Spis treści
Reboot filmu "Nieśmiertelny". Filmowcy z Hollywood w Zabrzu
Architekt Dominicus Bohm w swoich projektach łączył idee nowego stylu architektonicznego - modernizmu - i wzbogacał je o religijne elementy katolickiego ruchu liturgicznego. A dlaczego akurat dziś przypominamy jego sylwetkę? Bo to on zaprojektował kościół św. Józefa w Zabrzu, a każda okazja, by pokazać ten monumentalny obiekt, jest dobra. Ta jest wręcz znakomita.
Otóż na początku czerwca 2026 ekipa gwiazd i filmowców z Hollywood z Jeremym Ironsem na czele przyjechała do Zabrza w woj. śląskim. Niezwykły kościół św. Józefa, który tu stoi, stał się planem filmowym. Kręcono tu ujęcia do filmu "Nieśmiertelny" („Highlander”) – nowej wersji kultowej produkcji fantasy z 1986 roku. To właśnie w zabrzańskim budynku ma być siedziba tajnej organizacji The Watchers.
Zdjęcia do filmu, który zobaczymy na ekranach w 2027 roku, realizowane są też w Londynie, Hongkongu, Łodzi i Częstochowie. W Szkocji już nakręcono sekwencje przy zamku Eilean Donan.
Zobaczcie zdjęcie wnętrza kościoła w Zabrzu i czytajcie dalej.
i
Proboszcz parafii przyznał w rozmowie z TVP, że producenci filmu jeżdżąc po naszym kraju, upatrzyli sobie to miejsce. Plan zdjęciowy we wnętrzach kościoła w Zabrzu trwał do środy 3 czerwca. W czwartek, w Boże Ciało, kościół miał już zostać doprowadzony do stanu sprzed zdjęć.
Kim był architekt Dominicus Bohm
Urodził się w 1880 roku w Jettingen jako najmłodsze z sześciorga dzieci budowniczego i burmistrza Jettingen. Skończył szkołę budownictwa w Augsburgu, studiował w Wyższej Szkole Technicznej w Stuttgarcie. Projektował budynki mieszkaniowe, szkoły, domy studenckie, szpitale, budynki administracyjne, fabryki. Po dojściu do władzy nazistów został zwolniony z pracy.
Kulminacja działalności projektowej Böhma przypada na jego fazę dojrzałą, czyli przełom lat 20. i 30. XX wieku, kiedy jego osiągnięcia w architekturze sakralnej zmieniały oblicze tej dziedziny sztuki na terenie Niemiec. W 1950 roku, z okazji 70. urodzin, Dominikus Böhm został odznaczony Wielkim Krzyżem Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec. W 1953 papież Pius X uhonorował artystę tytułem Rycerza Orderu św. Sylwestra. Zmarł w 1955 w Kolonii. Jest jednym z najbardziej uznanych na terenie Niemiec architektów.
i
Dominicus Bohm na Śląsku: Zabrze, Gliwice, Góra św. Anny
W 1927 roku rozpoczął prace nad projektami dla Zabrza. W 1929 powstaje budynek Kasy Oszczędności. W tym samym czasie powstały też projekty kościoła Chrystusa Króla w Gliwicach i rozbudowy sanktuarium Góra św. Anny, z których zrealizowano jednakże tylko Dom Pielgrzyma. Kościół św. Józefa powstaje w latach 1930-1931. Wtedy Zabrze było Hindenburgiem. Kościół mógł pomieścić 3000 osób, prowadziła do niego długa na kilometr aleja. Dziś po drugiej stronie ulicy jest Arena Zabrze - stadion Górnika.
Charakterystyczna jest tu ażurowa ściana obecnej fasady. Za nią jest dziedziniec, który oddziela kościół od zgiełku ulicy, ale jednocześnie pozostawia świątynię otwartą. Wieża tylko nieznacznie wystaje ponad masyw kościoła.
- Tak uformowana transparentna struktura kojarzona z rzymskim akweduktem funkcjonuje symbolicznie według Dominikusa Böhma jako brama niebios – porta sacra. Jej forma wprowadza na ogromny przedsionek kościoła zorganizowany pod gołym niebem, czyli paradisus – raj z drzewem krzyża pośrodku
- pisał pisał Mirosław Bogdan z Katedry Architektury i Urbanistyki, Wydziału Budownictwa i Architektury Politechniki Opolskiej w publikacji "Architektura kościoła św. Józefa w Zabrzu autorstwa Dominikusa Böhma – historyzm przy zapowiedzi modernizmu i odnowy liturgicznej".
Wnętrze: marmur, cegła, łuki
Z dziedzińca do świątyni prowadzą wysokie, lustrzane drzwi. A wnętrze świątyni to proste, eleganckie, marmurowe, drewniane lub metalowe elementy. I tu zauważymy motyw fasady i łuków. Gotycyzujące otwory i witraże. Różne natężenia światła po prawej i lewej stronie wnętrza. Jasno jest od strony zachodniej, mrok panuje od wschodniej.
- Tak Böhm wzorował się na architekturze średniowiecza, która prawą – południową ścianę świątyni rezerwowała dla przedstawień nowotestamentowych, lewą – północną dla starotestamentowych. Światło wpadające od strony zachodniej zderza się z mrokiem ściany wschodniej - przypomina Mirosław Bogdan.
Są tu też liczne boczne kaplice i krypta w formie górniczej kaplicy.
i
- Böhm używa światła jako ważnego elementu konstrukcji kościoła: światła padającego od ołtarza jako religijnego symbolu - czytamy w miesięczniku ”Moderne Bauformen – Monatshefte für Architektur und Raumkunst” z 1935 roku.
Magazyn poświęcił młodziutkiej wówczas budowli cały artykuł i podsumował tę realizację: źródłem inspiracji do wciąż nowych idei przestrzennych, które Dominikus Bohm wykorzystuje przy projektowaniu współczesnych kościołów są: właściwości miejsca, krajobrazu, istniejącej już zabudowy i struktury wyznaniowej danej miejscowości.
