Remont prawie bez zmian, czyli jak to robią w Finlandii. Pierwszy basen w Helsinkach po renowacji

2026-01-30 11:30

Basen Yrjönkatu w Helsinkach to nie tylko pierwszy kryty basen w mieście, ale i w całej Finlandii, a na dodatek jeden z najstarszych na północy Europy. Powstał pod koniec lat 20 i choć formalnie nie jest zabytkiem, miasto podeszło do niego, jak do budynku chronionego. Renowacja zakładała... jak najmniej zmian w zachowanych ceramicznych wnętrzach. Jednocześnie unowocześniono budynek i zwiększono jego dostępność.

Arka Koniecznego. Jak żyje się w ikonie architektury?

Basen ważny dla pokoleń

Jedna z najstarszych pływalni w krajach nordyckich, Yrjönkatu, w której od 1928 roku pływały i saunowały całe pokolenia mieszkańców Helsinek i nie tylko, przeszła staranną renowację - 2 lutego tego roku zostanie uroczyście otwarta. Budynek zdradzający fascynacje art deco zaprojektowali architekt Väinö Vähäkallio i konstruktor Jalo N. Syvähuoko.

Zobacz także: Filozofia tego obiektu opiera się na wolności i otwartości. Biblioteka Oodi w Helsinkach to "budynek stworzony dla ludzi"

W Finlandii kultura saun i SPA jest szczególnie ważna, a uzdrowiskowa sława Helsinek zaczęła się rozpędzać już w XIX wieku. Na fali popularności tego nurtu, w odpowiedzi na niesłabnące zimą zainteresowanie pływaniem, Yrjönkatu powstał jako pierwszy kryty basen w kraju, dając użytkownikom przestrzeń do wypoczynku przez cały rok.

Basen Yrjönkatu jest uwielbiany przez mieszkańców Helsinek - dali nam o tym jasno znać podczas procesu planowania renowacji. Ich komunikat był jasny: duch tego miejsca ma zostać niezmieniony; zachowajcie jego atmosferę i charakter 

– mówi Paavo Arhinmäki, wiceprezydent ds. kultury i wypoczynku Helsinek.

Basen Yrjönkatu w Helsinkach po renowacji

i

Autor: Katri Lehtola / Keksi Agency/ Materiały prasowe Na drugim piętrze znajduje się przestrzeń do relaksu, restauracja i sauny.

Renowacja w ciasnej zabudowie

Choć basen stoi w centrum miasta, bardzo łatwo go przegapić - z ulicy widać zaledwie dwa piony okien wciśnięte w róg ulicy Yrjönkatu pomiędzy zabudowę. Reszta obszernego budynku ciasno wypełnia przestrzeń w głąb - z tego powodu baseny rozmieszczono nie poziomo, a pionowo, na piętrach. Budowa basenu była w tym miejscu ogromnym wyzwaniem dla konstruktora i budowniczych. Z tymi utrudnieniami musiała się też mierzyć współczesna ekipa remontująca obiekt.

Choć basen formalnie nie jest objęty ochroną konserwatorską, miasto podeszło do niego jak do zabytku z rejestru. Przy opracowywaniu dokumentacji projektowej, w pracach brał udział miejski zespół konserwatorski. Cel: zwiększenie dostępności, podniesienie efektywności energetycznej i podniesienie standardu przy zachowaniu wartości architektonicznej i ograniczeniu ingerencji w wygląd do minimum.

Zobacz także: Żyję tu, więc się wypowiem. 5 finałowych propozycji Muzeum w Helsinkach ujrzało światło dzienne, teraz muszą przekonać do siebie mieszkańców

Najbardziej widoczne zmiany przeszły punkty dla ratowników oraz unowocześnione toalety i prysznice. Oraz kasy - przestrzeń wejścia głównego została wcześniej wyremontowana w latach 90. i nie zachowała się w oryginalnym stanie.

To nie tylko obiekt sportowy ale dziedzictwo kulturowe o wadze narodowej. Każda decyzja projektowa była dokładnie rozważana tak, by gdzie tylko możliwe zachować oryginalne materiały, proporcje przestrzeni i detale - szczególnie płytki ceramiczne z lat 20.

– mówi Katri Olli, project managerka z wydziału środowiska miasta Helsinki.

Basen Yrjönkatu w Helsinkach po renowacji

i

Autor: Katri Lehtola / Keksi Agency/ Materiały prasowe Basen na trzecim piętrze przeznaczony jest do nauki pływania. Można go wynająć na eventy.

W Finlandii obowiązuje Procent dla sztuki - w przypadku tej inwestycji 1% budżetu przeznaczono na szklaną instalację Water Bodies artystki Noory Sandgren. Można będzie ją obejrzeć przy wejściu do basenu. W Finlandii zasada 1% na sztukę dotyczy zarówno budowy, jak i renowacji.

W Yrjönkatu panie i panowie pływają osobno

Największy basen w budynku znajduje się na parterze, a wraz z nim sauny i łazienki. Wyżej - prywatne kabiny relaksacyjne, jeszcze więcej saun, kawiarnia, mniejszy basen do nauki pływania i sala gimnastyczna. Choć funkcje się przenikają, z założenia parter przeznaczony jest bardziej dla sportu, zaś piętro dla wypoczynku.

Dawniej działał tu również fryzjer i pucybut, a ubrania po zdjęciu można było oddać do prasowania. Prowadzono tu również szkołę tańca i restaurację. Od 1928 roku na basenie kultywowana jest tradycja osobnych godzin dla pań i panów. Stroje kąpielowe są opcjonalne.

Zobacz także: Pół Krakowa uczyło się tu pływać, teraz basen Korony idzie do remontu. Na budynku i w środku - mozaiki słynnych krakowskich artystów

Architektura Murator Google News
Podcast Architektoniczny
Umysł, ciało, natura i architektura