ŻYCIE W ARCHITEKTURZE
 
Afrykarium-Oceanarium
Dom Pasywny Budynek Apartamentowy przy ul. Broniwoja 5 w Warszawie

Afrykarium-Oceanarium
Adres: ZOO Wrocław, ul. Wróblewskiego 1-5
Autor: arch. Mariusz Szlachcic, arch. Dorota Szlachcic
Współpraca: dr inż. Maciej Yan Minch (konstrukcja)
Inwestor: ZOO Wrocław Sp. z o.o.
Powierzchnia działki: 18931m²
Powierzchnia użytkowa: 17050 m²
Kubatura: 184000 m³
Projekt: 2008 – 2010
Realizacja: 2014
Opis autorski: Afrykarium-Oceanarium na terenie ZOO Wrocław Pierwsze w Polsce oceanarium, od razu największe w Europie, jedyne na świecie poświęcone Afryce, zostało właśnie otwarte we Wrocławiu. Szacunkowa liczba zwiedzających rocznie to 3 miliony osób. Prosty, czarny budynek Afrykarium-Oceanarium, zlokalizowany na terenie ZOO, w historycznym centrum Wrocławia ma długość przekątnej Hali Stulecia i wysokość zbliżoną do proporcji jej podstawy. Również wyjście z obiektu roztacza widok na ustawione na osi wejście główne do ZOO i Halę Stulecia. Żelbetowa konstrukcja Afrykarium i jego kompozytowe wielkoformatowe powłoki zewnętrzne wykonane z czarnego corianu są naszą XXI-wieczną odpowiedzią na nowatorską w 1912r. konstrukcję Maxa Berga. Wzdłuż elewacji wejściowej zaprojektowano płytki zbiornik wodny odbijający czarną i sfalowaną lekko fasadę. Wejście od strony istniejącej wschodniej ścieżki wzdłuż podcienia z podświetloną mozaiką szklaną z nazwą Afrykarium napisaną afrykańskim obrazkowym alfabetem. Koncepcja budynku Afrykarium polega na czytelnej zasadzie zgrupowania hal pięciu biotopów afrykańskich z ekspozycją zwierząt, dookoła wielofunkcyjnego hallu z salą konferencyjną i edukacyjnymi pawilonami, jak skały wkomponowanymi w zbiornik afrykańskiego bagna. Od strony południowej zlokalizowano otwarty zewnętrzny zbiornik wodny z wybiegami–ekspozycję uchatek i pingwinów, które można oglądać zarówno od zewnątrz Afrykarium, jak i z pokładu wbitego w bryłę główną „budynku -statku”. Zasada imersji polegająca na wtopieniu widza w naturalne środowisko Nilu, Morza Czerwonego, Kanału Mozambickiego, Wybrzeża Namibii i dżungli Kongo, realizowana jest we wnętrzu obiektu o kubaturze 184 000 m³. Mamy tu zwierzęta sawanny, lasów deszczowych, jezior, rzek i oceanów. Każdy biotop odtwarzany jest z charakterystyczną dla niego temperaturą i wilgotnością dochodzącą do 90%, co stworzyło olbrzymie trudności z dziedziny fizyki budowli, które projektanci i wykonawcy wszystkich branż musieli rozwiązać. Każdy zbiornik ze zwierzętami ma całkowicie inne wymagania dotyczące składu i stanu wody, w całym obiekcie jest jej ok.16 milionów litrów, oraz krotności jej wymian. Pod całym budynkiem na powierzchni 9000m2 zlokalizowana jest fabryka oczyszczania i przygotowania wody połączona z systemem podtrzymania życia Live Support System. Scenografia Projektowanie elementów scenografii i ich wykonanie to dwie odrębne przygody. Etap projektowania rozpoczął się od przygotowania uproszczonych modeli 3D wszystkich ekosystemów. Ekipa projektowa składała się z biologów, akwarystów, inżynierów i architektów którzy aktywnie pracowali nad zagospodarowaniem zbiorników i przygotowaniem planów pod reprodukcję ekosystemów mając na względzie zachowania zwierząt, ich nawyki