Spis treści
Trzy lata prac na linii kolejowej Czachówek - Pilawa
W okolicach Góry Kalwarii, nad Wisłą zapowiadana jest spektakularna metamorfoza. PKP Polskie Linie Kolejowe rozstrzygnęły w grudniu 2025 roku przetarg na modernizację linii kolejowej nr 12 na odcinku Czachówek Wschodni - Pilawa. Ta warta 1,3 miliarda złotych inwestycja nie tylko usprawni ruch towarowy, ale przede wszystkim przywróci połączenia pasażerskie, usuwając jeden z najbardziej uciążliwych punktów na mapie kolejowej Mazowsza. Prace projektowe i budowlane powierzono firmom Budimex, Budimex Kolejnictwo oraz Mostostal Kraków. Wykonawca ma przed sobą wymagający harmonogram – realizacja prac na odcinku od stacji Czachówek Wschodni do Pilawy zaplanowana jest na lata 2026–2029.
- Czytaj też: Architektoniczny uścisk dłoni nad rzeką Detroit, czyli Most Gordiego Howe’a i jego fenomen
Dziedzictwo Franciszka Szelągowskiego, czyli historia stalowej kratownicy
Planowana rozbiórka obecnego mostu budzi jednak silne emocje, ponieważ jest on obiektem o niezwykle bogatej i symbolicznej historii. Oficjalnie znany jako most kolejowy Glinki–Góra Kalwaria, stanowi serce linii potocznie zwanej „esełką”. Choć strategiczne znaczenie przeprawy w tym miejscu dostrzegano już w latach 30. XX wieku, a Sejm uchwalił jej budowę w lutym 1939 roku, wybuch II wojny światowej brutalnie przerwał te plany.
Budowa ruszyła dopiero po wojnie, w 1949 roku, jako kluczowy element odbudowy sieci kolejowej PRL. Projektantem stalowej, nitowanej konstrukcji kratownicowej był wybitny inżynier Franciszek Szelągowski. Most, wzorowany na przedwojennej przeprawie pod Sandomierzem, składa się z sześciu przęseł o długości około 100 metrów każde, opartych na pięciu betonowych filarach. Całość konstrukcji liczy ponad 620 metrów długości i od momentu oficjalnego otwarcia 1 października 1954 roku stała się jednym z najbardziej fotogenicznych punktów na Mazowszu.
Most, który widział historię. Od zimnej wojny po ewidencję zabytków
Przez dekady obiekt ten pełnił funkcje strategiczne, służąc m.in. do tranzytowych transportów wojskowych między NRD a ZSRR - pociągi z żołnierzami radzieckimi kursowały tędy aż do lat 90.
Mimo dobudowania drugiego toru na pozostałych odcinkach linii w latach 60., most pozostał jednotorowy, co dziś skazuje go na modernizacyjną wymianę.
Wokół mostu toczyła się batalia o jego ochronę. W 2021 roku obiekt został wpisany do gminnej ewidencji zabytków, jednak brak wpisu do rejestru wojewódzkiego sprawia, że nie posiada on pełnej ochrony prawnej. PKP PLK złożyły wniosek o wykreślenie go z ewidencji, by umożliwić rozbiórkę, co spotkało się z głośnym protestem lokalnej społeczności, historyków i miłośników techniki. Dla wielu jest on cennym zabytkiem inżynierii i nieodłącznym elementem tożsamości kulturowej.
Wszystko wskazuje na to, że lata 2026–2029 będą czasem pożegnania ze starą konstrukcją. Choć nowa przeprawa obiecuje nowoczesność i sprawną kolej, historia „zardzewiałego mostu” - ofiary własnych ograniczeń technicznych i jednocześnie świadka burzliwych dziejów XX wieku - pozostanie ważnym rozdziałem w kronikach polskiej architektury inżynieryjnej.
- Pisaliśmy też: Przebudowa katowickiego węzła kolejowego całkowicie zmieni transport w regionie. Prace trwają
Nowy most w Górze Kalwarii
Nowy most, w porównaniu do obecnie istniejącego, ma być przesunięty o około 14 metrów na północ. Ta inwestycja będzie wymagała poszerzenia nasypu kolejowego. Pod nowym mostem w Górze Kalwarii będą mogły swobodnie przepływać statki, barki. Żegluga będzie mogła się tu odbywać bez przeszkód. Nowy most ma być tak zaprojektowany by mogły pod nim przepłynąć o wysokości do 6,5 metra.
Inwestycja związana z modernizacja linii kolejowej Czachówek - Pilawa jest prowadzona w formule "projektuj i buduj". Na razie więc trwają jeszcze prace związane z dokumentacją projektową. Przebudowa linii i budowa nowego mostu mają się zakończyć w 2029 roku.
- Może zainteresuje Cię także: Transparentność ważniejsza niż miliardy. Branża budowlana walczy o zdrowe zasady gry. Co dalej z przebudową linii Ełk - Białystok?
Nowe tory, nowy most, przystanki i sterowanie ruchem
Najważniejszym punktem projektu jest oczywiście zastąpienie obecnego, wysłużonego mostu w Górze Kalwarii całkowicie nowym, dwutorowym mostem kolejowym. Obecnie istniejąca przeprawa jest jednotorowa, co od lat stanowi „wąskie gardło”, ograniczające płynność ruchu na linii łączącej Skierniewice z Łukowem. Nowa konstrukcja pozwoli na jednoczesny przejazd pociągów w obu kierunkach, co zwiększy przepustowość trasy.
Modernizacja nie kończy się jednak na samej przeprawie. Wymienione zostaną tory, sieć trakcyjna oraz systemy sterowania ruchem, co umożliwi pociągom pasażerskim i towarowym poruszanie się z prędkością 120 km/h. Dla pasażerów oznacza to nie tylko powrót regularnych połączeń między Czachówkiem a Pilawą, ale i zupełnie nowy standard podróży. Odnowione stacje i przystanki zostaną wyposażone w perony dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, nowoczesne wiaty, ławki oraz systemy informacji pasażerskiej.
