Spis treści
„Bałaganiarskie archiwum” i laboratorium deweloperów
Warszawska dzielnica Kamionek, położona na Pradze-Południe, przechodzi obecnie intensywną transformację urbanistyczną. Marcin Wicha w książce „Kamionek”, wydanej w 2025 roku nakładem Muzeum Warszawy, pisał:
Nikt tutaj nie przywozi turystów. Kamionek nie należy do ‘pięknych dzielnic’. Nie jest produktem premium. Nie zbliża się do standardów Saskiej Kępy, Mokotowa czy Żoliborza. Inwestorzy próbują to zmienić. Już wkrótce jakiś dział marketingu zrobi z Kamionka modną okolicę. Ale jeszcze przez chwilę Kamionek jest bałaganiarskim archiwum Warszawy.
Jeszcze kilkanaście lat temu obszar ten rzeczywiście postrzegany był jako przestrzeń poprzemysłowa o niewykorzystanym potencjale. Dziś ponownie przyciąga uwagę warszawiaków. W przeszłości funkcjonowały tu zakłady produkcyjne, magazyny i fabryki z charakterystycznej czerwonej cegły, które obecnie stają się inspiracją dla architektów projektujących na tych terenach. Po transformacji ustrojowej część zabudowy opustoszała, pozostawiając po sobie fragmentaryczny, niejednoznaczny krajobraz.
Prowadzona dziś rewitalizacja budzi wiele skrajnych opinii, w tym zarzuty dotyczące postępującej gentryfikacji. Wojciech Karpieszuk w opublikowanym w 2023 roku na łamach Gazety Wyborczej tekście „Soho w Warszawie jak w Nowym Jorku. ‘Modnie, luksusowo, zupa za 56 zł. Totalna odklejka’” pisał:
„Kawa kosztuje u nas 17 zł. Chcą tu zrobić drugie Miasteczko Wilanów — skarży się nowa mieszkanka industrialnego kompleksu Soho przy Mińskiej. — Pięknie się nasz Kamionek zmienia. Jaki food hall zrobili w dawnych zakładach optycznych! - mówi mieszkanka okolicy od dekad”.
Jeden z rozmówców Karpieszuka, Marcel Świerkocki - działacz stowarzyszenia Miasto Jest Nasze, mieszkaniec „starego” Kamionka i radny osiedla - określił Kamionek mianem laboratorium dla inwestorów i deweloperów. Również laboratorium gentryfikacji, za którą - jak podkreśla - nie nadąża infrastruktura publiczna.
Korso Mińska 17: tynk w odcieniach historycznej cegły
Projekt budynku mieszkalnego Korso Mińska 17 miał być - zdaniem projektantów - odpowiedzią na dynamicznie zmieniający się kontekst dzielnicy. Architekci podkreślają, że obiekt „z jednej strony prowadzi dialog z historycznym charakterem miejsca, a z drugiej nawiązuje do nowego charakteru powstającej tam dzielnicy”. Odwołanie do historii ma realizować się poprzez zastosowanie odpowiednich materiałów - m.in. ceramiki oraz tynków o zróżnicowanej fakturze w odcieniach cegły.
Czytaj także: Od „Wolności dla Politycznych”, po „Only Lovers Left Alive”
Nie do końca jasne pozostaje jednak, w jaki sposób budynek ma odnosić się do „nowego charakteru” tej części miasta, która (jak przystało na urbanistyczne laboratorium) zdaje się nie podlegać jednemu wspólnemu mianownikowi. Tym, co łączy nowe realizacje na terenie Kamionka, pozostają więc przede wszystkim estetyczne motywy: ceglane elewacje, sztucznie postarzane blachy (przykład: sąsiednie SOHO by Yareal) czy postindustrialne dekoracje.
Dwustronne mieszkania, ale i ryzykowane balkony
Bryła budynku została podzielona na trzy części. Segment o mniejszej skali ukształtowano z myślą o przyszłym ciągu komunikacyjnym, który miasto planuje poprowadzić wzdłuż budynku. Dwie wyższe części potraktowano jako wyraźne akcenty urbanistyczne, nawiązujące skalą do punktowej, wyższej zabudowy znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie.
Układ bryły szczęśliwie przełożył się na zróżnicowanie typów mieszkań: w budynku zaprojektowano 24 mieszkania jednostronne, 30 dwustronnych oraz 16 trójstronnych. Fakt, że znaczna większość lokali nie jest jednostronna, pozostaje jednym z największych atutów inwestycji.
Istotnym elementem kompozycji stały się również wysunięte loggie i balkony. Najwięcej kontrowersji mogą budzić te zlokalizowane na elewacji północnej - dla części przyszłych mieszkańców odległości między nimi mogą okazać się zbyt małe. Być może poczucie prywatności zapewni tu jednak bezpośrednia, wysoka zieleń, która przez znaczną część roku będzie je przysłaniać (choć jednocześnie - co nie każdemu przypadnie do gustu - także zaciemniać).
„Ogromny żywopłot” to nadzieja dla całego Kamionka
Niestety, ze względu na niewielką skalę inwestycji projekt nie przewiduje przestrzeni wspólnych. Przyszłym mieszkańcom pozostaje więc polegać na tym, co Kamionek wciąż ma do zaoferowania: na „zachowanych trawnikach”, które przetrwały kolejne rewitalizacje, czy na nowych zastrzykach zieleni - takich jak park linearny na terenie sąsiedniej realizacji SOHO. W tym kontekście wręcz zbawienny okazuje się Park Skaryszewski, położony zaledwie dziesięć minut spacerem, który Marcin Wicha określił mianem „ogromnego żywopłotu, którym kiedyś zasłonięto kominy Kamionka”.