i potrzeby, wymagania techniczne budynku, zbiorników i stref komunikacji dla zwiedzających. Warto nadmienić iż żadna skałka ani element scenografii nie są umiejscowione przypadkowo. Chowają one wewnątrz przeróżne instalacje, dylatacje, rewizje, przegrody aby nic nie przeszkadzało w doznaniach jakie Afrykarium ma do zaoferowania zwiedzającym. Proces kreatywnego zagospodarowania przestrzeni opierał się na doświadczeniu i wiedzy biologów i akwarystów przede wszystkim z ekipy hiszpańskiej firmy Qotaller Natura i Museografia S.L. Materiały 3D pozwoliły na zobrazowanie wyzwań jakie stawiała każda ze stref i rozplanowanie umiejscowienia na przykład reprodukcji sztucznych drzew i ich zintegrowanie z architekturą budynku. Termin reprodukcja nie jest użyty przypadkowo – gdyż odlewy drzew które zostały "wyspawane" przyjechały z Amazonii, gdzie odrębna ekipa pracowała nad zdejmowaniem odlewów kory egzotycznych drzew. Zwiedzający zatem będzie mógł zobaczyć z bliska dokładną kopię drzew występujących w dżungli Kongo tj. Ceiba, Mututi i Assacu. Skoro mówimy o reprodukcjach – skały występujące na obiekcie mają odzwierciedlenie w naturze, ekipa rzeźbiarzy i malarzy artystów z doświadczeniem w reprodukcji elementów natury pracowała bazując się na zdjęciach i próbkach prawdziwych skał występujących w danych ekosystemach. Malarze postarali się o przedstawienie naturalnej szaty kolorystycznej skał bazaltowych, piaskowców, otoczaków itp. Przez ręczne dobieranie kolorów i mieszaniu ich z impregnatami do zapraw modelarskich. Każda skała ma od 5 do 20 różnych – pomimo iż w niektórych przypadkach nieznacznych – odcieni kolorów. Każdy z biotopów charakteryzował się odrębną dawką wyzwań zarówno wykonawczych jak i logistycznych, każdy fragment scenografii opowiadał też pewną historię. Kryteria wykonywania elementów sceografii były wyznaczane przez wiele czynników, od ciężaru zwierząt ( skały dla hipopotamów ), warunków w których żyją ( woda słona, słodka ) jak i wykonywaniem skał wg ich zachowań, budując swego rodzaju bariery powstrzymujące zwierzęta przed wyjściem poza strefę dla nich przydzieloną. Zieleń biotopów Zieleń w obiekcie o takich funkcjach jak Afrykarium - Oceanarium, nie stanowi jedynie dodatku do budynku, ale jest jego integralną częścią. Tworzy iluzję środowiska naturalnego, jest oprawą dla wybiegów, uzupełnieniem architektury i środowiskiem życia wielu zwierząt. Proces doboru i instalacji roślinności dla tego obiektu był długofalowy i złożony z kilku etapów. Pierwszym z nich był dobór odpowiednich roślin z uwzględnieniem ich form, barw i walorów oraz warunków panujących w danej strefie budynku. Ważne było także to, w jaki sposób rośliny współgrają ze sobą wzajemnie, ich pokrój i siła wzrostu, a także wymagania. Przy projektowaniu brano także pod uwagę oczekiwany w danej strefie budynku efekt; rośliny grają niebagatelną rolę w tworzeniu iluzji wycinka natury. Dlatego też ważnym był taki dobór gatunków, aby zwiedzający Afrykarium poczuli się jak w dżungli Kongo czy też na plaży Morza Czerwonego. Nie wszystkie charakterystyczne dla danej strefy klimatycznej rośliny są dostępne w sprzedaży w szkołach czy też na farmach roślin tropikalnych. Inne z kolei są trudne