Spis treści
Prestiż nagrody Mies van der Rohe Award
European Union Prize for Contemporary Architecture – Mies van der Rohe Award to najważniejsza nagroda dla współczesnej architektury w Europie. Ustanowiona w 1987 roku, 14 lat później na wniosek Komisji Europejskiej stała się oficjalną nagrodą Unii. Laureaci oprócz statuetki wyobrażającej barceloński pawilon Miesa van der Rohe otrzymują także czek na 60 tys. euro, a zdobywcy specjalnego wyróżnienia dla najlepiej zapowiadającego się architekta lub pracowni – 20 tys. euro.
Jednak nagroda ma przede wszystkim wymiar niematerialny – prestiż i promocja laureatów na arenie międzynarodowej są często ważniejsze niż finansowe nagrody. Nobilitująca jest już sama nominacja, którą w każdym kraju dokonują instytucje i organizacje zawodowe oraz powołani przez fundację eksperci. W tym roku nominowano wstępnie aż 14 polskich realizacji.
Jury zdecydowało się wyróżnić miejscem na shortliście tylko jedną z nich - Park Akcji "Burza" w Warszawie zaprojektowanym przez TopoScape i Archigrest.
Samo znalezienie się na shortliście Nagrody im. Miesa van der Rohe jest dla nas ogromnym wyróżnieniem i powodem do dumy. Traktujemy je nie tylko jako docenienie konkretnego projektu, ale także jako sygnał, że polska architektura i projektowanie przestrzeni publicznych są doceniane za poszukiwanie własnej drogi. Cieszy nas szczególnie to, że coraz większą uwagę zaczynamy w Polsce poświęcać jakości przestrzeni publicznej. To wyróżnienie postrzegamy jako nagrodę dla całego ekosystemu, w którym powstał Park Akcji „Burza”: dla ambitnego inwestora, zmotywowanego wykonawcy, zaangażowanych mieszkańców.
komentują autorzy Parku Akcji "Burza".
Park Akcji "Burza" na shortliście EU Mies van der Rohe Award 2026
Park Akcji „Burza” jest wybitnym przykładem współczesnej przestrzeni publicznej, w której projekt urbanistyczno‑krajobrazowy dojrzałe interpretuje miejsce o wyjątkowym ciężarze historycznym. Zlokalizowany na Kopcu Powstania Warszawskiego – uformowanym z wojennych gruzów miasta – nie zatraca pamięci o swoim pochodzeniu, lecz czyni ją fundamentem kompozycji przestrzennej i narracyjnej. Zachowane relikty ruin, topografia i czytelne osie widokowe budują ciągłość między tragiczną przeszłością a współczesnym, żywym miastem - w ten sposób jury konkursu 10. edycji konkursu Życie w Architekturze uzasadniało przyznanie tej realizacji główną nagrodę - Grand Prix.
Przeczytaj więcej: To najlepsza polska architektura ostatniego pięciolecia! Park Akcji „Burza" z Grand Prix 10. edycji konkursu Życie w Architekturze
Nie tylko my postanowiliśmy uznać ten warszawski Park za najciekawszą realizację, która wyznacza nowe standardy w myśleniu o architekturze i jej roli w codziennym życiu. Jury uznało, że ta przestrzeń nie tylko odpowiada na potrzeby użytkowników, ale też inspiruje do innego spojrzenia na przestrzeń, funkcjonalność i estetykę.
Warto zwrócić uwagę, że w ubiegłym roku Park Akcji Burza zyskał też miano najlepszej przestrzeni publicznej w Europie i zdobył główny laur Europejskiej Nagrody za Przestrzeń Publiczną (European Prize for Urban Public Space) przyznawanej przez Centrum Kultury Współczesnej w Barcelonie (CCCB). Projekt zdobył także Grand Prix w 10. edycji warszawskiej nagrody architektonicznej, Nagrodę Architektoniczną POLITYKI za 2023 r. oraz nagrodę Landezine International Landscape Award - LILA 2024.
Autorami Parku są: Archigrest: Maciej Kaufman, Marcin Maraszek oraz topoScape: Justyna Dziedziejko, Magdalena Wnęk. Zespół autorski tworzyli: Joanna Chylak, Agata Holdenmajer, Natalia Janek, Rafał Murawski, Karolina Potębska, Jerzy Przychodni, Anna Sternytska i Agnieszka Tama.
