Spis treści
Historia Osady Czorsztyn. Wieloletnia batalia o przyszłość zabytków
Osada Czorsztyn, zlokalizowana na półwyspie Stylchyn (około 40 kilometrów od Zakopanego), to miejsce nad Jeziorem Czorsztyńskim, które powstało, by ocalić drewniane budynki. Przeniesiono je z terenów zalanych w wyniku budowy zapory wodnej na Dunajcu i utworzenia nowego zbiornika.
Zrealizowany pod koniec XX wieku projekt miał na celu ratowanie cennych obiektów, takich jak drewniane wille, chałupy, pensjonaty czy kamienne piwnice, które stanowiły część historycznego krajobrazu wsi Kluszowce, Maniowy oraz Czorsztyn. Przeniesienie budynków miało na celu stworzenie skansenu turystycznego, jednak z biegiem czasu obiekty przestały spełniać swoje pierwotne funkcje, a ich stan techniczny systematycznie się pogarszał. Przez długi czas nie udało się znaleźć inwestora, który podjąłby się ich rewitalizacji.
Wielokrotne zmiany właścicieli, problemy z finansowaniem oraz spory dotyczące nadzoru konserwatorskiego sprawiły, że Osada Czorsztyn popadła w ruinę, stając się jednym z najbardziej znanych przykładów zabytkowego terenu, który nie znalazł odpowiedniego właściciela na tyle szybko, by uratować go przed degradacją. Na łamach naszego serwisu pisaliśmy o tej nierozwiązanej sprawie, śledząc kolejne etapy procesu.
Przeczytaj także: Miasto widmo w Małopolsce. Dlaczego Osada Czorsztyn stała się miejscem rodem z horroru
i
Koniec zatargów. Rozpoczęto pierwsze prace na półwyspie Stylchyn
Po latach sporów i niepewności, które obejmowały m.in. negocjacje aktualnego właściciela z konserwatorami zabytków, sprawy związane z przyszłością tego miejsca w końcu nabrały tempa. Spółka Osada Czorsztyn 2 sp. z o.o., powiązana osobowo z krakowską firmą deweloperską IMS Budownictwo, ogłosiła rozpoczęcie długo oczekiwanej modernizacji obiektów. Prace są realizowane pod nadzorem Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków (WUOZ), a po wielu kontrowersjach związanych z planami adaptacji budynków, strony w końcu doszły do porozumienia. Jak potwierdziła Anna Piwowarczyk, kierownik nowotarskiej delegatury WUOZ w Krakowie, ostatnia kontrola nie wzbudziła żadnych zastrzeżeń.
Przedsięwzięcie obejmuje rewitalizację istniejących obiektów oraz rekonstrukcję tych, które nie zostały w pełni odtworzone. Głównym celem jest przywrócenie Osadzie Czorsztyn funkcji turystycznej oraz użytkowej, który to cel przyświecał pierwotnym architektom odpowiedzialnym za relokację - informuje inwestor.
Powstaną tutaj domy na wynajem oraz lokale usługowe, w tym gastronomiczne i handlowe. W ramach rozwoju projektu planowana jest również budowa amfiteatru oraz zagospodarowanie terenu wokół osady, z promenadą, ścieżkami rowerowymi i parkingiem. Do użytku mają także trafić sale konferencyjne z widokiem na jezioro. Generalnym Wykonawcą inwestycji została firma Technobud Nowy Sącz sp. z o.o. sp. k.
i
Co czeka Osadę Czorsztyn w 2026 roku?
W 2026 roku zgodnie z planami inwestora rozpoczęły się prace nad adaptacją trzech budynków: Willi Teofila Sanoka, Willi Józefa Galoty oraz Dworu Drohojewskich. Kolejne etapy, obejmujące inne obiekty w osadzie, mają być realizowane w następnych latach.
Mamy nadzieję, że przywracanie dawnej świetności Osadzie Czorsztyn będzie wiązało się z dbałością o zachowanie jak największej liczby historycznych elementów budynków, które stanowią ogromną wartość dla regionalnego dziedzictwa.
Miasto widmo w Małopolsce. Zobacz zdjęcia
41