w uprawie i w związku z tym mało efektowne. W takim przypadku zostały one zastąpione gatunkami podobnymi, lecz możliwymi do sprowadzenia na miejsce i dobrze sprawdzającymi się w warunkach uprawy pod dachem. Zadbano o różnorodność gatunkową flory oraz o zróżnicowanie form życiowych - w budynku znalazły się drzewa, krzewy i krzewinki, nie zabrakło też epifitów i pnączy. Wiele roślin posiada atrakcyjne kwiaty lub ciekawe owoce, można też znaleźć gatunki o barwnych liściach. Uzupełnieniem roślinności w strefie Kongo są zielone ściany w trzech wersjach: klasycznej panelowej (system Cultiwall), epifitowej oraz pnączy wspinających się po specjalnych kratkach. Ogromnym wyzwaniem był transport roślin z Holandii do Wrocławia. Odbywał się on przy pomocy specjalnych, ogrzewanych TIRów. Duże drzewa oraz pnącza odbywały podróż na leżąco, opakowane w ochronną folię i zabezpieczone przed połamaniem. Po wyładowaniu roślin należało jak najszybciej wprowadzić je do wnętrza i posadzić na właściwych miejscach. Wymiary niektórych drzew, z których najwyższe ma ponad 8 m wysokości, nie ułatwiały tego zadania. Waga drzew, dochodząca nawet do dwóch ton, wymagała użycia sprzętu mechanicznego - ładowarek, podnośników i bloczków. Przenoszenie drzew do strefy Kongo znajdującej się pod kładką było szczególnie wymagające ze względu na ograniczony dostęp. Tutaj transport był możliwy jedynie siłą rąk ludzkich i odbywał się przy udziale dziesięciu pracowników. Posadzone rośliny i zainstalowane zielone ściany musiały niemal natychmiast zostać objęte systemem nawadniania. System działający w Afrykarium oparty jest o sieć czujników wilgotności powietrza i substratu oraz temperatury. Na podstawie danych zbieranych przez czujniki i przekazywanych przez internet do centralnego komputera w Holandii, dobierana jest ilość wody i częstotliwość podlewania. Szata roślinna Afrykarium jest jeszcze bardzo młoda, już jednak można obserwować jej szybki wzrost i rozwój w panujących w obiekcie warunkach wysokiej temperatury i wilgotności. W ciągu kilku lat posadzone rośliny stworzą imponującą, zieloną dżunglę. Live Support System LSS / live suport system/ to nazwa systemów uzdatniania wody dla kilkunastu obiegów, z których każdy technologicznie musi być dopasowany do zwierząt przebywających w specjalnie przystosowanych dla nich zbiornikach wodnych. Inaczej wygląda technologia uzdatniania wody dla dużych ryb oceanicznych, inaczej dla fauny i flory Morza Czerwonego czy jezior Tanganika, Malawi, jeszcze inaczej dla pingwinów i kotików żyjących u wybrzeża Południowej Afryki, a jeszcze inaczej dla dużych zwierząt rzecznych jak hipcie czy krokodyle. Istotą problemu jest zatem utrzymanie dobrej jakości wody, jej przeźroczystości w warunkach znacznego obciążenia zanieczyszczeniami organicznymi i nieorganicznymi. Oglądając dzisiaj zalane wodą zbiorniki pełne zabawnych kotików i pingwinów , ryb, których mnogość wprowadza obserwatorów w zdumienie czuje się satysfakcje, że było i jest się cząstką zespołu, który wykonał naprawdę ciekawe i trudne zadanie jakim była budowa Afrykarium - Oceanarium na terenie wrocławskiego ZOO.

Budynek Apartamentowy przy ul. Broniwoja 5 w Warszawie Dom Pasywny Lista zgłoszeń