Spis treści
U źródeł tego projektu leży tragiczne zdarzenie. W październiku 2020 roku modernistyczny garaż uległ poważnemu zniszczeniu w wyniku pożaru. Zamiast rozbiórki zdecydowano się na jego przejęcie przez miasto (w drodze prawa pierwokupu), a następnie przekazanie w długoterminową dzierżawę Paris Habitat. Zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego teren przeznaczony jest w całości pod budownictwo społeczne, co w praktyce przesądziło o funkcji przyszłej realizacji. Pytanie tylko: jak zamienić garaż w zdrowe środowisko do mieszkania?
Specjalnością pracowni UR Architecture Urbanisme jest projektowanie i realizacja budownictwa mieszkaniowego o niskim śladzie węglowym, adaptacja istniejących budynków oraz modernizacja obiektów użyteczności publicznej. W 2024 roku biuro zostało laureatem konkursu Palmarès des Jeunes Urbanistes, przyznawanego przez Ministerstwo ds. Zagospodarowania Przestrzennego i Transformacji Ekologicznej. To nagroda za innowacyjne podejście do projektowania miasta, umiejętność odpowiadania na współczesne wyzwania – klimatyczne, społeczne i ekonomiczne – oraz łączenie skal: od architektury po urbanistykę i polityki miejskie. Wyróżnienie to wskazuje również pożądane kierunki rozwoju zawodu architekta.
Pożar trwale uszkodził prawie 100-letni parking, ale dał mu szansę na nowe życie
Zniszczony parking pełnił swoją funkcję do 2020 roku i był w pełni podporządkowany obsłudze ruchu samochodowego. To budynek o konstrukcji żelbetowej, w całości wypełniający działkę o powierzchni 431 m². Ma parter, cztery kondygnacje nadziemne oraz częściowe podpiwniczenie. Od strony ulicy jego elewację charakteryzują pasmowe okna. Obiekt jest wciśnięty w zwartą strukturę zabudowy miejskiej, której źródła i układ urbanistyczny sięgają XIX wieku.
Przed rozpoczęciem prac koncepcyjnych przyjęto cztery główne założenia wynikające wprost z polityki przestrzennej i mieszkaniowej Paryża. Kluczowa była decyzja o wykorzystaniu istniejącej struktury i ograniczeniu rozbiórki wyłącznie do najbardziej uszkodzonych fragmentów stropów. Projektowanie miało wyróżniać się dbałością o efektywność energetyczną oraz zapewnienie komfortu cieplnego zgodnie z francuskimi certyfikatami BBC Effinergie Rénovation oraz Biosourcé. Trzecim założeniem była optymalizacja układów mieszkań w celu zapewnienia maksymalnego komfortu – poprzez wprowadzenie mieszkań przewietrzanych, z ogrodami zimowymi i balkonami ciągłymi. Ostatnim punktem była dbałość o przestrzenie wspólne, które będą sprzyjały budowaniu relacji i podniosą jakość życia przyszłych lokatorów. Ważnym kontekstem były także zapisy bioklimatycznego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego celem jest uprzywilejowanie działań modernizacyjnych i renowacyjnych w duchu oszczędności energetycznej.
Architekci traktują zastaną tkankę jako wartość
UR Architecture Urbanisme zaproponowało zachowanie i wzmocnienie żelbetowej struktury garażu. Od strony ulicy projekt zachowuje więc charakter dawnego parkingu – jego prostą, rytmiczną strukturę i powściągliwą ekspresję. Nowa, docieplona fasada została cofnięta względem istniejącej, a jej wykończenie ograniczono do minimum: czyszczenia, naprawy i malowania betonu oraz wprowadzenia nowych przeszkleń. Parter, w pełni przeszklony, pełni funkcję handlową (przewidziano tu lokal usługowy o powierzchni 217 m²), a wejście do części mieszkalnej odbywa się przez przejazd bramowy, kontynuując typologię paryskiej kamienicy. To świadoma decyzja – architekci nie próbują „upiększać” budynku ani wpisywać go na siłę w historyzującą estetykę. Zachowują jego przemysłowy rodowód, traktując go jako wartość, a nie problem.
