Architektura MuratorTechnikaMuzeum Sztuki Współczesnej Zeitz w Kapsztadzie

Muzeum Sztuki Współczesnej Zeitz w Kapsztadzie

Na siedzibę instytucji zaadaptowano dawny silos zbożowy z 1924 roku. Obiekt składał się z wieży sortowniczej oraz 42 pionowych, żelbetowych cylindrów, w których przechowywano i sortowano ziarna. W cylindrach położonych po obwodzie zlokalizowano pomieszczenia ekspozycyjne. Cylindry wewnętrzne, w połowie ich wysokości, połączono w kilkukondygnacyjne atrium powstałe z wycięcia istniejącej konstrukcji w kształt przypominający ziarno kukurydzy. Po przebudowie na 9 kondygnacjach udało się wygospodarować 9500 m2 powierzchni użytkowej, w tym 6000 m2 wystawienniczej – o nowej realizacji Heatherwick Studio pisze Maciej Lewandowski.

Muzeum Sztuki Współczesnej Zeitz w Kapsztadzie
Widok od strony południowo- -wschodniej – na dachu silosów zlokalizowano ogród rzeźb; Fot. Iwan Baan
Muzeum Sztuki Współczesnej Zeitz (Zeitz MOCAA)Kapsztad, Republika Południowej Afryki
AutorzyHeatherwick Studio
Współpraca autorskaVan der Merwe Miszewski Architects, Rick Brown Associates, Jacobs Parker
KonstrukcjaArup / Sutherland
Generalny wykonawcaWBHO
InwestorVictoria & Alfred Waterfront Holdings (Pty) Ltd
Powierzchnia całkowita9476.0 m²
Powierzchnia przestrzeni ekspozycyjnej:6038 m²
Projekt (data)2013
Data realizacji (koniec)2017

Muzeum Sztuki Współczesnej w Kapsztadzie to ośrodek, który oprócz prezentowania sztuki afrykańskiej zajmuje się jej badaniem oraz konserwacją. To największe tego typu muzeum na kontynencie zlokalizowano w dawnym silosie zbożowym, stanowiącym poprzemysłowy zabytek stolicy RPA. Obiekt ten, zbudowany w miejskim porcie w 1924 roku – niegdyś najwyższa budowla w RPA – nie był używany od 1990 roku. Składa się z wieży sortowniczej oraz z 42 pionowych, żelbetowych cylindrów ustawionych na planie prostokąta o proporcjach 6:7 i wysokości 57 metrów, w których przechowywano i sortowano ziarna – głównie kukurydzę. Po przebudowie na 9 kondygnacjach udało się wygospodarować 9500 m2 powierzchni użytkowej, w tym 6000 m2 wystawienniczej, zaaranżowanej w 80 galeriach. Na dachu zlokalizowano park rzeźb, a w górnej części wieży – hotel. Poza salami wystawowymi obiekt mieści magazyny dzieł sztuki, pracownie konserwacji oraz takie funkcje jak księgarnia, lokal gastronomiczny, czytelnia czy administracja.

Muzeum zlokalizowano w bardzo popularnym i uczęszczanym miejscu, rozpoznawalnym w skali całego kontynentu – bulwarze Alfreda i Wiktorii, wielofunkcyjnym zespole zabudowy rozpościerającym się wzdłuż wybrzeża oceanu na powierzchni 123 ha na terenie częściowo zachowanego portu. Placówka, jako instytucja non-profit, została powołana do życia przez V&A Waterfront (fundusz inwestycyjny i rządowy fundusz emerytalny) oraz Jochena Zeitza, niemieckiego przedsiębiorcę i filantropa, którego zbiory stanowią kolekcję założycielską.

Muzeum Sztuki Współczesnej Zeitz w Kapsztadzie
W budynku wygospodarowano ponad 6000 m2 powierzchni wystawienniczej zaaranżowanej w 80 galeriach; Fot. Iwan Baan

Konstrukcja

W żelbetowych cylindrach położonych po obwodzie zlokalizowano pomieszczenia ekspozycyjne rozmieszczone na pięciu kondygnacjach. Cylindry wewnętrzne, w połowie ich wysokości, połączono w kilkukondygnacyjne atrium powstałe z wycięcia istniejącej konstrukcji żelbetowej w kształt przypominający ziarno kukurydzy. Żelbet cięto specjalnymi piłami tarczowymi oraz łańcuchowymi, wyposażonymi w końcówki diamentowe. Realizacja koncepcji polegająca na wycinaniu wielokrzywiznowej powierzchni z cylindrycznych zbiorników o grubości ścianek 17 cm była niezwykłym wyzwaniem technicznym. Kształt atrium wymodelowano na bazie pojedynczego ziarna kukurydzy i powiększono do wysokości atrium 27 m, a następnie zapisano w formie tysięcy pojedynczych współrzędnych cyfrowych, z których każda określała fizyczny punkt na powierzchni któregoś z żelbetowych cylindrów. Krawędzie cięcia zaznaczono na powierzchni istniejącego żelbetu gwoździami, na których zamontowano drewniane krążyny stanowiące prowadnice do wycinania docelowego kształtu, natomiast we wnętrzu cylindrów wykonano dodatkowe ściany żelbetowe o powierzchni powtarzającej geometrię istniejącej konstrukcji do łącznej grubości 42 cm i stanowiące szalunek tracony, którego krawędzie odpowiadały geometrii drewnianych prowadnic. Po powierzchni tak zbudowanej konstrukcji prowadzącej wycinano żelbet kawałek po kawałku do uzyskania wielokrzywiznowego wnętrza atrium o kubaturze 4600 m3.

