Spis treści
Przedefiniowanie roli Bratysławy jako miasta nad rzeką
Konkurs organizuje Metropolitan Institute of Bratislava. Jury pod przewodnictwem Michala Sedláčka – byłego architekta czeskiego Brna, który zdobywał doświadczenie m.in. w pracowni Gehry Architects – składa się z uznanych na świecie architektów z doświadczeniem w przekształcaniu terenów nadrzecznych w europejskich miastach, takich jak Catherine Burd (Wielka Brytania), Paco Bunnik (Niderlandy), Gerd Jäger (Niemcy), Peter Gero (Słowacja, Niemcy) czy Eva Kail (Austria).
Ambicje władz stolicy Słowacji są duże. Konkurs stanowi wyjątkową okazję do ponownego połączenia Bratysławy z jej nabrzeżem oraz przedefiniowania relacji między centrum miasta, rzeką i środowiskiem naturalnym – mówi Paco Bunnik, główny urbanista Amsterdamu. Nie chodzi jednak o przenoszenie doświadczeń Europy Zachodniej na słowacki grunt, ale o projekty zakorzenione w specyfice, historii i krajobrazie Bratysławy. Celem nie jest kopiowanie istniejących modeli, lecz stworzenie unikalnej dzielnicy miejskiej, autentycznej dla Portu Zimowego i wyraźnie osadzonej w jego kontekście – wyjaśnia Petra Marko, dyrektor Metropolitan Institute of Bratislava.
Czytaj też: Architektura zabawy. Jak projektować lepsze miasta dla dzieci?
i
Dzielnica o znaczeniu metropolitarnym
Potencjał jest ogromny. Chodzi o obszar o powierzchni około 65 hektarów, obejmujący historyczne baseny portowe i rozległe nabrzeża, w bliskiej odległości centrum miasta, łączącego drogą wodną Wiedeń i Budapeszt. Ambicją jest stworzenie nowej dzielnicy o znaczeniu metropolitalnym, łączącej codzienne życie miejskie z wysokiej jakości przestrzeniami publicznymi. Dla Bratysławy wynik konkursu jest też o tyle istotny, że określi długoterminowe ramy rozwoju terenu i posłuży jako podstawa do organizacji kolejnych konkursów architektonicznych.
Przekształcenie tego obszaru portowego to szansa na stworzenie zorientowanej na ludzi, ekologicznej dzielnicy miejskiej dla młodej, dynamicznie rozwijającej się stolicy. Konkurs zachęca zespoły do wyobrażenia sobie jednego z ostatnich niezagospodarowanych terenów poprzemysłowych w europejskiej stolicy oraz do odegrania kluczowej roli w kształtowaniu przyszłości miasta.
- podkreśla Catherine Burd.
i
Od zamkniętego portu do miasta otwartego
Obecnie Port Zimowy funkcjonuje jako niedostępny obszar przeładunkowy i jedna z ostatnich barier pomiędzy centrum miasta a rzeką. Daje jednak możliwość stworzenia zwartej dzielnicy z promenadą wzdłuż Dunaju, atrakcyjnymi przestrzeniami publicznymi, mariną, pomostami, a nawet miejskimi kąpieliskami inspirowanymi np. Kopenhagą. Takie pomysły pojawiały się w Bratysławie już w maju ubiegłego roku na konferencji Start with Children. Już wtedy towarzyszyły im jednak obawy, że dzielnica ta będzie dostępna tylko dla zamożnych. W Danii mierzymy się z tymi samymi wyzwaniami – przyznał wówczas architekt Rune Boserup, który odegrał kluczową rolę w przekształceniu portu Nordhavn w Kopenhadze w tętniącą życiem dzielnicę miejską – ale, podobnie jak wiele miast i krajów, korzystamy z narzędzi prawnych, aby zapewnić społeczną różnorodność mieszkańców i dostępność dzielnicy dla wszystkich. Ważne, aby pamiętać, że tak duże projekty trwają latami, a wymagania wobec nich zmieniają się. Nie trzeba więc podejmować wszystkich decyzji o przyszłej dzielnicy od razu.
Zdaniem Mateja Danóci, dyrektora generalnego Portów Pubicznych (Verejné Prístavy), najważniejsze, że teren stanie się ogólnodostępny i atrakcyjny dzięki odpowiednim rozwiązaniom urbanistycznym. Będzie współistnieć z działającym portem rzecznym w strefie Pálenisko, który inwestor chce zachować i dalej modernizować. Naszą ambicją nie jest stworzenie kolejnej dzielnicy, lecz tętniącego życiem serca Bratysławy nad Dunajem – miejsca spotkań, pracy i wypoczynku dla mieszkańców i odwiedzających – podkreśla.
Czytaj też: Kto powinien tworzyć nowe dzielnice miasta?
Bratysława w kolorach zielonych i niebieskich
Członkowie jury szeroko spoglądają na potencjał miejsca. Ich zdaniem przestrzenie publiczne i dostęp do wody będą kluczowe dla przyszłości obszaru Portu Zimowego. Oczekują projektów uwzględniających odpowiednią gęstość zabudowy, sprzyjającą żywej, wielofunkcyjnej strukturze miejskiej opartej na zasadach miasta 15-minutowego. Ulice, place, parki, promenady, dziedzictwo przemysłowe i nabrzeża stworzą główną strukturę kształtującą formę urbanistyczną, mobilność, tożsamość i życie społeczne tego obszaru – podkreśla Peter Gero, współtwórca HafenCity w Hamburgu.
Zielona infrastruktura jest podstawą każdego projektu i wspiera korzystny mikroklimat. Unikanie miejskich wysp ciepła to kluczowe wyzwanie. Wyjątkowy jest również potencjał tzw. niebieskiej infrastruktury, wynikający z obecności dwóch basenów portowych – dodaje Eva Kail.
Jedno jest pewne, ten niegdyś intensywnie wykorzystywany i hałaśliwy port towarowy, obecnie jest największym obszarem rewitalizacji miejskiej w Bratysławie. Właśnie pisze się jej kolejny rozdział.
Więcej informacji o konkursie można znaleźć na stronie internetowej konkursu.