Chodzi o stworzenie warunków do życia wspólnotowego w bardzo ograniczonej przestrzeni
Zupełnie inny charakter ma wnętrze działki. Dziedziniec o powierzchni 74 m² oraz otaczające go elewacje zaprojektowano jako przestrzeń bardziej „domową” – ciepłą, miękką w odbiorze i nastawioną na codzienne użytkowanie. Wprowadzono tu naturalne materiały, galerie komunikacyjne i balkony, które pełnią funkcję stref pośrednich między mieszkaniem a przestrzenią wspólną. To właśnie tutaj pojawia się zasadnicza ambicja projektu: stworzenie warunków do życia wspólnotowego w bardzo ograniczonej przestrzeni. Uzupełnieniem przestrzeni wspólnych jest także dach – częściowo dostępny dla mieszkańców, częściowo pokryty zielenią.
Fasady od strony dziedzińca zaprojektowano tak, aby stworzyć mieszkańcom ciepłą, przyjazną atmosferę. Zostaną ocieplone wełną konopną i wykończone jasnym tynkiem wapiennym, a uzupełnieniem będą stolarki z naturalnego drewna, łączące komfort, jakość i walory estetyczne.
Zamiast samochodów - 16 komfortowych mieszkań
Same mieszkania zaprojektowano jako przewietrzane, z dostępem do światła z dwóch stron. Od strony ulicy pojawiają się ogrody zimowe – bufor termiczny i jednocześnie element zwiększający komfort użytkowania. Kuchnie i przestrzenie dzienne orientowane są w stronę dziedzińca, co wzmacnia wizualne i społeczne powiązania między mieszkańcami. Program funkcjonalny zakłada realizację 16 mieszkań o zróżnicowanych metrażach – od kawalerek po lokale czteropokojowe – rozlokowanych na czterech kondygnacjach powyżej parteru.
Mieszkania będą wyposażone w podwójny system zacieniania: drewniane okiennice oraz rolety tekstylne. Galerie i balkony, wykonane z płyt terakotowych, naturalnie przedłużą przestrzeń wewnętrzną na zewnątrz, a balustrady z lakierowanego na niebiesko metalu nadadzą całości współczesny charakter. Klatka schodowa zostanie obudowana pustakami szklanymi, co zapewni jej dostęp do światła dziennego, natomiast winda zostanie dyskretnie wpisana w betonowy trzon wykończony w kolorze elewacji.
To nie będą mieszkania dla bogatych
Całkowity koszt inwestycji wynosi około 6,7 mln euro, co daje średnio 334 tys. euro na mieszkanie. Finansowanie opiera się na mieszanym modelu: 63% stanowią środki własne i kredyty Paris Habitat, 32% – dotacje miejskie. Mieszkania będą oferowane w ramach trzech systemów wsparcia, które mają zapewnić ich dostępność dla różnych grup najemców. Dzięki temu na zamieszkanie mogą liczyć zarówno osoby w bardzo trudnej sytuacji finansowej (PLAI – najniższe czynsze i najniższe progi dochodowe), gospodarstwa o niskich i umiarkowanych dochodach (PLUS – podstawowy system mieszkań społecznych), jak i przedstawiciele niższej klasy średniej (PLS – wyższe czynsze, ale nadal regulowane).
Szacowany czas realizacji to 15 miesięcy. Zakończenie inwestycji planowane jest przed końcem 2027 roku.
----
Dziękujemy, że tu jesteś.
Posłuchaj naszego podcastu. W tym odcinku Michał Sikorski opowiada o PRZEDPROJEKTOWANIU
Dlaczego Uniwersytet Warszawski stworzył własne biuro architektoniczne, a jednocześnie organizował konkursy i zlecał projekty na zewnątrz? Bo architektura zaczyna się wcześniej, niż myślimy. Zanim powstanie pierwsza koncepcja, ktoś musi zadać właściwe pytania: czego naprawdę potrzebuje inwestor? Jak będą działać użytkownicy? Jak przełożyć ich potrzeby na konkretne wytyczne projektowe? - Bez tego etapu nawet najlepszy architekt na świecie może stworzyć złą architekturę - mówi Michał Sikorski. Razem z Arturem Celińskim rozmawia o przedprojektowaniu w architekturze: niewidzialnej części procesu, która w największym stopniu decyduje o tym, czy budynek będzie działał.
Przeczytaj więcej: Niewidzialna część procesu. Bez tego etapu nawet najlepszy architekt na świecie może stworzyć złą architekturę