Park Akcji „Burza”. Założenia Autorskie
Kopiec Powstania Warszawskiego to wysypisko gruzu Warszawy zburzonej podczas II WŚ. Użytkowany do poł. 60. XX w., stał się sztucznym wzniesieniem o wysokości 35 m. To zarazem obszar trzykrotnie odzyskany. Po pierwsze: symbolicznie. W 1994 weterani wystawili na jego szczycie pomnik-znak Polski Walczącej. Jako obszar zdegradowany został odzyskany przez Czwartą Przyrodę-rośliny pionierskie bez ingerencji ludzi stworzyły tu dziki las. Jako teren rekreacyjny Kopiec odzyskali mieszkańcy okolicy, choć pozostał nieodstępny i niebezpieczny.
Przystępując do projektowania chcieliśmy uczyć się od Kopca i kontynuować procesy odzyskiwania w oparciu o jego materialność-ożywioną i nieożywioną. Zakładaliśmy modelowanie sukcesji naturalnej w kierunku zwiększenia bioróżnorodności i obecności rodzimych gatunków, poparte wiedzą fitosocjologiczną; użycie metod bioinżynieryjnych (żywe zapory i drenaże) dla zatrzymania wody i erozji oraz zainicjowania glebotwórstwa. Na polach gruzu zaplanowaliśmy ruderalną łąkę znaną z badań roślinności wojennych ruin.
Chcieliśmy również wyeksponować antropogeniczną geologię wzgórza. Badania historyczne pokazały nam na gruz nie jako odpad, a surowiec, zaś odbudowę Warszawy-jako prekursorską wobec postulatów cyrkularnego budownictwa. Wszelkie ingerencję w stoki Kopca były podytkowane dostępnością, a jednocześnie pozwoliły wyeksponować jego zapomnianą, sztuczną strukturę. Na użyty tu gruzobeton-materiał z odzysku-przeszczepiliśmy mchy. Dwa razy w roku, zgodnie z testamentem Powstańców, Kopiec staje się sceną obchodów rocznicowych. Ale jego codzienność Powstańcy widzieli inaczej: jako żywy, miejski park. Dlatego widzieliśmy w nim strefy nieformalnej rekreacji i naturalistyczny plac zabaw. Mieszkańcy byli włączeni w projekt jeszcze przed budową w ramach konsultacji społecznych i inwentaryzacji ekologicznej BioBlitz. A po zakończeniu budowy 100 ochotników sadziło las kieszonkowy, a my przeprowadziliśmy 50 spacerów edukacyjnych dla ponad pół tysiąca osób.
Przeczytaj więcej o tej realizacji TUTAJ: Kopiec Powstania Warszawskiego i park Akcji Burza. Teraz - w trakcie rocznicy Powstania szczególnie warto go odwiedzić
Tylko 1 z 14. Z tych realizacji wybierali jurorzy EU Mies van der Rohe Award 2026
W tym roku na longliście konkursu znalazło się łącznie 13 realizacji z Polski. Każda z nich została wcześniej opisana w papierowym wydaniu „Architektury-murator”. Są to:
- EkoFarma w Wólce Konopnej niedaleko Siedlec (Grupa Arche)
- Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (Thomas Phifer and Partners przy współpracy z biurem APA Wojciechowski)
- Przystań Widna 2A w Gdyni (Dynamo Produce, Hago Architekci i PB/Studio)
- Budynek edukacyjny w Leśnym Ogrodzie Botanicznym Marszewo w Gdyni (Gierbienis + Poklewski)
- Centrum Bajki i Animacji OKO w Bielsko-Białej (Nizio Design)
- Przebudowa Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach (WXCA)
- Biblioteka publiczna w warszawskiej Choszczówce (Ambient, Magdalena Pios)
- Centrum Obsługi Odwiedzających Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu (Kozień Architekci)
- Zespół kolumbariów na cmentarzu komunalnym w Radomiu (BDR Architekci)
- Dom dla bezdomnych w Warszawie (xystudio)
- Park pod Kopcem Powstania Warszawskiego w Warszawie (Archigrest, topoScape)
- Siedziba ZIG / Dąbrowa Górnicza (Marlena Wolnik MWArchitekci)
- Ajnfart w Rybniku (SLAS Architekci)
Nominowana została także Ambasada RP w Berlinie autorstwa polskiego biura architektonicznego JEMS Architekci.
