znany tu biznesmen, Aleksander Materla, właściciel m.in. Agrocentrum, który odkupił zamek od gminy za symboliczną sumę.

- Ratusz postawił wtedy jeden warunek - zabytek ma być odbudowany - czytamy w Nowej Trybunie Opolskiej z 2010 roku. Dziennikarze tego dziennika śledzili, co działo się z zamkiem. Wtedy mowa była o tym, że budynek, w którym dawniej mieszkała ośmioosobowa rodzina, ma pomieścić nawet 500 osób, a powstanie w nim restauracja, sala konferencyjna i hotel.

- Na terenie, na którym stoi zabytek, pojawiła się nawet specjalistyczna firma, która prowadziła pod murami odwierty, sięgające 8 metrów - relacjonowała NTO. 

Początkowo prace wstrzymywał wojewódzki konserwator zabytków, który nie wyrażał zgody na planowany wygląd zamku po odbudowie. Potem problemem okazało się wytyczenie dróg przeciwpożarowych. Ostatecznie prace zastopowała właśnie konieczność umieszczenia pod ziemią tysiąca ośmiometrowych żelbetowych pali dla wzmocnienia fundamentów, co okazało się być za drogie. W 2018 udało się jednak przeprowadzić renowację zamkowej wieży - pisał Radosław Dmitrow dla NTO.

Teraz zobaczcie, jak ma wyglądać zamek po odbudowie i przerobieniu na apartamentowiec i czytajcie dalej.

Zamek w Strzelcach Opolskich. Co to za miejsce?

Zamek w Strzelcach Opolskich, kiedyś zwanych Wielkimi, był w średniowieczu ważnym ośrodkiem władzy na Górnym Śląsku. W czasach nowożytnych został przebudowany - to już był pałac z wspaniałym parkiem.

Niestety nie przetrwał zawieruchy dziejowej i spłonął w 1945 roku. 21 stycznia 1945 roku wojska radzieckie podpaliły i zamek, i miasto. Ale jak wyglądał, wiemy dzięki pamiętnikom, jakie pisała żona właściciela zamku, która mieszkała tu w pierwszych dekadach XX wieku.

- Strzelecki park miał ponad 280 mórg i był założony w angielskim stylu, z grupami drzew, z ciągnącymi się łąkami i przeróżnymi stawami. Ścieżki i dróżki były szykowanie ułożone. To był przepiękny widok - pisała Sybilla von Reuß w swoich pamiętnikach.

I tak: korytarze prowadziły przez całą długość zamku i były raczej ciemne, a schody na głównej klatce bardzo strome. Pokoje nosiły nazwy od dominującego koloru w danym pomieszczeniu. Można było wyróżnić między innymi pokój drewniany, kasztanowy, salon czerwony, niebieski i biały. W jednej z jadalni na ścianach wisiały skóropodobne tapety i wielkie lustra w pozłacanych ramach. Na meblach były posrebrzane bażanty.

Do dziś stoi trójarkadowa brama, częściowo zawalone jest wschodnie skrzydło, ale w świetnym stanie jest masztalarnia – dawna stajnia dla hrabiowskich koni. Odbudowano wieżę.

Teren, na którym realizowana będzie inwestycja zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Strzelce Opolskie wpisany jest do rejestru zabytków województwa opolskiego. Stanowi strefę ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego starego miasta.

Budynek zamku wpisany jest do rejestru zabytków pod nr 973/65 z dnia 28.01.1965 r. 

Rzut pietra - zamek Strzelce Opolskie Lex deweloper
Autor: BIP UM Strzelce Opolskie/ Materiały prasowe Rzut piętra - zamek podzielony na mieszkania

Jak ma się zmienić zamek i jego otoczenie? Zajrzyjmy do wniosku inwestora. Oto co zakłada projekt.

  • parter – 16 mieszkań,
  • piętro – 23 mieszkania,
  • poddasze – 25 mieszkań

W związku z planowana inwestycją teren zostanie przekształcony w zakresie:

  • - miejsca parkingowe (na terenie oraz w garażu podziemnym dwupoziomowym) wrazz dojazdem planowane na działce ewidencyjnej nr 1970/19, 1971/9, 1971/5, 1972/3 będącejwłasnością inwestora,
  • - połączenie terenu inwestycji bezpośrednio z drogą publiczną ul. Parkową, ul. Zamkową orazpośrednio ul. Konopnickiej,
  • - komunikacja piesza i pieszo-jezdna w nawiązaniu do istniejącej komunikacji założeniaparkowego,
  • - zagospodarowanie zieleni towarzyszącej planowanej inwestycji w nawiązaniu do istniejącegozałożenia parkowego
  • - uzbrojenie terenu w przyłącza infrastruktury technicznej: wodociągowe, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, gazowe, sieci ciepłowniczej, energetyczne, telekomunikacyjne.

Zapewnienie miejsc parkingowych realizowane będzie poprzez utworzenie części nowoprojektowanych miejsc postojowych na terenie działki inwestor oraz w garażu podziemnym dwupoziomowym na 66 miejsc. Przewiduje się zapewnienie 79 miejsc postojowych - co pozwoli na zapewnienie - 1 miejsce postojowe na 1 mieszkanie.

Wjazd na parking podziemny projektuje się od strony północnej od ul. Zamkowej. Utwardzenia terenu, takie jak ciągi piesze, pieszo-jezdne, parkingi projektuje się z granitowej kostki brukowej.

Tu znajdziecie kompletny wniosek i załączniki w sprawie zamku w Strzelcach.

Lex deweloper - setki wniosków

Red Karolina Krasny w A-M niedawno pisała: Z danych Polskiego Związku Firm Deweloperskich wynika, że w latach 2018–2023 samorządy podjęły łącznie 479 uchwał w sprawie lokalizacji inwestycji, a aż 379 z nich zakończyło się decyzją pozytywną. Sama specustawa, choć miała ułatwić zagospodarowanie trudnych terenów i przy okazji wymuszać rozwój infrastruktury, od początku budzi jednak kontrowersje. Krytycy (w dużej mierze urbaniści) wskazują na ryzyko rozproszonego, niespójnego planowania i decyzji podejmowanych bez szerszego kontekstu urbanistycznego.

Zobacz też: Odbudowali go z niczego. Pałac Jabłonowskich w Warszawie

Podcast Architektoniczny
Piotr Grochowski. Architekt, który bywa przedsiębiorcą