Spis treści
Beton, który nigdy nie zastyga
„CZAS NA PÓŁNOC” – głosi hasło reklamowe II etapu Osiedla Ozon. Zapewne intencja marketingowców była nieco inna, ale mnie przypomina ono wezwanie do ataku, najazdu. Te lekko przemocowe skojarzenia nie biorą się znikąd. Oglądając zdjęcia satelitarne Górki Narodowej i jej okolic z ostatnich 15 lat, widzę, jak rozległe tereny zielone zostają „podbite” przez rozlewające się na północ blokowiska. Nowo powstające osiedla są bezwzględne dla otoczenia. Usuwają stojące na ich drodze domy jednorodzinne, działki rolne, drzewa.
Czytaj także: Górka Narodowa z widokiem na Kraków. Nowa inwestycja fińskiego dewelopera
Łatwo w tym kontekście zromantyzować rozległą zieleń, ale nie tędy droga. Sam fakt powiększania się Krakowa nie jest zły sam w sobie. Wątpliwości pojawiają się jednak wtedy, gdy miasto zaczyna otaczać pierścień tysięcy mieszkań (i niczego więcej - poza kilkoma usługami w parterach) podpięty do zastanej tkanki. „Pełna infrastruktura handlowo-usługowa i edukacyjna w bezpośredniej okolicy inwestycji, więc wszystko, co potrzebne, jest w zasięgu ręki” – czytamy dalej na stronie dewelopera Megalopolis.
Podobnej narracji używają inni deweloperzy; zapewne ci, którzy przyjdą po nich, też z niej nie zrezygnują. Tymczasem sklepy spożywcze, przychodnie i szkoły, znajdujące się w okolicy i wybudowane wiele lat wcześniej, nie są z gumy.
Lokalny „kraniec świata”?
Budowa osiedli na terenie Górki Narodowej wyraźnie przyspieszyła w ostatnich pięciu latach, po ogłoszeniu planów budowy linii tramwajowej, którą uruchomiono we wrześniu 2023 roku. Do pętli Górka Narodowa dojeżdżają dziś cztery linie, w tym jedna nocna. W godzinach szczytu tramwaj kursuje co pięć minut, a czasem nawet częściej.
Uruchomienie tramwaju było kluczowe dla deweloperów. Przedostatni przystanek – Papierni–Prądnickich – jest dla mieszkańców Osiedla Ozon w praktyce jedynym wygodnym połączeniem ze światem. Nowe zabudowania Górki Narodowej - „sypialni Krakowa” - z założenia gloryfikują dobrą komunikację z centrum miasta (często kosztem komunikacji bardziej lokalnej, w mniejszej skali). Nie tylko pracę, ale i popołudniowe aktywności – zakupy, kino, wizyta u fryzjera czy nawet spacer – mieszkańcy podejmują w mieście, gdzie oferta usług jest znacznie bogatsza. Na nowych, „północnych” osiedlach wciąż usług brakuje.
Czytaj także: Armia białych domków rozcięła pola uprawne. Mleko się rozlało, rozlały się przedmieścia: „sprzątać” będziemy wszyscy
Mieszkańcy od dłuższego czasu czekają na realizację szkoły w tej części miasta. Obecnie otrzymali zapewnienie, że inwestycja zostanie zrealizowana, jednak jej rozpoczęcie planowane jest najwcześniej na 2028 rok. Opóźnienie wynika z konieczności przebudowy sąsiadującego ośrodka wychowawczego, której nie da się prowadzić równolegle z budową nowej placówki. Całe przedsięwzięcie ma zostać zrealizowane w formule „zaprojektuj i wybuduj”. Na Osiedlu Ozon funkcjonuje co prawda żłobek, piekarnia rzemieślnicza, Żabka, kawiarnia i pralnia. Warta docenienia jest także wielofunkcyjna świetlica z coworkingiem. Ale to nadal mało – szczególnie jak na jedno z największych osiedli w Krakowie. Szacuje się, że mieszka tam już niemal 3,5 tysiąca osób. Skala inwestycji bywa w mediach podkreślana porównaniem, że to więcej niż liczba mieszkańców sześciu najmniejszych miast w Polsce.
Deweloperzy nie oferują mieszkańcom podstawowych usług publicznych - publicznej przychodni, przedszkola, domu kultury. Brakuje też tras spacerowych. Rozległe tereny zielone, które przecina tramwaj tuż przed końcem swojej trasy, dodatkowo potęgują wrażenie lokalnego „końca świata”.
Monofunkcyjna fala idzie dalej
Nie wydaje się, żeby tę monofunkcyjną falę dało się jakkolwiek zatrzymać. Dzięki społecznej inicjatywie Bartka Gurgula, który w styczniu przygotował aktualizację mapy inwestycji w okolicy Górki Narodowej, znacznie łatwiej zrozumieć skalę przedsięwzięć realizowanych w tej części Krakowa.
Od czerwca 2025 roku zakończono budowę dwóch nowych osiedli: Osiedla „Górka Narodowa” od Dom Development przy ul. Papierni Prądnickich oraz pierwszego etapu Osiedla „Nordic Górka Narodowa” od YIT Development przy ul. F. Schillinga. Rozpoczęto także budowę ósmego etapu Osiedla „Ozon” od Megapolis przy tej samej ulicy.
