Spis treści
- Wstrzymanie projektu w Arabii Saudyjskiej ma wpływ na pracę w Londynie
- Ratunek w związkach zawodowych architektów
- Bardziej sprawiedliwe warunki pracy według związku zawodowego architektów
- Korekty na rynku megainwestycji
- Sztuka mówienia NIE. 9 na 10 prowadzących pracownie jest obecnie w kryzysie. Zmiana wymaga wysiłku, ale jest realna
Wstrzymanie projektu w Arabii Saudyjskiej ma wpływ na pracę w Londynie
Bezpośrednim powodem redukcji etatów jest wstrzymanie dużego projektu w Arabii Saudyjskiej – resortu nad Morzem Czerwonym – który do niedawna utrzymywał znaczną część londyńskiego zespołu. Według informacji związków zawodowych i samych pracowników, część osób przeprowadziła się do Wielkiej Brytanii wraz z rodzinami, podejmując pracę przy tym projekcie, który został nagle zakończony pod koniec 2024 roku.
Protest dotyczy jednak nie tylko samej skali cięć. Jego kluczowym elementem jest próba uzwiązkowienia pracowników oraz sprzeciw wobec sposobu, w jaki – zdaniem protestujących – prowadzony jest proces restrukturyzacji. Pracownicy podnoszą, że konsultacje mają charakter przede wszystkim formalny, a realny wpływ zespołu na decyzje pozostaje ograniczony.
Ratunek w związkach zawodowych architektów
Przy wsparciu związków zawodowych pracownicy wzywają BIG do formalnego uznania reprezentacji pracowniczej oraz rozpoczęcia znaczących konsultacji, obejmujących realne alternatywy dla zwolnień – w tym m.in. dobrowolne odejścia z godnymi odprawami. Informacje o możliwych redukcjach etatów pojawiły się już w listopadzie; kolejna tura konsultacji została uruchomiona w styczniu, jednak – według związków – nie przyniosła przełomu.
Szczególną rolę w tym sporze odgrywa SECTION OF ARCHITECTURAL WORKERS (SAW) – związek zawodowy pracowników architektury w Wielkiej Brytanii, działający w ramach Unite the Union. SAW od lat organizuje się wokół problemów strukturalnych branży: chronicznego przepracowania, niskich i nieprzejrzystych wynagrodzeń, niestabilnych form zatrudnienia, toksycznej kultury pracy i edukacji akademickiej, a także dyskryminacji oraz nieetycznych praktyk zawodowych.
Bardziej sprawiedliwe warunki pracy według związku zawodowego architektów
Postulaty SAW wykraczają daleko poza bieżący konflikt w BIG. Związek domaga się przede wszystkim zakończenia systemowego przepracowania w architekturze – respektowania obowiązujących regulacji czasu pracy, w tym 48-godzinnego tygodnia, płatnych i dobrowolnych nadgodzin oraz realnego dostępu do urlopów i przerw. Drugim filarem żądań jest sprawiedliwe zatrudnienie, rozumiane jako odejście od cykli „hire & fire”, penalizujących okresów próbnych oraz modelu, w którym całe ryzyko biznesowe przerzucane jest na pracowników. SAW postuluje także demokratyzację praktyk architektonicznych – m.in. poprzez rady pracownicze, spółdzielnie czy modele trustów pracowniczych
Trzecim kluczowym obszarem są transparentne i godziwe wynagrodzenia: co najmniej na poziomie Living Wage dla wszystkich pracowników – także freelancerów i osób zatrudnianych pośrednio – oraz całkowite odejście od nieodpłatnej pracy, w tym niepłatnych staży i nieopłacanych nadgodzin. Związek domaga się jawnych siatek płac i jednoznacznego przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć, status migracyjny, wiek czy rodzicielstwo.
i
Korekty na rynku megainwestycji
Spór w londyńskim biurze Bjarke Ingels Group wpisuje się w szerszy kontekst korekty saudyjskich megainwestycji, które w ostatnich miesiącach są ograniczane, opóźniane lub wstrzymywane. Dotyczy to m.in. projektów realizowanych w ramach NEOM, gdzie – według doniesień branżowych – doszło do znaczącego ograniczenia skali The Line, a także inwestycji takich jak Trojena, projektowanej przez Zaha Hadid Architects, czy Mukaab – monumentalnego wieżowca-sześcianu, przy którym pracowały m.in. Atkins i AECOM. Wiele z tych przedsięwzięć było jeszcze niedawno prezentowanych jako długofalowe, stabilne źródło pracy dla międzynarodowych zespołów projektowych.
Wstrzymywanie saudyjskich projektów obnaża strukturalną zależność globalnych biur architektonicznych od pojedynczych, wysokobudżetowych kontraktów, a także mechanizm przerzucania ryzyka inwestycyjnego na pracowników. Zespoły są budowane szybko, często w oparciu o migrację specjalistów między krajami i kontynentami, po czym – w momencie nagłej zmiany decyzji politycznych lub finansowych – podlegają równie gwałtownym redukcjom. Przypadek BIG nie jest tu odosobniony: w ostatnich tygodniach podobne napięcia pojawiły się także w nowojorskim biurze Snøhetta, gdzie pracownicy oskarżyli pracodawcę o zwolnienia osób zaangażowanych w działania związkowe.
- Dowiedz się również: Star architekci próbują swoich sił w Polsce. Ich budynki chcą sięgać gwiazd, ale najczęściej kończy się tylko na projekcie
---
Dziękujemy, że tu jesteś. Posłuchaj naszego podcastu:
Sztuka mówienia NIE. 9 na 10 prowadzących pracownie jest obecnie w kryzysie. Zmiana wymaga wysiłku, ale jest realna
W w tym odcinku Podcastu Architektonicznego Artur Celiński rozmawia z Piotrem Maciaszkiem i Karolem Pasternakiem z NOKE Architects. Architekci zdradzają, gdzie w architekturze „są pieniądze”, co pozwala im wciąż czerpać radość z projektowania i dlaczego odporność psychiczna jest obecnie niezbędna do wykonywania zawodu? Posłuchaj!
