Spis treści
i
Budynek powstający przy pełnym zaangażowaniu
Habitat 19 (habitat: środowisko życia, 19: liczba lokali) to manifest projektowy, mający na celu wykreowanie środowiska, umożliwiającego symbiotyczne współżycie mieszkańców oraz fauny i flory, niczym w precyzyjnie wyważonym ekosystemie. Ten nowoczesny budynek mieszkalny redefiniuje koncepcję miejskiego bloku, łącząc innowacyjne rozwiązania technologiczne z wysoką jakością przestrzeni. Stanowi odpowiedź na pytanie, czym może być budynek mieszkalny w XXI wieku, powstający przy pełnym zaangażowaniu oraz współpracy zespołu projektowego i świadomego inwestora. To zaproszenie do dialogu na temat przyszłości. Co ciekawe obiekt powstaje w technologii CLT, którą nieczęsto stosuje się w budownictwie wielorodzinnym. Wykorzystywana jest raczej w budynkach użyteczności publicznej, jak choćby Biblioteka w Choszczówce („A-m” 10/2024) czy biurowiec w Wielu („A-m” 5/2025).
Czytaj także: W Zabrzu powstaje pierwsza drewniana mieszkaniówka w Polsce. Habitat 19
Zlokalizowany przy ulicy Staromiejskiej, tuż obok Parku Miejskiego w Zabrzu Habitat 19 to przestrzeń, łącząca zaawansowane rozwiązania architektoniczne z szacunkiem dla lokalnego kontekstu miejsca. Projekt harmonijnie wpisuje się w krajobraz miasta, nawiązując do jego bogatej tożsamości kulturowej i historycznej. Szczególnie uwidacznia to forma, która składa się z dwukondygnacyjnych kostek przypominających śląskie familoki oraz ukształtowanie dachu stanowiącego współczesną interpretację charakterystycznych połaci okolicznej zabudowy. Elewacja wykończona podłużną płytką klinkierową to odwołanie do lokalnych tradycji budowlanych, zarówno pod względem kolorystyki, jak i materiału, podkreślając industrialne dziedzictwo regionu. Budynek, mimo nowoczesnego wyrazu, harmonijnie współgra z historycznym charakterem miejsca, stając się naturalnym i estetycznym elementem przestrzeni miejskiej. Ceglana elewacja, ożywiona zespołami bujnej zieleni na balkonach, dachach oraz patiach sprawia, że staje się on naturalną kontynuacją sąsiadującego od zachodu skweru.
Nietypowa kompozycja, czyli logika kształtowania bryły
Kształt obiektu jest reinterpretacją klasycznej formy miejskiego bloku. Podstawowym założeniem było stworzenie lokali, łączących komfort zamieszkiwania domu jednorodzinnego z zaletami lokalizacji w centrum miasta. Przewagą tego pierwszego nad mieszkaniem w budynku wielorodzinnym są możliwość kontaktu z naturą w bezpośrednio przylegającym ogrodzie oraz prywatność. Projektowanie zaczęliśmy od zaaranżowania przestrzeni mieszkalnej w dziesięciu autonomicznych, dwukondygnacyjnych kostkach, wykonanych w technologii CLT i osadzonych na żelbetowym podium, częściowo zagłębionym w gruncie, mieszczącym strefę techniczną oraz wejścia do najważniejszych ciągów komunikacyjnych. W każdej kostce znajdują się dwa mieszkania, jedno nad drugim, o powierzchni od 62,5 do 140 m2. Bryła Habitat 19 jest wynikiem formalnego studium, którego celem było znalezienie optymalnej, rozrzeźbionej formy, pozwalającej na wielostronną i wielowymiarową ekspozycję lokali. Aby to uzyskać, poszczególne sześcienne moduły zostały rozsunięte i poprzeplatane pustkami kilkupiętrowych, wielobocznych patiów, nawiązujących do śląskich dziedzińców, tworząc w efekcie złożony architekton. Powstałe pomiędzy nimi loggie stanowią zewnętrzne przedłużenie strefy dziennej mieszkania w formie wąskich przesmyków, przywodzących na myśl śródziemnomorskie uliczki. Rozsunięcie kostek poprawiło także walory akustyczne.
Czytaj także: To nie jest kraj dla drewnianych prefabrykatów. Co sprawia, że nie decydujemy się na tę technologię?