Muzeum Sztuki Współczesnej Zeitz w Kapsztadzie
Model atrium; Fot. Heatherwick Studio

Krawędzie po cięciu wypolerowano, aby nadać im połyskliwą powierzchnię kontrastującą z szorstką powierzchnią żelbetowych ścian. Każdy z cylindrów zwieńczono okrągłym szklanym panelem o średnicy 6 m, wykonanym ze szkła klejonego, zapewniającym dostęp światła dziennego do wnętrza. Nadruk zmniejsza ilość energii cieplnej przedostającej się do środka, jak również nadaje powierzchni szkła odpowiedniej szorstkości zapewniającej bezpieczeństwo poruszania się po dachu. Atrium jest doświetlone poprzez górne części cylindrów pasem przeszkleń z laminowanego szkła nadrukowanego wzorem specjalnie zaprojektowanym przez zachodnioafrykańskiego artystę El Loko. Zewnętrzne ściany wieży sortowniczej przepruto szerokimi otworami okiennymi, zachowując ramowy układ konstrukcji słupów i wieńców. Ponieważ geometria wieży czyniła ją niezdatną do celów wystawienniczych, projektanci – zainspirowani powierzchnią lamp ze szkła weneckiego – zaprojektowali w niej rozległe przeszklenia z płaskich elementów ze szkła konstrukcyjnego osadzonych na łagodnie wypukłej kratownicy stalowej z profili 60 x 15 mm. Stalowo- szklana konstrukcja geometrią i kolorystyką za dnia przypomina kalejdoskop, a rozświetlona nocą od środka stanowi nawiązanie do portowej historii miejsca poprzez skojarzenia z latarnią morską.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Heatherwick Studio

Tagi:
Przyszłość muzeów, muzea przyszłości: refleksje w erze pandemii. Debata on-line Już 9 września, z inicjatywy Mirosława Nizio, odbędzie się debata on-line „Przyszłość muzeów i muzea przyszłości – refleksje w erze pandemii”. Dyrektorzy muzeów POLIN, Sztuki Nowoczesnej oraz Józefa Piłsudskiego spotkają się z architektami z pracowni: Nizio Design International, WXCA i BBGK. „Architektura-murator” jest patronem medialnym wydarzenia.
Muzeum Piłsudskiego w Sulejówku otwiera się dla zwiedzających Historia zatoczyła koło. Blisko 100 lat temu żołnierze ofiarowali Piłsudskiemu dworek Milusin w Sulejówku. Dziś, dzięki determinacji rodziny marszałka, udostępniony zostanie tam społeczeństwu niezwykły kompleks muzealny. Przypominamy historię realizacji Muzeum Piłsudskiego w Sulejówku.
Muzeum UCCA Dune w Qinhuangdao O najciekawszych aspektach technicznych nowego muzeum sztuki współczesnej, ukrytego pod wydmami na plaży Morza Żółtego, pisze Radosław Stach.
Muzeum Ruchu Ludowego w Warszawie Pracownia BDR Architekci zwyciężyła w konkursie na adaptację dawnej willi Narutowicza na potrzeby Muzeum Ruchu Ludowego.
Muzeum nauki i techniki Binhai w Tiencin W jednym z największych portów na świecie powstało muzeum nauki i techniki według projektu biura Bernard Tschumi Architects. Projektanci starali się, aby obiekt formą nawiązywał do industrialnej historii miejsca, stąd wprowadzenie stożkowatych brył inspirowanych fabrycznymi kominami. Stożki są nie tylko jednym z ważniejszych elementów wyrazu architektonicznego budynku, ale stanowią również trzony konstrukcyjne, definiując podział przestrzeni, doświetlając ją oraz umożliwiając zwiedzanie wzdłuż umocowanych wspornikowo na ich wewnętrznych ścianach ramp – pisze Radosław Stach.
Muzeum Ofiar Wielkiego Głodu w Kijowie To największy z przygotowywanych dotąd na Ukrainie projektów muzealnych. Za koncepcję gmachu i jego wystawę odpowiada Nizio Design International.