Wydano pozwolenia na budowę dwóch kolejnych inwestycji: osiedla od Frax-Bud przy ul. Kuźnicy Kołłątajowskiej oraz dwóch etapów osiedla od Dom Development przy ul. ks. J. Meiera. Z kolei wnioski o pozwolenie na budowę złożono dla aż pięciu projektów: dwóch etapów osiedla od Dom Development przy ul. ks. J. Meiera, drugiego etapu Osiedla „Meiera” od TDJ Estate, kolejnego etapu Osiedla „Nordic Górka Narodowa” od YIT Development przy ul. F. Schillinga, osiedla domów szeregowych od Antrans przy ul. Z. Chylińskiego oraz budynku Artech+ przy ul. Kuźnicy Kołłątajowskiej/Słomczyńskiego (wniosek złożony ponownie).
Na ukończeniu znajduje się również Osiedle „Słomczyńskiego Widoki” od Caba Development przy ul. M. Słomczyńskiego.
II etap osiedla Ozon
Na tle wszystkich siedmiu (ósmy w drodze) etapów Osiedla Ozon szczególnie wyróżnia się etap II. Już przy wejściu w przestrzeń osiedla szybko daje się odczuć, że ma ono wyraźnie zaplanowany charakter. Poradzono sobie tu z różnicami wysokości terenu. Przestrzeń zaprojektowano jako wolną od ruchu samochodowego, który skierowano do garaży podziemnych. Na powierzchni pozostały wyłącznie ciągi piesze i ścieżki rowerowe.
Zespół zabudowy tworzy osiem budynków, każdy o sześciu kondygnacjach. Wysunięte balkony, budujące rytmiczne uskoki elewacji, miały w założeniu zapewniać mieszkańcom jak najlepsze otwarcie widokowe na południe. Dziś, kilka lat po realizacji, widać na nich zacieki. Jednocześnie, ze względu na powtarzalność brył i monotonię układu, te same rytmiczne uskoki zaczynają wprowadzać tu surrealistyczną atmosferę. Idąc chodnikiem przecinającym osiedle, białe kostki balkonów zdają się nieustannie powielać, jakby przestrzeń się... zacięła.
Obiecany widok na południe został już w pewnym stopniu przesłonięty przez osiedle Górka Narodowa od Dom Development. Na północy z kolei trwają kolejne prace budowlane nad nowymi inwestycjami.
Osiedle Ozon - nowa ikona Krakowa?
Osiedle powstało w ramach konkursu, co – w przypadku prywatnych inwestycji – nie jest częstą praktyką. Dwuetapowy konkurs na projekt 10-hektarowego założenia inwestor, firma Ozon Megapolis, zorganizował we współpracy z krakowskim oddziałem SARP. Zwyciężyło Biuro Ingarden & Ewý, które ma na koncie silne wizytówki krakowskiej architektury. Według ich koncepcji powstało m.in. Centrum Kongresowe ICE Kraków i Małopolski Ogród Sztuki. Pracownia współtworzyła również w latach 90. z Aratą Isozakim Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”, a niedawno wzięła pod skrzydła jego rozbudowę. Zaprojektuje również nową siedzibę Filharmonii Krakowskiej.
Czytaj także: A więc Kraków! Tak będzie wyglądać filharmonia w Krakowie za 450 mln zł. Znamy zwycięzcę!
Czy Osiedle Ozon można także traktować w kategoriach wizytówki? Docenienie jego architektury i urbanistyki w oderwaniu od kontekstu otoczenia jest bardzo trudne. W uzasadnieniu werdyktu konkursowego podkreślano „spokojny i czytelny układ urbanistyczny, który daje nadzieję na zapoczątkowanie tworzenia uporządkowanej struktury przestrzennej w tej części miasta”. Jednak sama nadzieja wydaje się tu niewystarczająca. Osiedle nie wpłynęło znacząco na zmianę podejścia sąsiednich inwestorów (bo i dlaczego miało?), a kontrowersji w rejonie Górki Narodowej nie brakuje.
W marcu 2026 roku „Gazeta Wyborcza” informowała, że jeden z inwestorów
wystąpił do miasta z wnioskiem o tzw. Zintegrowany Plan Inwestycyjny, który ma pozwolić w rejonie ulicy Banacha, blisko pętli Górka Narodowa w Krakowie, w terenie zielonym towarzyszącym zabudowie jednorodzinnej, postawić bloki. To to wąska działka, która raczej jest... przydomowym ogródkiem.
Dyskusja na temat "planów ratunkowych" dla tej części Krakowa wciąż się toczy. Zabudowa mieszkaniowa powstawała tu w oparciu o obowiązujące MZPZ. Jednym z rozważanych rozwiązań jest zmiana planu dla obszaru w rejonie ulic Banacha, Schillinga oraz Górki Narodowej. Nowy plan przewiduje wprowadzenie funkcji o charakterze edukacyjnym, kulturalnym, sportowym. Jak wskazuje radny Grzegorz Stawowy, cytowany przez Głos24Kraków, to właśnie tam mogłoby powstać lokalne centrum życia społecznego dla mieszkańców okolicy. Realizacja takiej koncepcji wymaga jednak wieloetapowych działań. Najpierw niezbędne jest uchwalenie lub zmiana planu miejscowego, następnie wykupienie terenów przez miasto. W praktyce oznacza to proces rozciągnięty na wiele lat. A kolejne inwestycje powstają w mgnieniu oka, zamieniając Górkę Narodową w wieczny plac budowy.
