Spis treści
Czarny Bór: zakątek bloków i domków katalogowych
Dolnośląski Czarny Bór to wieś gminna położona w obrębie aglomeracji wałbrzyskiej. Miejscowość znajduje się w dolinie potoku Lesk, przy drodze łączącej Wałbrzych z Kamienną Górą. Otaczają ją łagodne, zalesione stoki Gór Wałbrzyskich.
Czytaj także: Żłobek nr 31 w Warszawie to jeden z tysięcy takich obiektów w Polsce. A jednocześnie unikalny i godny naśladowania
Architekci z pracowni ISBA Grupa Projektowa zauważają, że w samej miejscowości brakuje spektakularnych przykładów historycznej architektury sudeckiej, do których nowe realizacje mogłyby nawiązywać lub z którymi mogłyby podejmować dyskusje. Architektura sudecka, będąca znaną z charakterystycznych elementów, takich jak drewniane ornamenty, ozdobne szczyty, dachy pokryte łupkiem czy rozrzeźbione detale, odzwierciedlające lokalne motywy i legendy, mogłaby stać się punktem wyjścia dla współczesnych realizacji. Tymczasem w krajobrazie zabudowy dominują pojedyncze, zachowane przedwojenne budynki o prostych formach, przeplatane blokami mieszkalnymi z lat 70. XX wieku i współczesnymi domami katalogowymi. Na tym tle wyróżnia się jedynie barokowy pałac Czettritzów, w którym obecnie mieści się ośrodek terapii uzależnień.
Pracownia ISBA wraca do wsi po dekadzie
Współpraca pracowni ISBA z gminą Czarny Bór rozpoczęła się już w 2011 roku i zaowocowała wówczas realizacją Biblioteki i Centrum Kultury – projektu opublikowanego na łamach Architektury-murator cztery lata później (nr 255, 12/2015).
i
Budynek biblioteki stanął w centrum wsi, przy głównej drodze biegnącej zboczem równolegle do malowniczego Potoku Lesk.
Mimo niewielkiego budżetu, szklany pawilon z drewnianą czapą dachu zaskakuje architekturą rodem ze skandynawskich żurnali. Wita odwiedzających trzymetrowym nadwieszeniem, którego połamane trójkątnie podniebienie, nawiązujące do linii gór, podkreśla strefę wejścia w postaci długiego, obszernego holu. Pełne przeszklenia zapewniają spektakularne widoki na zalesioną górę Boracza i pasmo Dzikowca, zapraszając jednocześnie do wnętrza.
- pisał wówczas Tomasz Głowacki. Świeżo ukończony Żłobek stanowi kolejny etap tej współpracy.
Wyrównywanie szans mniejszych ośrodków
Pierwotnie zakładano przekształcenie części istniejącego budynku przedszkola na potrzeby żłobka. Po przeprowadzeniu wstępnych analiz podjęto jednak decyzję o realizacji nowego obiektu na sąsiedniej działce o trójkątnym kształcie. Powstały żłobek został zaprojektowany nie tylko jako przestrzeń opieki dla najmłodszych dzieci, ale również jako miejsce sprzyjające organizacji lokalnych wydarzeń i spotkań międzypokoleniowych. W budynku mieszczą się trzy sale przeznaczone dla dzieci od 6. miesiąca do 3. roku życia, zaplecze biurowo-socjalne dla personelu oraz blok żywieniowy obsługujący zarówno żłobek, jak i sąsiadujące przedszkole.
Zdaniem architektów realizacja żłobka – podobnie jak wcześniej biblioteki – stanowi kolejny etap działań mających na celu zmniejszanie różnic pomiędzy dużymi miastami a mniejszymi miejscowościami. Obiekt pełni funkcję nie tylko integrującą lokalną społeczność, ale także budującą jej tożsamość i wzmacniającą dumę z miejsca zamieszkania. Potwierdzeniem wartości projektu było przyznanie mu w maju 2026 roku Dolnośląskiej Nagrody Architektonicznej.
Założenia autorskie ISBA Grupa Projektowa
Pozornie niekorzystny kształt i niewielka powierzchnia działki stały się punktem wyjścia do stworzenia charakterystycznej bryły, opartej na trójkątnym rzucie. Wszystkie pomieszczenia skupione są wokół centralnej, również trójkątnej przestrzeni wielofunkcyjnej Sali zabaw – serca całego założenia. Jej rzut jest pomniejszoną wersją obrysu całego budynku, a wyniesiony ponad dach świetlik tworzy efekt „pudełka w pudełku”. Sale pobytu dzieci zlokalizowano od strony południowej, z widokiem na zielone zbocze sąsiadującego wzgórza. Duże przeszklenia – zarówno w elewacji, jak i pomiędzy poszczególnymi pomieszczeniami – dają poczucie swobodnego przepływu światła i przestrzeni, zacierając granicę między wnętrzem a otoczeniem, zapewniając widok na otaczające zielone wzgórza.
Czytaj także: Przedszkole skąpane w kolorach tęczy. Barwne folie na szkle zapewnią najmłodszym zmienne efekty świetlne
Wnętrza żłobka są jasne i transparentne. Pomieszczenia przeszklone są zarówno od zewnątrz, jak i od wewnątrz, tzn. otwierają się na centralną przestrzeń. Sale mogą być kameralne i dowolnie wydzielone dzięki półtransparentnym roletom zewnętrznym oraz zasłonom wewnętrznym. Wszystkie pomieszczenia utrzymane są w jasnych, pastelowych kolorach – nietynkowane, malowane w kolorze mlecznym ściany, okładziny z naturalnej sklejki, posadzka z jasnoszarego betonu oraz koralowa stolarka aluminiowa. Wnętrza pomieszczeń sanitarnych wykończone są szklaną mozaiką – w każdej sali w innym kolorze. Kompozycję uzupełnia projektowane specjalnie dla żłobka umeblowanie ze sklejki i białych płyt.
Metryczka realizacji
Żłobek gminny w Czarnym Borze, ul. Sportowa 3A
Inwestor: Gmina Czarny Bór
Projekt: 2021 rok
Realizacja: 2025 rok
Projektant: ISBA Grupa Projektowa: Joanna Styrylska, Tomasz Boniecki, Magdalena Dymna, Patrycja Jędra, Agnieszka Kotschy, Jakub Zmarzły / Konstrukcja: Piotr Jordan
Wykonawca: MKW Budownictwo Sp. z o.o
Zdjęcia: Stanisław Zajączkowski
