Pod boiskiem i targowiskiem wyrastają fortece. To tu powstaną pierwsze polskie schrony S-1, które wytrzymają wszystko

Gdy większość polskich samorządów dopiero analizuje stan techniczny piwnic, gmina Stryków staje się właśnie placem budowy dla inwestycji, jakiej w naszym kraju nie realizowano od czasów zimnej wojny. Tuż obok strategicznego węzła autostradowego, pod miejskim targowiskiem i szkolnym boiskiem, wyrastają pierwsze w Polsce modułowe schrony najwyższej kategorii S-1. To projekt, który rzuca wyzwanie dotychczasowemu myśleniu o architekturze obronnej - dzięki technologii prefabrykacji obiekty powstaną w ekspresowym tempie, a ich drugie zastosowanie posłuży uczniom jako nowoczesna szatnia.

Betonowy korytarz schronu z masywnymi drzwiami z czerwonym pokrętłem. O budowie schronów S-1 przeczytasz w serwisie Architektura.
Autor: Meteo160/ Getty Images

Pionierski krok Strykowa - schrony, które wytrzymają wszystko

Stryków, kojarzony dotychczas głównie jako logistyczne serce Polski, wyrasta właśnie na lidera w zupełnie nowej, zapomnianej przez dekady dziedzinie - budownictwie ochronnym. 14 lipca 2026 roku gmina podpisała umowy na realizację dwóch podziemnych obiektów, które będą pełnić funkcję schronów najwyższej kategorii S-1.

Tego typu obiekty gwarantują kompleksową ochronę przed bezpośrednimi działaniami wojennymi, w tym atakami konwencjonalnymi oraz użyciem broni masowego rażenia. Kostrukcja obiektu ma wytrzymać uderzenia fal uderzeniowych, odłamki oraz zawalenie się naziemnych części budynku. Schron będzie całkowicie odcięty od otoczenia zewnętrznego. Ma posiadać systemy wentylacji i filtracji, które utrzymują nadciśnienie i zapobiegają przedostawaniu się skażonego powietrza, pyłów czy gazów . Obiekty te mają być wyposażone w niezależne źródła zasilania (np. generatory prądotwórcze) oraz zapasy wody, żywności i sprzętu medycznego, co pozwala na przetrwanie w nich przez określony czas.

Jeden schron pod boiskiem, drugi pod targowiskiem

Konkretnie w Strykowie powstaną dwa obiekty:

  • schron pod boiskiem szkolnym w Niesułkowie, koszt budowy to około 3,77 mln zł,
  • schron na terenie targowiska miejskiego w Strykowie, koszt budowy to 7,09 mln zł).

Jest to prawdopodobnie pierwsza tego typu publiczna inwestycja w Polsce od wielu lat, realizowana w ramach ogólnokrajowego programu rozwoju infrastruktury ochrony ludności.

Dla władz lokalnych jest to projekt o charakterze eksperymentalnym, ale traktowany z najwyższą powagą.

Inwestycja, warta łącznie 10,1 mln złotych, jest w całości finansowana ze środków rządowych.

Otrzymaliśmy na nią 100-procentową dotację z Urzędu Wojewódzkiego. Warunkiem jest ukończenie inwestycji w tym roku – powiedział nam Radosław Zaborowski, sekretarz gminy Stryków.

Dual-use, czyli szatnia i baza służb z podwójnym dnem

Projektanci i władze gminy postawili na funkcjonalność, która sprawdzi się w czasie pokoju. Schrony w Strykowie to obiekty typu dual-use, czyli podwójnego przeznaczenia. Oznacza to, że podziemna przestrzeń nie będzie martwym, zamkniętym betonem czekającym na czarną godzinę, ale użyteczną częścią miejskiej infrastruktury.

- W obiekcie przy szkole, schronu na co dzień uczniowie będą używali jako szatni, będą tam też mogli odbywać zajęcia dotyczące bezpieczeństwa. Schron pod targowiskiem będzie jednocześnie miejscem, bazą dla służb komunalnych, będą tam się mogli schronić w czasie niepogody, zjeść śniadanie - dodaje Radosław Zaborowski.

Architektura modułowa - prefabrykaty w służbie bezpieczeństwa

To, co wyróżnia strykowskie schrony na tle historycznych bunkrów, to zastosowana technologia modułowa. Obiekty powstaną z gotowych, prefabrykowanych elementów, co pozwoli na realizację inwestycji w ciągu zaledwie jednego roku. Taka konstrukcja umożliwi w przyszłości szybką rozbudowę i dostosowanie wnętrz do bieżących potrzeb.

Za realizację zadań w formule „zaprojektuj i wybuduj” odpowiada firma MIRBUD S.A. Wybór tego wykonawcy nie był przypadkowy – spółka dysponuje unikalnym doświadczeniem w tym zakresie.

- Nie jest to nasza pierwsza budowla tego typu. Budowaliśmy już podobne obiekty na poligonach wojskowych, ale to były inwestycje niejawne. Dlatego budowa schronów w Strykowie nie będzie dla nas pierwszym tego typu zadaniem – powiedział nam Paweł Bruger, rzecznik prasowy Mirbudu.

Lokalizacja strategiczna przy autostradowym węźle

Wybór miejsc pod budowę podyktowany był względami bezpieczeństwa. Jeden ze schronów zostanie zlokalizowany w pobliżu jednego z najważniejszych węzłów autostradowych w Polsce, który w przypadku konfliktu zbrojnego mógłby stać się celem ataku.

Drugi będzie zlokalizowany pod targowiskiem, gdzie w dni targowe przebywają tysiące osób. 

Harmonogram prac jest napięty, bo zgodnie z warunkami dotacji z Urzędu Wojewódzkiego, obiekty muszą zostać ukończone do końca 2026 roku. Optymistyczny wariant zakłada finał prac już w listopadzie 2026 roku.

Tunel średnicowy w Łodzi
Podcast Architektoniczny
Robert Konieczny: architektura i opowieści