Gąszcz korytarzy, przeplatających się z wysokimi patiami oraz przeszklonymi traktami komunikacyjnymi, tworzą wielowarstwową przestrzeń, w której mieszkańcy mogą cieszyć się różnorodnymi widokami i unikalnymi perspektywami. Takie rozwiązanie pozwala na dynamiczne odkrywanie obiektu z wielu punktów, oferując otwarcia widokowe, które zmieniają się w zależności od miejsca i wysokości. Te różne perspektywy ukazują zarówno porowatą bryłę budynku, jak i jego zielone przestrzenie, tworząc wrażenie, że jest on częścią naturalnego krajobrazu. Kulisowe ukształtowanie bryły oraz przemyślane rozmieszczenie przestrzeni wspólnych i prywatnych sprawiają, że są one blisko siebie, ale oddzielone na tyle, by każdemu zapewnić poczucie intymności. W ten sposób architektura nie tylko sprzyja tworzeniu wspólnoty, ale także respektuje indywidualne potrzeby mieszkańców, oferując im zarówno prywatność, jak i kontakt z otoczeniem, co tworzy harmonijną przestrzeń do życia
i
Elewacje nie zdradzają drewna klejonego krzyżowo
Ściany czterech kondygnacji zostały wykonane w technologii drewna CLT. Pozwoliło to na stworzenie ekologicznego i wydajnego obiektu mieszkalnego. Dzięki prefabrykacji proces budowy ogranicza się głównie do sprawnego montażu gotowych elementów, co znacząco skraca czas realizacji inwestycji. Ponadto prefabrykacja pozwala na utrzymanie wysokiej estetyki wykonawczej. Drewno CLT, dzięki wytrzymałości i elastyczności w projektowaniu, umożliwia budowanie konstrukcji o dużej skali, jednocześnie zachowując lekkość i jakość naturalnych materiałów. Choć ceglane elewacje nie zdradzają zastosowania drewna klejonego krzyżowo, we wnętrzach mieszkań naturalne drewno zostało w dużej mierze wyeksponowane. Wykorzystanie tego materiału nie tylko poprawia jakość życia mieszkańców, ale także przyczynia się do zrównoważonego rozwoju, zmniejszając emisję CO₂ i poprawiając efektywność energetyczną budynku.
i
Miejska symbioza – zielona elewacja i wiele rozwiązań proekologicznych
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Habitat 19 jest jego zróżnicowana i wielopoziomowa zieleń, która pełni zarówno funkcję estetyczną, jak i ekologiczną. Projektanci zadbali o obfite zazielenienie balkonów, loggii i dachów, co wpływa na mikroklimat wewnętrzny budynku oraz poprawia jakość powietrza wokół niego. Każde mieszkanie ma dostęp do loggii oraz co najmniej jednego balkonu (ich łączne powierzchnie dla każdego z lokali wahają się od 12 do 30 m2), wyposażonego w roślinność zmieniającą swój wygląd w zależności od pory roku. W projekcie zastosowano aż 28 grup roślin o soliterowej formie, dobranych tak, aby nie tylko estetycznie komponowały się z architekturą, ale również wspierały bioróżnorodność. Zieleń dostępna na wyciągnięcie ręki wpływa pozytywnie na komfort psychiczny mieszkańców. Rośliny pomagają także w naturalnym chłodzeniu obiektu latem i izolacji zimą, redukując zapotrzebowanie na energię.
Zastosowane w projekcie rozwiązania proekologiczne pełnią nie tylko funkcje estetyczne, ale mają na celu minimalizowanie wpływu obiektu na środowisko oraz stworzenie warunków do harmonijnego współistnienia człowieka i natury. Zielone założenia na terenie obiektu – dachy, patia, drzewa na balkonach – oprócz retencji wody regulują temperaturę poprzez procesy transpiracji roślin oraz wilgotność, co przyczynia się do tworzenia przyjaznych warunków mikroklimatycznych. Zastosowano głównie gatunki rodzime drzew, krzewów i roślin zielnych, które stają się pożytkiem dla owadów i ptaków przez większą część okresu wegetacyjnego, dzięki obfitemu kwitnieniu i owocowaniu. Założenia zielone na dachach, balkonach i w patiach stanowią swoistą kontynuację biotopu skweru graniczącego z działką. W ten sposób przedłużona została trasa migracji wielu gatunków fauny i flory. Wprowadzanie nawet niewielkich zielonych oaz wpływa pozytywnie na bioróżnorodność i jest niezwykle istotną strategią zachowania jej w silnie sfragmentaryzowanym i przekształconym środowisku miejskim. Ponadto projekt uwzględnia efektywność energetyczną dzięki zastosowaniu systemów izolacyjnych, które redukują straty ciepła, oraz wykorzystaniu naturalnego światła, co obniża zapotrzebowanie na energię elektryczną. Budynek wyposażony jest w system retencji wody, wykorzystywanej do nawadniania roślinności na balkonach.
i
